Βήμα-βήμα η εξειδίκευση των ενεργειακών μέτρων από το ΥΠΕΝ

Βήμα-βήμα τη διαδικασία που θα οδηγήσει σε μείωση της λιανικής τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% σε μια τριετία και τα μέτρα που εξήγγειλε ο πρωθυπουργός στη ΔΕΘ παρουσίασε ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου.

Σε συνέντευξη τύπου που παραχώρησε ο Σταύρος Παπασταύρου στο ΥΠΕΝ μαζί με τον υφυπουργό, Νίκο Τσάφο, έγινε εξειδίκευση των ενεργειακών μέτρων που εξήγγειλε ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης στην 90ή ΔΕΘ.

Σε μια συγκυρία που οι τιμές του πετρελαίου καλπάζουν, με το Brent στα 100 δολάρια το βαρέλι, το φυσικό αέριο στα 75 ευρώ/MWh και τις τιμές βενζίνης και diesel να εδραιώνονται πάνω από τα 2 ευρώ το λίτρο οι ανακοινώσεις έχουν ειδικό βάρος.

Το στρατηγικό σχέδιο για την αντιμετώπιση της ακρίβειας στην ενέργεια στοχεύει σε σταδιακή μείωση της λιανικής τιμής του ηλεκτρικού ρεύματος κατά 30% την περίοδο 2027-2029. Βασίζεται σε παρεμβάσεις όπως η αύξηση του επιδόματος θέρμανσης, η προκήρυξη νέων προγραμμάτων «Εξοικονομώ» με αντικατάσταση συστημάτων θέρμανσης και θερμοσιφώνων, αλλά και η προώθηση της αυτοπαραγωγής. Το σχέδιο περιλαμβάνει τέσσερεις βασικούς πυλώνες:

• επέκταση των ΑΠΕ,
• ενίσχυση των ηλεκτρικών δικτύων,
• αποθήκευση ενέργειας και
• προγράμματα εξοικονόμησης.

Στο επίκεντρο των παρεμβάσεων είναι η μείωση κατά 50% από τον Ιανουάριο του 2027 των χρεώσεων ΥΚΩ στους οικιακούς λογαριασμούς ηλεκτρικού ρεύματος, περιορίζοντας ένα από τα επιμέρους κόστη που επιβαρύνουν τον τελικό λογαριασμό των νοικοκυριών. Ανακοινώθηκε επίσης ένα νέο πρόγραμμα επιδότησης μπαταριών ύψους 200 εκατ. ευρώ για τα έτη 2027-2028 ενώ σημαντικός είναι και ο ρόλος του ΑΔΜΗΕ που υλοποιεί επενδυτικό πλάνο άνω των 6 δισ. ευρώ ενισχύοντας τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις.

Σχέδιο μόνιμων αλλαγών

Σύμφωνα με τον Σταύρο Παπασταύρου πρόκειται για ένα ολοκληρωμένο σχέδιο μόνιμων αλλαγών που θα αντιμετωπίσουν το ενεργειακό κόστος βήμα-βήμα, χρόνο με το χρόνο. «Χτίζουμε ένα ανάχωμα στη διεθνή αναταραχή», τόνισε και μίλησε μεταξύ άλλων για ενίσχυση της ενεργειακής δημοκρατίας, όπου καθένας θα μπορεί να παράγει την ενέργεια που καταναλώνει.

Έχει τριπλασιαστεί, όπως είπε, η εγκατεστημένη ισχύς από ΑΠΕ, στα 18 GW και είμαστε τρίτοι στον κόσμο σε διείσδυση στα φωτοβολταϊκά και ένατοι στα αιολικά ενώ με το νέο Ειδικό Χωροταξικό Πλαίσιο (EXΠ) έχουμε πια τα θεμέλια να γνωρίζουμε με ποιο σχεδιασμό θα προχωρήσουμε στην περαιτέρω ανάπτυξη των ΑΠΕ.

Από το 2025 η χώρα εγκαταλείπει σταθερά τον ακριβό λιγνίτη (-92% έναντι του 2025 ως προς τη συμμετοχή στο ενεργειακό μίγμα). Σε συνδυασμό με τον τριπλασιασμό των ΑΠΕ είμαστε καθαρός εξαγωγέας στο ρεύμα και φέτος έχουμε σχεδόν διπλασιάσει τις εξαγωγές σε σχέση με το 2025.

Στην ηλεκτρική ενέργεια η χώρα έχει εμπορικό πλεόνασμα που μεταφράζεται σε 1 δισ. ευρώ.

Από το 2019 υπάρχει μια συστηματική επένδυση στα δίκτυα, σύμφωνα με τον Σταύρο Παπασταύρου, ο οποίος αναφορικά με τις τρέχουσες τιμές ενέργειας σημείωσε ότι φέτος η χώρα μας έχει μια από τις χαμηλότερες τιμές ενέργειας της ΕΕ στη χονδρική. Το β’ εξάμηνο του 2025 σε σχέση με τον μέσο όρο της ΕΕ ήμασταν στο -18% στους οικιακούς καταναλωτές αλλά και στο +1% με όρους αγοραστικής δύναμης.

