Πλασμαφαίρεση: Η ιατρική θεραπεία που έγινε μόδα αποτοξίνωσης στο Χόλιγουντ

Ο θάνατος του Γιώργου Μαζωνάκη έφερε στο προσκήνιο μια ιατρική διαδικασία που μέχρι πρότινος ήταν σχεδόν άγνωστη στο ευρύ κοινό: την πλασμαφαίρεση. Ο τραγουδιστής υπέστη ανακοπή καρδιάς σε ιδιωτικό ιατρείο στο Κολωνάκι, όπου είχε μεταβεί για προγραμματισμένη θεραπεία πλασμαφαίρεσης. Η υπόθεση ανέδειξε ένα ευρύτερο φαινόμενο: τη μετατροπή μιας σοβαρής ιατρικής πράξης σε σύμβολο status και μέσο «αναζωογόνησης» για τους διάσημους και τους πλούσιους.

Η πλασμαφαίρεση, ή θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος (Therapeutic Plasma Exchange – TPE) , είναι μια εξωσωματική διαδικασία κατά την οποία το αίμα του ασθενούς αφαιρείται, διαχωρίζεται στα συστατικά του και το πλάσμα – το υγρό μέρος του αίματος – απομακρύνεται και αντικαθίσταται με υγρό αναπλήρωσης, συνήθως λευκωματίνη, φυσιολογικό ορό ή πλάσμα δότη. Τα κύτταρα του αίματος (ερυθρά, λευκά αιμοσφαίρια και αιμοπετάλια) επιστρέφουν στον οργανισμό.

Η διαδικασία χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες για συγκεκριμένες, σοβαρές παθήσεις:

• Αιματολογικές διαταραχές (π.χ. θρομβωτική θρομβοπενική πορφύρα)
• Αυτοάνοσα νοσήματα (π.χ. μυασθένεια gravis, σύνδρομο Guillain-Barré)
• Νευρολογικές παθήσεις
• Ορισμένες μορφές καρκίνου του αίματος

Στην Ελλάδα, η θεραπευτική πλασμαφαίρεση επιτρέπεται να διενεργείται αυστηρά σε νοσοκομειακό περιβάλλον, σε εξειδικευμένες μονάδες αιμαφαίρεσης, με ειδικό μηχάνημα και κατάλληλα εκπαιδευμένο προσωπικό. Στην Αττική, τέτοιες μονάδες λειτουργούν στο Αττικόν, τον Ευαγγελισμό, το Λαϊκό και τον Γεννηματά.

Η «μόδα» του Χόλιγουντ: Ποιοι πλήρωσαν χιλιάδες δολάρια

Τα τελευταία χρόνια, η πλασμαφαίρεση πέρασε από τα νοσοκομεία στις πολυτελείς κλινικές μακροζωίας, όπου προσφέρεται σε υγιείς ανθρώπους με το πρόσχημα της «αποτοξίνωσης» και της «επιβράδυνσης της γήρανσης». Το κόστος είναι 8.000 έως 15.000 δολάρια ανά συνεδρία σε ιδιωτικές κλινικές των ΗΠΑ.

Η λίστα των διάσημων που έχουν δημοσιοποιήσει τη χρήση της είναι μακρά:

