Αδριανός Γολέμης: Το διάστημα, η ευρωπαϊκή αυτονομία και η ευκαιρία για την Ελλάδα

Η ενίσχυση της ελληνικής παρουσίας στις ευρωπαϊκές συνεργασίες για το διάστημα μπορεί να δημιουργήσει ευκαιρίες για την έρευνα και την καινοτομία στη χώρα μας. Ιδίως σε μία περίοδο που το διάστημα αποκτά όλο και μεγαλύτερη σημασία, από τις επικοινωνίες και τις εφαρμογές καθημερινής χρήσης μέχρι την άμυνα, ενώ η Ευρώπη επιδιώκει να ενισχύσει την αυτονομία της.

Αυτό ήταν ένα από τα βασικά μηνύματα του Αδριανού Γολέμη, ο οποίος ετοιμάζεται να γίνει ο πρώτος Έλληνας αστροναύτης, κατά τη διάρκεια διαδικτυακής συνέντευξης Τύπου σε εκπροσώπους των ελληνικών μέσων ενημέρωσης. Με τον ίδιο να δίνει ιδιαίτερη έμφαση στις συνεργασίες και στην ουσιαστική ελληνική συνεισφορά στην έρευνα που πραγματοποιεί η Ευρώπη στο διάστημα.

Απαντώντας σε σχετική ερώτηση του CNN Greece για τη σημασία της ελληνικής συμμετοχής με δεδομένες τις γεωπολιτικές εξελίξεις και την αυξανόμενη αξιοποίηση διαστημικών τεχνολογιών διπλής χρήσης —για πολιτικές και αμυντικές εφαρμογές— ο κ. Γολέμης επισήμανε ότι το διάστημα επηρεάζει πλέον όλο και περισσότερες πλευρές της ζωής μας. Διευκρίνισε, πάντως, ότι ο κύριος ρόλος του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ESA), στον οποίο εντάσσονται και οι αποστολές αστροναυτών, παραμένει ερευνητικός.

Όσον αφορά την ευρωπαϊκή αυτονομία, αναφέρθηκε στη διεθνή διάσκεψη στο Παρίσι, υπό τη Γαλλία και τη Γερμανία, όπου ανακοινώθηκε και η ελληνική συμμετοχή. Όπως σημείωσε, η συζήτηση περιλάμβανε την τεχνολογία, την έρευνα και την άμυνα, αλλά και την αυτόνομη ευρωπαϊκή πρόσβαση στο διάστημα.

Κατά τον ίδιο, η αξία αυτής της αυτονομίας επεκτείνεται και στις τεχνολογίες που αναπτύσσονται για να την υποστηρίξουν. Πρακτικά, μία λύση που σχεδιάζεται για να λειτουργεί στις απαιτητικές συνθήκες του διαστήματος μπορεί να βρει εφαρμογές και στη Γη.

Για τα επόμενα βήματα της Ελλάδας, ο κ. Γολέμης απέφυγε να εμφανιστεί ως ο αρμόδιος να περιγράψει έναν συγκεκριμένο σχεδιασμό. Τόνισε, όμως, τη σημασία της παρουσίας της χώρας στις σχετικές συζητήσεις για την τεχνολογία, την έρευνα και την άμυνα, καθώς και της ανάπτυξης συνεργασιών.

Μία ενδιαφέρουσα λεπτομέρεια είναι ότι η αποστολή στην οποία προγραμματίζεται να συμμετάσχει θα περιλαμβάνει τρεις Ευρωπαίους αστροναύτες μέσω της ESA. «Αυτό δείχνει λίγο ότι η Ευρώπη έρχεται πιο κοντά», ανέφερε, προσθέτοντας ότι αυτή η προσέγγιση επεκτείνεται και σε άλλα επίπεδα, πέρα από τις αποστολές αστροναυτών.

