Οι παγετώνες των Ιμαλαΐων λιώνουν, η ινδική οικονομία κινδυνεύει

Μία νέα έρευνα αποκαλύπτει ότι τα Ιμαλάια πλησιάζουν σε ένα επικίνδυνα οριακό σημείο, καθώς οι παγετώνες τους λιώνουν ταχύτερα, οι παγετωνικές λίμνες γίνονται όλο και πιο ασταθείς και η περιοχή αντιμετωπίζει σημαντικά κενά παρακολούθησης, σύμφωνα με ρεπορτάζ του BBC.

Τα ευρήματα αυτά δημοσιοποιούνται στον απόηχο των πρόσφατων καταστροφικών πλημμυρών στο Νεπάλ και στο Θιβέτ, οι οποίες στοίχισαν τη ζωή άνω των 1.300 ανθρώπων και προκάλεσαν εκτεταμένες καταστροφές, αναδεικνύοντας τους αυξανόμενους κινδύνους που απορρέουν από το ραγδαία μεταβαλλόμενο περιβάλλον των Ιμαλαΐων.

Οι παγετώνες της τεράστιας οροσειράς χάνουν πλέον μάζα με ρυθμό κατά 65% ταχύτερο από ό,τι πριν από μια δεκαετία, σύμφωνα με έκθεση της παγκόσμιας εταιρείας συμβούλων Systemiq, η οποία εκπονήθηκε με τη συνεργασία του Διεθνούς Κέντρου Ολοκληρωμένης Ανάπτυξης Ορεινών Περιοχών (ICIMOD) και του Εθνικού Ινστιτούτου Περιβάλλοντος των Ιμαλαΐων GB Pant.

Ωστόσο, σύμφωνα με την έκθεση, μόλις 21 περίπου από τους εκτιμώμενους 40.000 παγετώνες στην περιοχή των οροσειρών των Ιμαλαΐων και των Καρακορούμ παρακολουθούνται λεπτομερώς και σε συνεχή βάση. Αυτό το κενό στην παρακολούθηση είναι σημαντικό, καθώς το φυσικό τοπίο μεταβάλλεται ραγδαία, όπως αναφέρει το BBC.

Καθώς οι παγετώνες υποχωρούν, ενδέχεται να αφήνουν πίσω τους λίμνες που διευρύνονται, οι οποίες συγκρατούνται από ασταθείς αποθέσεις βράχων και πάγου. Παράλληλα, η άνοδος της θερμοκρασίας αποσταθεροποιεί το μόνιμα παγωμένο έδαφος –το οποίο αποψύχεται με την άνοδο της θερμοκρασίας– καθώς και τις απότομες ορεινές πλαγιές, αυξάνοντας την πιθανότητα εμφάνισης διαδοχικών κινδύνων, σύμφωνα με τη μελέτη.

Η Ινδία έχει ήδη στοιχεία για το μέγεθος του κινδύνου. Το 18% της ινδικής επικράτειας καλύπτεται από τα Ιμαλάια, ωστόσο η περιοχή αυτή ευθύνεται για το 35% περίπου των καταστροφών, σύμφωνα με την έκθεση. Η ινδική κυβέρνηση ενημέρωσε το Κοινοβούλιο τον Ιούλιο ότι 56 παγετωνικές λίμνες χαρακτηρίζονται ως περιοχές «πολύ υψηλού κινδύνου», κατόπιν επιστημονικής αξιολόγησης 189 λιμνών υψηλού κινδύνου στα ινδικά Ιμαλάια, η οποία διενεργήθηκε το 2025.

Καταστροφικές ενδείξεις

Οι οροσειρές των Ιμαλαΐων έχουν ήδη βιώσει καταστροφικές ενδείξεις των κινδύνων παραβίασης των φυσικών φραγμάτων των παγετωνικών λιμνών. Το 2023, όπως υπενθυμίζει το BBC, μια πλημμύρα που προκλήθηκε από υπερχείλιση παγετωνικής λίμνης στην πολιτεία Σίκιμ στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 70 ανθρώπους και προκάλεσε εκτεταμένες ζημιές σε δρόμους, γέφυρες και έργα υδροηλεκτρικής ενέργειας.

Το 2021, μια παρόμοια καταστροφή στην πολιτεία Ουταράχαντ οδήγησε στον θάνατο άνω των 200 Ινδών, καθώς μια ορμητική πλημμύρα σάρωσε τις κοιλάδες των ποταμών Ρισιγκάνγκα και Νταουλιγκάνγκα. Ωμως ο κίνδυνος δεν περιορίζεται στις εντυπωσιακές πλημμύρες. Τα Ιμαλάια αποτελούν ένα τεράστιο φυσικό υδάτινο σύστημα που τροφοδοτεί ποταμούς, οι οποίοι στηρίζουν εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρη τη Νότια Ασία.

Σύμφωνα με το ICIMOD, η «κορύφωση της παροχής υδάτων» των ποταμών αναμένεται γύρω στα μέσα του τρέχοντος αιώνα στις περισσότερες λεκάνες απορροής των οροσειρών Ινδοκού και Ιμαλαΐων. Πρόκειται για το σημείο όπου η απορροή από τους παγετώνες φτάνει στο μέγιστο επίπεδό της, προτού αρχίσει να μειώνεται καθώς οι παγετώνες χάνουν τη μάζα τους.

