Τα «καρτέλ» στο επίκεντρο της στρατηγικής Τσίπρα για την ακρίβεια

Μέτωπο με αυτό που περιγράφει ως «καρτέλ» στην ελληνική οικονομία ανοίγει ο Αλέξης Τσίπρας, επιχειρώντας να μεταφέρει την πολιτική αντιπαράθεση στο πεδίο της ακρίβειας, των εισοδημάτων και της κατανομής των βαρών, καθώς η χώρα εισέρχεται σταδιακά σε προεκλογική τροχιά.

Η κατεύθυνση αυτή αποτυπώθηκε με ιδιαίτερη σαφήνεια στη συνέντευξη που παραχώρησε το πρωί της Τετάρτης στον ΣΚΑΪ. Ο πρόεδρος της Ελληνικής Αριστερής Συμπαράταξης Αλέξης Τσίπρας συνέδεσε το ζήτημα των τιμών των καυσίμων με ένα ευρύτερο πρόβλημα λειτουργίας του ανταγωνισμού, υποστηρίζοντας ότι φαινόμενα εναρμονισμένων πρακτικών εμφανίζονται σε πολλούς κρίσιμους κλάδους της οικονομίας. Στη συνέντευξη έκανε ειδική αναφορά στα σούπερ μάρκετ και στις τράπεζες, ενώ έστρεψε μεγάλο μέρος της κριτικής του προς την αγορά ενέργειας και τα διυλιστήρια.

Η παρέμβαση Τσίπρα δεν περιορίστηκε, όμως, στην καταγγελία της ακρίβειας. Η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί πλέον να συγκροτήσει γύρω από το ζήτημα ένα από τα βασικά πολιτικά και προγραμματικά μέτωπα της εκλογικής αναμέτρησης. Από τη μία πλευρά, βρίσκεται η προστασία του διαθέσιμου εισοδήματος και η παρέμβαση απέναντι στην υπερβολική κερδοφορία και, από την άλλη, η συνέχιση της σημερινής οικονομικής πολιτικής.

Από την ακρίβεια στα καρτέλ

Η αιχμή της νέας αντιπαράθεσης είναι η ενέργεια. Ο Αλέξης Τσίπρας κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι, παρά το γεγονός ότι οι πιέσεις στις διεθνείς αγορές ενέργειας ήταν γνωστές, δεν προετοιμάστηκε εγκαίρως για την επιβάρυνση που θα έφτανε τελικά στον καταναλωτή. Παρέπεμψε στις σημερινές τιμές των καυσίμων και έθεσε το ερώτημα γιατί δεν υπήρξε νωρίτερα ένα ολοκληρωμένο σχέδιο ανάσχεσης των ανατιμήσεων.

Στο επίκεντρο έβαλε τα δύο διυλιστήρια της χώρας. Σύμφωνα με τα στοιχεία που επικαλέστηκε ο ίδιος στη συνέντευξή του, τα κέρδη τους κατά το προηγούμενο εξάμηνο έφτασαν περίπου τα 2 δισ. ευρώ. Πάνω σε αυτό το επιχείρημα στηρίζει την πρότασή του για έκτακτη φορολόγηση της υψηλής κερδοφορίας, παρουσιάζοντάς την ως έναν τρόπο ώστε μέρος του κόστους της κρίσης να μεταφερθεί από τους καταναλωτές στις επιχειρήσεις που εμφανίζουν αυξημένα κέρδη.

Ο ίδιος, πάντως, απέφυγε να κατονομάσει συγκεκριμένες επιχειρήσεις ως μέλη καρτέλ. Αντίθετα, μίλησε για «εναρμονισμένες πρακτικές» σε σειρά αγορών και υποστήριξε ότι το πρόβλημα δεν περιορίζεται στα καύσιμα, αλλά εκτείνεται στις τράπεζες και στο λιανεμπόριο. Πρόκειται για πολιτική θέση και καταγγελία του προέδρου της ΕΛ.Α.Σ. και όχι, από μόνη της, για διαπίστωση αρμόδιας αρχής περί ύπαρξης παράνομης σύμπραξης.

