Η σαρωτική νίκη του AfD θα αλλάξει τον ευρωπαϊκό πολιτικό χάρτη; – Οι φόβοι και οι παγίδες

Ο πολιτικός σεισμός που προκάλεσε η σαρωτική νίκη της «Εναλλακτική για τη Γερμανία», του γνωστού και ως AfD, στο κρατίδιο της Σαξονίας-Άνχαλτ δεν είναι απλώς μια δυσάρεστη είδηση για το πολιτικό κατεστημένο της χώρας, αλλά και ένα καμπανάκι για όλη την Ευρώπη

Για πρώτη φορά το κόμμα, στελέχη του οποίου κατηγορούνται ακόμα και για φιλοναζιστικές θέσεις, δείχνει να έχει δυναμική κόμματος εξουσίας και αυτό δεν μπορεί να αντιμετωπιστεί ως «παρένθεση». Το πρώτο λάθος των παραδοσιακών κομμάτων στη Γερμανία ήταν να αντιμετωπίσουν το AfD ως ένα κόμμα διαμαρτυρίας, που μπορεί να συγκεντρώσει ψήφους, με ένα εκλογικό «ταβάνι» που δεν θα το οδηγούσε ποτέ στα πρόθυρα της εξουσίας

Άλλωστε το πολιτικό σκηνικό στην ισχυρότερη οικονομία της Ευρώπης ήταν δεδομένο και έβρισκε πάντα τρόπους σχηματισμού κυβερνήσεων, στις οποίες συμμετείχαν με διάφορους συνδυασμούς οι Χριστιανοδημοκράτες, οι σοσιαλδημοκράτες του SPD, οι Πράσινοι και οι Φιλελεύθεροι.

Το «τείχος προστασίας» είναι πλέον διάτρητο

Τα πολιτικά κόμματα στη Γερμανία παρά το εκλογικό σοκ επιμένουν ότι είναι ενεργό το λεγόμενο Brandmauer, το «τείχος προστασίας» που αποκλείει κάθε τους συνεργασία με το AfD.

Ο γερμανός καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς επαναλαμβάνει σε κάθε ευκαιρία ότι το CDU δεν πρόκειται να συνεργαστεί με την ακροδεξιά. Πλην όμως τα δεδομένα δεν είναι πλέον τα ίδια, καθώς στο κρατίδιο της Σαξονίας -Άνχαλτ, οι Χριστιανοδημοκράτες θα πρέπει να συνεργαστούν και πολιτικές δυνάμεις που βρίσκονται ιδεολογικά πολύ μακριά απ’ αυτούς, για να αφήσουν το AfD εκτός κυβέρνησης. Από την άλλη το AfD επιλέγει την στραγητική να δηλώνει πρόθυμο για συνεργασία με το CDU, κατηγορώντας το ότι «φλερτάρει» με την Αριστερά, αντί των ενός πιο όμορου πολιτικού χώρου στα δεξιά του

Γιατί όμως το AfD έχει αποκτίσει δυναμική κόμματος εξουσίας; Πρώτ’ απ’ όλα η δυναμική του είναι μεγαλύτερη στο ανατολικό τμήμα της χώρας, που είναι και το φτωχότερο της Ομοσπονδίας. Μεγάλο μέρος των ψηφοφόρων μπορεί να ασπάζεται την πολιτική ατζέντα του AfD, ένα σημαντικό μέρος της δυναμικής του είναι οι κατά βάση απολίτικες ψήφοι, που θέλουν να δηλώσουν τη δυσαρέσκειά τους για την κατανομή του πλούτου.

Επίσης το AfD για πρώτη φορά προηγείται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες και προσέλκυσε ανθρώπους που το 2021 δεν είχαν ψηφίσει, αλλά και πρώην ψηφοφόρους του CDU. Κυρίως όμως δεν επιλέγεται πλέον μόνο για να τιμωρηθούν οι άλλοι.

Οι έρευνες της Infratest dimap δείχνουν θεαματική αύξηση της εμπιστοσύνης προς το κόμμα σε συγκεκριμένους τομείς πολιτικής. Το 2021 μόλις το 8% των ψηφοφόρων θεωρούσε ότι το AfD διέθετε καλύτερες απαντήσεις για την οικονομία. Πλέον το ποσοστό έχει φτάσει στο 30%, έναντι 28% για το CDU.

Η αμήχανη Ευρώπη και ο «μικρόκοσμος» των Βρυξελλών

Η εκλογική άνοδος ενός ακροδεξιού κόμματος δεν είναι κάτι καινούργιο για την ΕΕ. Η δυναμική του κόμματος της Λεπέν στη Γαλλία είναι εμφανής την τελευταία δεκαετία, κόμματα με παρόμοιες πολιτικές θέσεις με το AfD έχουν μπει ακόμα και σε κυβερνητικά σχήματα, όπως στην Αυστρία και το ίδιο φιλοδοξεί να κάνει ο ακροδεξιός σχηματισμός και στη Σουηδία.

Η ηγεσία της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αμφίβολο αν έχει συνειδητοποιήσει τις πολιτικές αλλαγές στη γηραιά ήπειρο. Διαμορφώνει μια πολιτική ατζέντα, με προτεραιότητες που είναι συχνά μακριά από τις ανάγκες των πολιτών, ανακατευθύνει κεφάλαια που αφαιρούνται ουσιαστικά κοινωνικές παροχές και έρχονται να υπηρετήσουν άλλα αφηγήματα, όπως είναι η ασφάλεια. Δεν είναι βέβαιο ότι ο μέσος ευρωπαίος πολίτης έχει πεισθεί ότι η «ρωσική απειλή» είναι αναγκαίο να κατευθύνει περίπου 800 δισ. για ένα κολοσσιαίο αμυντικό πρόγραμμα. Δεν είναι καθόλου βέβαιο ότι οι Βρυξέλλες έχουν τρόπο να αντιμετωπίσουν ένα εκλογικό «τσουνάμι» που θα φέρνει όλο και περισσότερα κόμματα της ακροδεξιάς στα πρόθυρα της εξουσίας, κάτι που αλλάξει ριζικά τον πολιτικό χάρτη της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και είναι βέβαιο ότι η αμηχανία, οι δηλώσει και οι τεχνητοί αποκλεισμοί δεν συνιστούν πολιτική σε βάθος απέναντι σε ένα φαινόμενο που μπορεί να βάλει τέλος σ’ αυτό που ξέραμε ως Ευρώπη από τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και μετά.