Η νέα μελέτη εκτιμά ότι τα ύδατα των Ιμαλαΐων στηρίζουν περίπου το 20% του ΑΕΠ της Ινδίας, τροφοδοτώντας την οικονομική δραστηριότητα που σχετίζεται με το σιτάρι, το ρύζι, το τσάι, την υδροηλεκτρική ενέργεια, και τον θρησκευτικό τουρισμό. Ωστόσο, οι ορεινές πολιτείες καρπώνονται μόλις το 5% περίπου αυτού του κέρδους, σύμφωνα με την έρευνα.

Κλιματολόγοι αναφέρουν στο BBC ότι τα Ιμαλάια μπορούν να θεωρηθούν ως ο τρίτος Πόλος της Γης. Σε αντίθεση, όμως, με την Αρκτική ή την Ανταρκτική, στους πρόποδές τους ζουν εκατοντάδες εκατομμύρια άνθρωποι. Πρόκειται για μια σημαντική υποδομή διεθνούς σημασίας, το οικοσύστημα της οποίας αναμένεται να κινδυνεύσει.

Η έρευνα της Systemiq εκτιμά ότι περίπου το ένα τρίτο της τήξης των παγετώνων των Ιμαλαΐων οφείλεται στον μαύρο άνθρακα, μεγάλο μέρος του οποίου προέρχεται από καμίνια παραγωγής τούβλων στις πεδιάδες. Η αιθάλη που εναποτίθεται στο χιόνι και στον πάγο απορροφά περισσότερη ηλιακή ακτινοβολία και επιταχύνει την τήξη.

Σε αντίθεση με τις παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου, η ρύπανση από μαύρο άνθρακα αποτελεί έναν παράγοντα στον οποίο η Ινδία και οι γειτονικές της χώρες μπορούν να παρέμβουν άμεσα, υποστηρίζει η έκθεση. «Οι παγετώνες λιώνουν ταχύτερα από ό,τι στο παρελθόν και τα Ιμαλάια πλησιάζουν σε ένα κρίσιμο σημείο καμπής, με εκατομμύρια ζωές και μέσα βιοπορισμού να διακυβεύονται», αναφέρει η συντάκτρια της μελέτης, Αρούσι Τσόπρα, στο BBC.

Τι προτείνει η έκθεση

Η έκθεση προτείνει δέκα μεταβάσεις προτεραιότητας, οι οποίες κυμαίνονται από τη μείωση των εκπομπών μαύρου άνθρακα και τη διεύρυνση της παρακολούθησης των παγετώνων, έως τη βελτίωση των συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης για καταστροφές και την αλλαγή του τρόπου ανάπτυξης του τουρισμού στα βουνά.

Μία από τις προτεραιότητες, όπως επισημαίνει το BBC, είναι η ενίσχυση της ετοιμότητας για την αντιμετώπιση καταστροφών, με τις τοπικές κυβερνήσεις να συμφωνούν εκ των προτέρων για τις ενέργειες που θα αναλαμβάνονται όταν προκύπτουν κίνδυνοι – από εκκενώσεις έως προστασία των κρίσιμων υποδομών.

Μια άλλη προσέγγιση είναι η επανεξέταση του τουρισμού. Σύμφωνα με την έκθεση, η ινδική περιοχή των Ιμαλαΐων δέχεται περίπου 400 εκατομμύρια τουρίστες ετησίως. Οι ερευνητές υποστηρίζουν ότι ο στόχος θα πρέπει να μετατοπιστεί από τη μεγιστοποίηση του αριθμού των επισκεπτών στη δημιουργία πλούτου που θα παραμένει και θα επανεπενδύεται σε τοπικό επίπεδο.

Η ICIMOD επισημαίνει ότι οι κίνδυνοι καθίστανται ολοένα πιο σύνθετοι. Οι παγετώνες υποχωρούν, το μόνιμα παγωμένο έδαφος και οι πλαγιές των ψηλών βουνών γίνονται όλο και πιο ασταθή, ενώ οι τοπικές κοινότητες και υποδομές αντιμετωπίζουν σύνθετα φαινόμενα και αλυσιδωτές επιπτώσεις, όπως αναφέρει το BBC. Και αυτοί οι κίνδυνοι δεν περιορίζονται μόνο στα εθνικά σύνορα πάνω στα Ιμαλάια.

Η ανάγκη διασυνοριακής παρακολούθησης, η ανταλλαγή πληροφοριών σχετικά με τους κινδύνους με εγκατάσταση συστημάτων έγκαιρης προειδοποίησης, καθώς και οι κοινές επενδύσεις στην ανθεκτικότητα –όχι μόνο για τη διάσωση ζωών, αλλά και για την προστασία των μέσων διαβίωσης εκατοντάδων εκατομμυρίων ανθρώπων που εξαρτώνται από τα βουνά–, είναι επιτακτικές, επισημαίνει το BBC.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google