Η «εργαλειοθήκη» για τις τιμές

Το δεύτερο σκέλος της στρατηγικής της ΕΛ.Α.Σ. είναι να δείξει ότι διαθέτει συγκεκριμένα εργαλεία παρέμβασης.

Η εκπρόσωπος Τύπου του κόμματος, Θεώνη Κουφονικολάκου, περιέγραψε ένα πακέτο που περιλαμβάνει πλαφόν στο περιθώριο κέρδους και στα διυλιστήρια, έκτακτη φορολόγηση υπερκερδών, μείωση του Ειδικού Φόρου Κατανάλωσης μέχρι το κατώτατο επιτρεπόμενο ευρωπαϊκό όριο και μείωση του ΦΠΑ στα καύσιμα στο 13%.

Στην ίδια γραμμή κινήθηκε και ο Αλέξης Τσίπρας, ο οποίος αναγνώρισε ότι οι μειώσεις στον ΦΠΑ και στον Ειδικό Φόρο Κατανάλωσης συνεπάγονται δημοσιονομικό κόστος. Υποστήριξε, ωστόσο, ότι υπάρχει περιθώριο παρέμβασης και συνέδεσε τη χρηματοδότηση της πολιτικής αντιμετώπισης της ακρίβειας με τη φορολόγηση της αυξημένης κερδοφορίας.

Με αυτόν τον τρόπο η ΕΛ.Α.Σ. επιχειρεί να απαντήσει προκαταβολικά και στην κυβερνητική κριτική περί κόστους των προτάσεών της. Ο Τσίπρας επέμεινε ότι το πρόγραμμα που παρουσίασε στη ΔΕΘ μπορεί να κοστολογηθεί θεσμικά και υπενθύμισε την πρόθεσή του να κατατεθεί στο Εθνικό Δημοσιονομικό Συμβούλιο. «Πρέπει να λέμε πράγματα τα οποία είναι μετρήσιμα», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι οι εξαγγελίες της ΕΛ.Α.Σ. κινούνται εντός των δημοσιονομικών περιθωρίων που η ίδια η κυβέρνηση έχει περιγράψει.

Το «μέτωπο με τα καρτέλ» γίνεται εκλογικό δίλημμα

Πίσω από τη συζήτηση για τα καύσιμα βρίσκεται, ωστόσο, μια ευρύτερη πολιτική επιλογή. Ο Τσίπρας επιχειρεί να μετατρέψει την ακρίβεια από ζήτημα καθημερινότητας σε κεντρική διαχωριστική γραμμή με τη Νέα Δημοκρατία.

Η Θεώνη Κουφονικολάκου το διατύπωσε ευθέως υποστηρίζοντας ότι την ΕΛ.Α.Σ., το πραγματικό δίλημμα είναι εάν «θα προστατευθεί και θα αυξηθεί το εισόδημα της κοινωνικής πλειοψηφίας ή αν θα συνεχιστεί το πάρτι των καρτέλ παντού».

Στην ίδια παρέμβαση συνέδεσε την οικονομική αντιπαράθεση με μια ευρύτερη κριτική για τη λειτουργία του κράτους, της Δικαιοσύνης και των θεσμών, παρουσιάζοντας την επόμενη εκλογική αναμέτρηση ως σύγκρουση δύο διαφορετικών μοντέλων διακυβέρνησης.

Η γραμμή αυτή συμπληρώνει το πολιτικό δίλημμα που έθεσε λίγες ώρες νωρίτερα ο ίδιος ο Τσίπρας στον ΣΚΑΪ. Ο πρόεδρος της ΕΛ.Α.Σ. δήλωσε ότι εκλογικός στόχος του είναι η «πολιτική αλλαγή και η αλλαγή πολιτικής» και παρουσίασε το κόμμα του ως τη δύναμη που, κατά τη δική του εκτίμηση, μπορεί να διεκδικήσει την πρώτη θέση απέναντι στη Νέα Δημοκρατία.

