Ποιο όπλο έχουν ήδη οι ΗΠΑ στο Διάστημα;

Μέχρι την περασμένη Δευτέρα ήταν ένα από εκείνα τα μυστικά που όλοι υποψιάζονταν, αλλά κανείς δεν επιβεβαίωνε. Τώρα όμως η Ουάσινγκτον το είπε δημοσίως: αμερικανικά όπλα βρίσκονται ήδη σε τροχιά γύρω από τη Γη.

Και αμέσως γεννάται το πιο προφανές ερώτημα: τι ακριβώς μπορεί να κάνει ένα όπλο στο Διάστημα;

Ο υπουργός Αεροπορίας των ΗΠΑ, Τρόι Μάινκ, δεν έδωσε την απάντηση. Περιορίστηκε να δηλώσει ότι η Space Force διαθέτει πλέον «όπλα ελέγχου του Διαστήματος» σε τροχιά, ικανά να προστατεύσουν τις αμερικανικές δυνάμεις από εχθρικές ενέργειες. Όπως επισημαίνει ο Τζουζέπε Σαρτσίνα στην Corriere della Sera, ο όρος παραμένει σκόπιμα ασαφής και μπορεί να αφορά διαφορετικές κατηγορίες συστημάτων, από μέσα ηλεκτρονικού πολέμου έως πιο επιθετικές δυνατότητες.

Η λεπτομέρεια που λείπει, λοιπόν, είναι ίσως η σημαντικότερη: ποιο είναι το όπλο;

Πύραυλος, λέιζερ ή ένας «αόρατος» πόλεμος;

Η πρώτη εικόνα που έρχεται στο μυαλό όταν ακούμε «όπλο στο Διάστημα» είναι ένας δορυφόρος που εκτοξεύει πυραύλους. Δεν είναι όμως απαραίτητα αυτή η πραγματικότητα.

Ένα διαστημικό όπλο μπορεί να είναι πολύ πιο «αθόρυβο».

Μπορεί, για παράδειγμα, να είναι ένας ισχυρός παρεμβολέας που μπλοκάρει τις επικοινωνίες ενός εχθρικού δορυφόρου. Θα μπορούσε να εμποδίσει τη μετάδοση δεδομένων, να διαταράξει τη λειτουργία ενός συστήματος ή να αποκόψει έναν δορυφόρο από το δίκτυό του.

Θα μπορούσε επίσης να αφορά λέιζερ ή άλλες τεχνολογίες που παρεμβαίνουν στους αισθητήρες ενός δορυφόρου χωρίς να τον καταστρέφουν.

Και υπάρχει η πολύ πιο επιθετική εκδοχή: ένα σύστημα που μπορεί να προκαλέσει φυσική ζημιά ή να καταστρέψει έναν εχθρικό δορυφόρο.

Ο αστρονόμος Τζόναθαν ΜακΝτάουελ θεωρεί εύλογο το ενδεχόμενο τα αμερικανικά συστήματα να περιλαμβάνουν παρεμβολείς, καθώς οι ΗΠΑ έχουν ήδη εκτοξεύσει δορυφόρους με απόρρητα φορτία. Η δημόσια παραδοχή, ωστόσο, δεν αποκαλύπτει αν πρόκειται πράγματι για τέτοια συστήματα ή για κάτι περισσότερο.

Και αυτή η ασάφεια είναι μάλλον σκόπιμη.

Γιατί να το αποκαλύψουν τώρα;

Εδώ βρίσκεται ίσως το μεγαλύτερο ενδιαφέρον της υπόθεσης. Γιατί να παραδεχθεί μια κυβέρνηση ότι έχει όπλα σε τροχιά, ενώ αρνείται να πει τι είναι;

Η απάντηση που δίνει η ίδια η Ουάσινγκτον είναι μία λέξη: αποτροπή.

Το μήνυμα προς την Κίνα και τη Ρωσία είναι ότι οι ΗΠΑ δεν είναι πλέον απλώς ευάλωτες στις διαστημικές δυνατότητες των αντιπάλων τους. Έχουν και οι ίδιες μέσα για να απαντήσουν.

Ο Μάινκ μάλιστα συνέδεσε την αποκάλυψη με την ανάγκη να αντιμετωπιστούν οι «εξελισσόμενες απειλές». Άλλοι αμερικανοί αξιωματούχοι έχουν μιλήσει τα τελευταία χρόνια για την ανάγκη προστασίας των δορυφόρων, από τους οποίους εξαρτώνται κρίσιμες στρατιωτικές λειτουργίες.