• Τζο Ρόγκαν, ο γνωστός podcaster και σχολιαστής UFC, υποβλήθηκε σε πλασμαφαίρεση αξίας 10.000 δολαρίων και τη χαρακτήρισε «σαν αλλαγή λαδιών στο σώμα».
• Σάιμον Κάουελ, 66 ετών, δήλωσε ότι «γύρισε τον χρόνο πίσω» χάρη στη διαδικασία, την οποία περιέγραψε ως «παίρνουν το αίμα σου, το ξεπλένουν, το φιλτράρουν και το βάζουν πίσω».
• Γκουίνεθ Πάλτροου υποβλήθηκε σε πέντε συνεδρίες σε κλινική του Σικάγο, με συνολικό κόστος περίπου 49.500 δολάρια, συνδέοντάς τις με την απομάκρυνση μικροπλαστικών και τη βελτίωση της «θολούρας του εγκεφάλου».
• Ορλάντο Μπλουμ πλήρωσε περίπου 10.000 λίρες για μια «αποτοξίνωση» πλάσματος στο Λονδίνο, δηλώνοντας ότι αισθάνθηκε «σαν να του αφαίρεσαν ένα βάρος».
• Λι Αν Ράιμς υποβλήθηκε σε θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος αξίας 10.000 δολαρίων στο Νάσβιλ, για την απομάκρυνση «μυκήτων και μικροπλαστικών».
• Μπράιαν Τζόνσον, ο τεχνολογικός εκατομμυριούχος που επιδιώκει την «αιώνια νεότητα», προχώρησε σε πλήρη ανταλλαγή πλάσματος (total plasma exchange) , αφαιρώντας όλο του το πλάσμα και αντικαθιστώντας το με αλβουμίνη και IVIG.
• Στη λίστα περιλαμβάνονται επίσης ο Τρόι Άικμαν (πρώην quarterback των Dallas Cowboys), ο Πολ Γουέσλι (ηθοποιός του Star Trek) και ο Ελληνοαμερικανός επιχειρηματίας Πίτερ Διαμαντής.

Υπάρχει επιστημονική βάση;

Το ερώτημα αν η πλασμαφαίρεση έχει πραγματική αντιγηραντική δράση είναι κεντρικό. Τα διαθέσιμα δεδομένα είναι περιορισμένα και αντικρουόμενα.

Μια κλινική δοκιμή του 2025, που δημοσιεύθηκε στο Aging Cell, έδειξε ότι η θεραπευτική ανταλλαγή πλάσματος σε συνδυασμό με ενδοφλέβια ανοσοσφαιρίνη (IVIG) μείωσε τη βιολογική ηλικία κατά μέσο όρο 2,6 χρόνια σε υγιείς ενήλικες άνω των 50 ετών, όπως μετρήθηκε με πολυ-ομικά βιοδείκτες. Η μελέτη ήταν η πρώτη τυχαιοποιημένη, ελεγχόμενη με εικονικό φάρμακο δοκιμή που εξέτασε την επίδραση της TPE στη βιολογική ηλικία.

Παρά αυτά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, η επιστημονική κοινότητα παραμένει επιφυλακτική. Μια κριτική ανασκόπηση του 2026 στο GeroScience τόνισε ότι «οι μηχανισμοί, η αποτελεσματικότητα και η μακροχρόνια ασφάλεια της TPE παραμένουν ελλιπώς κατανοητοί». Η ίδια ανασκόπηση προειδοποιεί ότι «κανένα από τα μοντέλα πλάσματος ή TPE δεν έχει ακόμη πληρώσει τα επιστημονικά ή ρυθμιστικά πρότυπα που απαιτούνται για ασφαλή και αποτελεσματική χρήση στον άνθρωπο για αντιγηραντικές ενδείξεις».

Ο FDA έχει εκδώσει επανειλημμένες προειδοποιήσεις. Σε ενημέρωσή του τον Δεκέμβριο του 2024, ο οργανισμός τόνισε ότι δεν έχει εγκρίνει το «νέο πλάσμα» για οποιαδήποτε χρήση σχετικά με τη γήρανση, την απώλεια μνήμης ή νευροεκφυλιστικές ασθένειες, και ότι δεν υπάρχουν στοιχεία που να αποδεικνύουν κλινικό όφελος. Ο FDA εξέφρασε επίσης «ιδιαίτερη ανησυχία» για κλινικές που χρεώνουν χιλιάδες δολάρια για εγχύσεις πλάσματος από νέους δότες, βασισμένες σε ισχυρισμούς που δεν υποστηρίζονται από ρυθμιστική έγκριση ή επικυρωμένα κλινικά δεδομένα.

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και οι εθνικές ρυθμιστικές αρχές δεν αναγνωρίζουν την πλασμαφαίρεση ως μέθοδο αντιγήρανσης. Τον Σεπτέμβριο του 2026, η Εθνική Επιτροπή Υγείας της Κίνας εξέδωσε ανακοίνωση σύμφωνα με την οποία «η πλασμαφαίρεση και η οζονοθεραπεία δεν αποτελούν προληπτικά προγράμματα υγείας για υγιή άτομα» και ότι η χρήση τους για «αντιγήρανση» ή «υποκειμενική ρύθμιση της υγείας» συνιστά παράνομη υπέρβαση ενδείξεων.