Στη συνέντευξη χρησιμοποίησε μάλιστα τη φράση «ή εμείς ή κανείς», συνδέοντας τη διεκδίκηση της εξουσίας με την κυβερνητική εμπειρία, την ύπαρξη εναλλακτικού σχεδίου και την ικανότητα διακυβέρνησης. Παράλληλα, αμφισβήτησε ότι οι σημερινοί δημοσκοπικοί συσχετισμοί προδικάζουν το εκλογικό αποτέλεσμα. Ιδιαίτερη πολιτική σημασία έχει και η προσπάθεια του Αλέξη Τσίπρα να συνδέσει την ακρίβεια με τη συγκέντρωση πλούτου.

Στον ΣΚΑΪ υποστήριξε ότι ένας πολύ μικρός αριθμός ισχυρών οικογενειών ελέγχει μεγάλο μέρος του πλούτου της χώρας και τάχθηκε υπέρ μεγαλύτερης συνεισφοράς των οικονομικά ισχυρότερων. Στο ίδιο πλαίσιο επανέφερε την πρόταση για εφαρμογή περιουσιολογίου και συνέδεσε την κοινωνική σταθερότητα με δικαιότερη κατανομή των βαρών.

Η μάχη για το εισόδημα

Η εκπρόσωπος Τύπου της ΕΛ.Α.Σ. επιχείρησε να διευρύνει ακόμη περισσότερο το πεδίο, συνδέοντας την ακρίβεια με την αγοραστική δύναμη, το κόστος στέγασης, την ενεργειακή φτώχεια, τις ανάγκες υγείας και το πραγματικό διαθέσιμο εισόδημα.

«Το πραγματικό δίλημμα τελικά είναι αν η Ελλάδα είναι ένας τόπος που αξίζει να ζεις, να δουλεύεις ή αν είναι μια χώρα όπου οι πλούσιοι γίνονται συνεχώς πλουσιότεροι και οι εργαζόμενοι γίνονται συνεχώς φτωχότεροι», ανέφερε η Θεώνη Κουφονικολάκου.

Η διπλή παρέμβαση Τσίπρα και Κουφονικολάκου δείχνει ότι η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη επιδιώκει να τοποθετήσει το ζήτημα του κόστους ζωής στην πρώτη γραμμή της πολιτικής αντιπαράθεσης.

Ο Αλέξης Τσίπρας συνδέει πλέον τρία διαφορετικά επίπεδα. Τις άμεσες παρεμβάσεις στα καύσιμα και στην ενέργεια, τη φορολόγηση της υψηλής κερδοφορίας και μια ευρύτερη πολιτική σύγκρουση γύρω από το ποιος επωμίζεται το κόστος των κρίσεων.

Παράλληλα επιχειρεί να προσδώσει στην αντιπαράθεση καθαρό εκλογικό περιεχόμενο. Στον ΣΚΑΪ δήλωσε ότι στόχος του είναι να φύγει η κυβέρνηση Μητσοτάκη, ενώ παρουσίασε την ΕΛ.Α.Σ. ως φορέα ενός διαφορετικού κυβερνητικού σχεδίου. Αυτό που ήδη διαμορφώνεται, πάντως, είναι το πεδίο στο οποίο η ΕΛ.Α.Σ. επιλέγει να δώσει ένα σημαντικό μέρος της προεκλογικής μάχης για εισόδημα, ακρίβεια, ανταγωνισμό και κατανομή των οικονομικών βαρών. Και σε αυτό το πεδίο ο Τσίπρας επιχειρεί να ανοίξει ένα νέο, κεντρικό μέτωπο με ό,τι ο ίδιος και η ΕΛ.Α.Σ. περιγράφουν ως «καρτέλ» της ελληνικής οικονομίας.