Με άλλα λόγια, η Ουάσινγκτον φαίνεται να θέλει οι αντίπαλοί της να γνωρίζουν ότι υπάρχει κάτι εκεί πάνω, χωρίς να γνωρίζουν ακριβώς τι.

Αλλά εδώ υπάρχει ένα πρόβλημα.

Μπορεί μια απειλή να λειτουργήσει ως αποτελεσματική αποτροπή όταν ο αντίπαλος δεν ξέρει τι ακριβώς απειλείται και ποια θα είναι η απάντηση; Αυτό είναι ένα από τα ερωτήματα που αφήνει ανοιχτά η αμερικανική ανακοίνωση.

Το Διάστημα είναι ήδη πεδίο μάχης

Η ιδέα δεν είναι καινούργια. Οι ΗΠΑ και η Σοβιετική Ένωση άρχισαν να εξετάζουν στρατιωτικές δυνατότητες στο Διάστημα ήδη από τις πρώτες δεκαετίες του Ψυχρού Πολέμου.

Αυτό που έχει αλλάξει είναι η εξάρτηση του σύγχρονου πολέμου από τους δορυφόρους.

Χωρίς αυτούς, ένα σύγχρονο στρατιωτικό σύστημα χάνει κρίσιμες δυνατότητες: επικοινωνίες, πλοήγηση, αναγνώριση, προειδοποίηση για πυραυλικές εκτοξεύσεις, συλλογή πληροφοριών και καθοδήγηση όπλων.

Ένας δορυφόρος, επομένως, δεν είναι απλώς ένα μηχάνημα που ταξιδεύει γύρω από τη Γη. Μπορεί να αποτελεί κρίσιμο κομμάτι μιας στρατιωτικής επιχείρησης στη Γη.

Και αυτό εξηγεί γιατί η Κίνα και η Ρωσία θεωρούνται από την Ουάσινγκτον βασικοί ανταγωνιστές στο νέο αυτό πεδίο.

Το μεγάλο ρίσκο: να αρχίσει ένας πόλεμος που κανείς δεν θέλει

Εδώ βρίσκεται και ο μεγαλύτερος φόβος των ειδικών.

Αν οι ΗΠΑ αναπτύσσουν όπλα στο Διάστημα επειδή φοβούνται τις δυνατότητες της Κίνας και της Ρωσίας, τότε Πεκίνο και Μόσχα έχουν κάθε λόγο να ενισχύσουν τα δικά τους συστήματα. Και αν εκείνες το κάνουν, η Ουάσινγκτον μπορεί να απαντήσει με ακόμη περισσότερα.

Ένας νέος αγώνας εξοπλισμών θα μπορούσε έτσι να ξεκινήσει όχι στη Γη αλλά εκατοντάδες ή χιλιάδες χιλιόμετρα πάνω από αυτήν.

Η Βικτόρια Σάμσον του Secure World Foundation προειδοποιεί ότι η αμερικανική αποκάλυψη σημαίνει πως η Κίνα και η Ρωσία θα πρέπει πλέον να υπολογίζουν ότι οι ΗΠΑ διαθέτουν τέτοιες δυνατότητες — και πιθανότατα θα κινηθούν ανάλογα.

Το Πεκίνο αντέδρασε ήδη, κατηγορώντας την Ουάσινγκτον ότι προετοιμάζεται για πόλεμο στο Διάστημα και προειδοποιώντας για τον κίνδυνο μιας νέας κούρσας εξοπλισμών. Η Μόσχα κινήθηκε επίσης στην κατεύθυνση της καταδίκης της στρατιωτικοποίησης του Διαστήματος.

Και αν καταστραφεί ένας δορυφόρος;

Εδώ η υπόθεση γίνεται ακόμη πιο ανησυχητική. Η καταστροφή ενός δορυφόρου δεν σημαίνει ότι απλώς «πέφτει» ένα αντικείμενο από τον ουρανό. Μια έκρηξη σε τροχιά μπορεί να δημιουργήσει χιλιάδες μικρά κομμάτια μετάλλου, τα οποία ταξιδεύουν με τεράστιες ταχύτητες.