Ο καθηγητής Έντσαρντ Ερνστ από το Πανεπιστήμιο του Έξετερ δήλωσε: «Δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία που να δείχνουν ότι αυτό έχει σημαντικό αντίκτυπο στην ανθρώπινη υγεία». Η Δρ. Μουσούμι Μουχέρτζι, γενική ιατρός, πρόσθεσε: «Στην κλινική πράξη βασιζόμαστε σε αποδείξεις. Κάθε διαδικασία έχει πιθανές παρενέργειες. Μέχρι να υπάρξουν ισχυρές μελέτες, δεν θα το συνιστούσα σε ασθενείς».

Οι κίνδυνοι που συχνά υποβαθμίζονται

• Η πλασμαφαίρεση δεν είναι ακίνδυνη. Οι αναγνωρισμένες επιπλοκές περιλαμβάνουν:
• Αιμορραγία ή τραυματισμό κατά την τοποθέτηση του καθετήρα
• Λοίμωξη ή θρόμβωση του καθετήρα
• Αλλεργικές αντιδράσεις στα υγρά αντικατάστασης
• Υπόταση (πτώση της αρτηριακής πίεσης)
• Διαταραχές ηλεκτρολυτών, ιδιαίτερα υποασβεστιαιμία
• Καρδιακές αρρυθμίες και, σε σπάνιες περιπτώσεις, καρδιακή ανακοπή

Σύμφωνα με βιβλιογραφικά δεδομένα, σε μια ανάλυση 15.658 διαδικασιών αναφέρθηκαν 8 θάνατοι (ποσοστό 0,05%). Η καρδιακή ανακοπή καταγράφεται ως σπάνια αλλά γνωστή επιπλοκή.

Γιατί η υπόθεση Μαζωνάκη διαφέρει

Η περίπτωση του Γιώργου Μαζωνάκη δεν αφορά τη χρήση της πλασμαφαίρεσης ως «πολυτέλειας μακροζωίας» από έναν υγιή άνθρωπο. Αφορά τη διενέργεια μιας σοβαρής ιατρικής πράξης σε χώρο χωρίς την απαιτούμενη άδεια. Ο υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, δήλωσε ότι το ιατρείο είχε άδεια απλού παθολογικού ιατρείου και όχι δομής κατάλληλης για πλασμαφαίρεση. Η Ματίνα Παγώνη επιβεβαίωσε ότι «μέχρι το 2025 το μηχάνημα αυτό δεν υπήρχε» στον φάκελο του Ιατρικού Συλλόγου, και ότι «ήταν υποχρεωμένοι να το δηλώσουν» όταν εγκαταστάθηκε.

Ο Γιώργος Πατούλης, πρόεδρος του ΙΣΑ, τόνισε ότι πέραν της μη δήλωσης του μηχανήματος, τίθεται και ζήτημα ειδικότητας: «Δεν επιτρέπεται μια τέτοια επέμβαση να γίνεται από γυναικολόγο».

Η πλασμαφαίρεση είναι μια καθιερωμένη, σωτήρια θεραπεία για συγκεκριμένες σοβαρές παθήσεις, όταν εφαρμόζεται σε νοσοκομειακό περιβάλλον από εξειδικευμένη ομάδα. Ως αντιγηραντική παρέμβαση σε υγιείς ανθρώπους, ωστόσο, η χρήση της δεν υποστηρίζεται από επαρκή επιστημονικά δεδομένα και έχει προκαλέσει επανειλημμένες προειδοποιήσεις από τον FDA και άλλες ρυθμιστικές αρχές.

Η «μόδα» του Χόλιγουντ βασίζεται περισσότερο σε μαρτυρίες διασήμων παρά σε ισχυρά κλινικά τεκμήρια. Όπως χαρακτηριστικά σημείωσε ο καθηγητής Ερνστ, «δεν υπάρχουν αξιόπιστα στοιχεία». Και όπως απέδειξε η τραγική υπόθεση του Γιώργου Μαζωνάκη, η διενέργεια μιας τέτοιας διαδικασίας σε μη εξουσιοδοτημένο χώρο δεν είναι απλώς αναποτελεσματική – μπορεί να είναι θανατηφόρα.