Το ελληνικό ερευνητικό αποτύπωμα

Η αποστολή στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό (ISS) σχεδιάζεται για το 2027, στο πλαίσιο συμφωνίας της ESA με τη Vast για λογαριασμό της Ελλάδας. Όπως εξήγησε ο ίδιος, η αποστολή θα διαρκέσει δύο εβδομάδες και το τετραμελές πλήρωμα θα ακολουθήσει ένα ιδιαίτερα εντατικό ερευνητικό πρόγραμμα. Ο δικός του ρόλος θα είναι αυτός του mission specialist, με κύριο αντικείμενο την εκτέλεση πειραμάτων. Ουσιαστικά, θα αναλάβει να πραγματοποιήσει με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια την έρευνα που θα έχουν προετοιμάσει επιστήμονες στην Ελλάδα και την υπόλοιπη Ευρώπη, αξιοποιώντας το περιβάλλον μικροβαρύτητας του σταθμού.

Σημαντικός σε αυτή την προσπάθεια είναι ο ρόλος του Ελληνικού Κέντρου Διαστήματος (ΕΛΚΕΔ), τόσο για τον εθνικό συντονισμό, μαζί με το υπουργείο Ψηφιακής Διακυβέρνησης, όσο και για τη διαμόρφωση του ελληνικού ερευνητικού προγράμματος. Όπως ανέφερε ο κ. Γολέμης, το ΕΛΚΕΔ και η ESA βρίσκονται σε διαδικασία αξιολόγησης ελληνικών ερευνητικών προτάσεων και τεχνολογικών επιδείξεων.

Ο συμβολισμός της πρώτης ελληνικής συμμετοχής είναι προφανής, αλλά, όπως υπογράμμισε, πρωταρχικός στόχος είναι η ουσιαστική συνεισφορά στην ευρωπαϊκή έρευνα και τα οφέλη που μπορούν να προκύψουν από αυτήν. Μία ελληνική καινοτομία που θα δοκιμαστεί επιτυχώς στο διάστημα μπορεί να οδηγήσει σε μία νέα συνεργασία και να δημιουργήσει ευκαιρίες για εξειδικευμένες θέσεις εργασίας στη χώρα μας. Άλλωστε, κατά τον ίδιο, η Ελλάδα διαθέτει ήδη ικανό επιστημονικό δυναμικό και εταιρείες του αεροδιαστημικού κλάδου που συνεισφέρουν σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. Το ζητούμενο είναι η αποστολή να βοηθήσει ώστε αυτή η συνεισφορά να διευρυνθεί.

Η επένδυση και η επόμενη γενιά

Για τον κ. Γολέμη, η επιτυχία της αποστολής θα κριθεί από την ορθή εκτέλεση των πειραμάτων, την παραγωγή νέας γνώσης και τη δυνατότητα να μετατραπεί αυτή σε καινοτομία. Μαζί με αυτά, ιδιαίτερη βαρύτητα έχει η εκπαιδευτική της επίδραση.

Ο ίδιος χαρακτήρισε την αντίληψη ότι το διάστημα αποτελεί σπατάλη ως τη μεγαλύτερη παρανόηση του κοινού. Επικαλούμενος δημοσιεύσεις που μελετήθηκαν κατά την προετοιμασία της προσπάθειας, ανέφερε ότι στην Ευρώπη κάθε ευρώ που επενδύεται σε αποστολές αστροναυτών ή ρομποτικές αποστολές, μαζί με τη σχετική έρευνα και τεχνολογία, αποφέρει περίπου τετραπλάσιο όφελος. Μία απόδοση που, όπως εξήγησε, συνοδεύεται από επιστημονικά και εκπαιδευτικά οφέλη, ενώ η επένδυση στην έρευνα χρειάζεται χρόνο για να δώσει αποτελέσματα.

Παράλληλα, φιλοδοξεί η αποστολή να προκαλέσει έναν «διαστημικό πυρετό» στα παιδιά, ενισχύοντας το ενδιαφέρον τους για την επιστήμη και τις δυνατότητες που ανοίγονται μπροστά τους. Η συμβουλή του, πάντως, σε ένα παιδί που θα του έλεγε ότι θέλει να ακολουθήσει την πορεία του είχε μία διαφορετική αφετηρία: «Πρώτα απ’ όλα, να μην γίνει αστροναύτης, αλλά να γίνει ο εαυτός του». Να αναζητήσει, δηλαδή, τις δικές του κλίσεις και να ακολουθήσει τη διαδρομή που το εκφράζει.