Το 2021, η Ρωσία κατέστρεψε έναν από τους παλιούς της δορυφόρους με αντιδορυφορικό πύραυλο που εκτοξεύθηκε από τη Γη. Η δοκιμή δημιούργησε χιλιάδες κομμάτια διαστημικών συντριμμιών και προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις.

Το πρόβλημα είναι ότι στο Διάστημα τα συντρίμμια δεν εξαφανίζονται εύκολα.

Ένας πόλεμος σε τροχιά θα μπορούσε επομένως να έχει ένα παράδοξο αποτέλεσμα: μια χώρα να προσπαθήσει να καταστρέψει έναν εχθρικό δορυφόρο και τελικά να δημιουργήσει ένα σύννεφο συντριμμιών που θα απειλεί και τους δικούς της δορυφόρους.

Και τι θα συμβεί αν ένα τέτοιο σύννεφο αρχίσει να χτυπά διαδοχικά άλλους δορυφόρους;

Το ενδεχόμενο μιας τέτοιας αλυσιδωτής αντίδρασης αποτελεί έναν από τους μεγαλύτερους φόβους για το μέλλον της τροχιάς γύρω από τη Γη.

Ο παλιός κανόνας του 1967 και η νέα πραγματικότητα

Υπάρχει βέβαια και το διεθνές δίκαιο.

Όπως επισημαίνει η Corriere della Sera, η Συνθήκη για το Διάστημα του 1967 απαγορεύει την τοποθέτηση σε τροχιά πυρηνικών όπλων και άλλων όπλων μαζικής καταστροφής. Δεν απαγορεύει όμως γενικά κάθε συμβατικό στρατιωτικό σύστημα που μπορεί να βρίσκεται στο Διάστημα. Αυτό αφήνει ένα σημαντικό κενό.

Η τεχνολογία έχει προχωρήσει πολύ περισσότερο από τότε που γράφτηκαν οι βασικοί κανόνες. Ένα σύστημα ηλεκτρονικού πολέμου, ένας παρεμβολέας ή μια άλλη μη κινητική δυνατότητα δεν μοιάζει με το όπλο που είχαν στο μυαλό τους οι διαπραγματευτές του 1967.

Και έτσι προκύπτει ένα δύσκολο ερώτημα: μπορεί το διεθνές δίκαιο να προλάβει έναν στρατιωτικό ανταγωνισμό που εξελίσσεται πολύ ταχύτερα από τους κανόνες;

Το Golden Dome και η επόμενη μέρα

Η αποκάλυψη δεν έρχεται σε κενό.

Η κυβέρνηση Τραμπ προωθεί παράλληλα το φιλόδοξο πρόγραμμα «Golden Dome», την υπό ανάπτυξη αμερικανική αντιπυραυλική ασπίδα, η οποία περιλαμβάνει και διαστημικές δυνατότητες. Το ακριβές εύρος και η τελική αρχιτεκτονική του προγράμματος παραμένουν υπό διαμόρφωση, αλλά η κατεύθυνση είναι σαφής: το Διάστημα αποκτά ολοένα μεγαλύτερη σημασία για την αμερικανική άμυνα.

Η δημιουργία της Space Force το 2019 ήταν ήδη ένα σημάδι αυτής της αλλαγής. Τώρα, επτά χρόνια αργότερα, η Ουάσινγκτον έκανε ένα ακόμη βήμα: παραδέχθηκε δημοσίως ότι ορισμένα από τα όπλα που μέχρι σήμερα συζητούνταν κυρίως ως μελλοντικά σχέδια βρίσκονται ήδη σε τροχιά.

Και ίσως τελικά αυτή να είναι η ουσία της υπόθεσης. Δεν γνωρίζουμε ακόμη τι ακριβώς βρίσκεται εκεί πάνω. Ξέρουμε όμως ότι η εποχή κατά την οποία οι μεγάλες δυνάμεις μπορούσαν να μιλούν για το Διάστημα σαν να ήταν ένα αποκλειστικά ειρηνικό πεδίο φαίνεται να απομακρύνεται.

Η Ουάσινγκτον έκανε την πρώτη δημόσια παραδοχή. Το Πεκίνο και η Μόσχα την άκουσαν.

Το επόμενο ερώτημα είναι πολύ πιο δύσκολο: θα μείνει αυτή η αποκάλυψη ένα μήνυμα αποτροπής ή θα γίνει η αφετηρία για μια νέα κούρσα εξοπλισμών — αυτή τη φορά πάνω από τα κεφάλια μας;

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google