Μείωση 30% θα φέρει τιμές προ κρίσης

Επιπλέον, η μέση τιμή λιανικής για νοικοκυριά έχει αυξηθεί 50% έναντι του 2019 (όσο και ο μέσος όρος στην ΕΕ). Μια μείωση 30% θα φέρει την μέση τιμή κοντά στα επίπεδα προ κρίσης.

Ο καταναλωτής επιβαρύνεται με τις εξής χρεώσεις:

• τιμή χονδρικής (εθνικό μείγμα, διεθνείς τάσεις, κρίσεις)
• ευστάθεια συστήματος (εφεδρείες, αδράνεια, τάση, κ.α.)
• χρεώσεις συστήματος (ΑΔΜΗΕ) και δικτύου (ΔΕΔΔΗΕ)
• απώλειες δικτύου (τεχνικές και ρευματοκλοπές)
• επιδοτήσεις ΑΠΕ (χρέωση ΕΤΜΕΑΡ)
• στήριξη ευάλωτων νοικοκυριών και νησιωτικών περιοχών (χρέωση ΥΚΩ)
• προμήθεια (ανταγωνισμός, διαχείριση ρίσκου, ληξιπρόθεσμα, κ.α.)
• φόροι (ΕΦΚ, ΦΠΑ)
• σύνολο=237,8 ευρώ/MWh (β’ εξάμηνο, Eurostat)

Όπως αναφέρθηκε, ο ανταγωνισμός στην αγορά εντείνεται, με σταδιακή μετατόπιση των καταναλωτών σε σταθερά τιμολόγια. Χαρακτηριστικό παράδειγμα ωρίμανσης της αγοράς θεωρείται το νέο ανταγωνιστικό σταθερό τιμολόγιο της ΔΕΗ.

5 δισ. ευρώ για τη μείωση του κόστους

Προβλέπεται να κατευθυνθούν 5 δισ. ευρώ στη μείωση του κόστους ηλεκτρικού ρεύματος. Θα προέλθουν από:

• το Κοινωνικό Κλιματικό Ταμείο (2,1 δισ. ευρώ),
• το Ταμείο για τα Νησιά (2,3 δισ. ευρώ) και
• τη Ρήτρα Διαφυγής (πάνω από 600 εκατ. ευρώ).

Οι δράσεις εστιάζουν σε εξοικονόμηση, ευελιξία στην κατανάλωση, παραγωγή ή αποθήκευση για ίδια χρήση.

Επένδυση στις ΑΠΕ

«Συνεχίζουμε να επενδύουμε στις ΑΠΕ», τόνισε ο υπουργός Ενέργειας και Περιβάλλοντος υπογραμμίζοντας ότι αυτός είναι ο βασικός στόχος για μείωση των τιμών χονδρικής. Οι ακριβές τιμές προέρχονται κυρίως τις ώρες χωρίς ηλιοφάνεια. Εκεί θα παίξει καθοριστικό ρόλο η επένδυση στην αποθήκευση. Με επιπλέον αποθήκευση θα μειωθούν σημαντικά οι απογευματινές αιχμές και η ανάγκη να καίμε (ακριβό) φυσικό αέριο. Η αυξημένη διείσδυση των ΑΠΕ ανέβασε το κόστος για εφεδρείες και την ευστάθεια του συστήματος.

Επίσπευση αποθήκευσης

Σύμφωνα με τον σχεδιασμό η χώρα επισπεύδει τις επενδύσεις σε αποθήκευση ενέργειας. Αξιοποιούνται 400 εκατ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και 200 εκατ. ευρώ από τη ρήτρα διαφυγής. Στόχος είναι η κεφαλαιακή στήριξη σε έργα αποθήκευσης με πρόσκληση για επιχειρήσεις και ΟΤΑ (με ή χωρίς Φ/Β) και διαγωνισμό για μεγάλα έργα, εκ των οποίων 50 εκατ. ευρώ για έργα αποθήκευσης συνδεδεμένα με ΑΠΕ και 50 εκατ. ευρώ για αυτοτελείς μπαταρίες (standalone). Μέχρι το 2030 προβλέπονται έργα 5.000 έως 7.000 MW.

Διασυνδέσεις νησιών

Η επένδυση στις διασυνδέσεις είναι ένας σημαντικός πυλώνας, με ενίσχυση από ευρωπαϊκά κονδύλια και προώθηση μικρών ανανεώσιμες πηγές ενέργειας για ίδια χρήση. Το κόστος από θερμικές μονάδες στα νησιά που δεν είναι διασυνδεμένα είναι τριπλάσιο από το μέσο κόστος στο διασυνδεδεμένο σύστημα.

Η παραγωγή από θερμικές μονάδες στα νησιά κοστίζει 1,2 δις. ευρώ ετησίως. Το επιπλέον κόστος (σε σχέση με το διασυνδεδεμένο σύστημα) βαραίνει τον λογαριασμό ΥΚΩ που πληρώνουμε όλοι.

Με τις διασυνδέσεις μπορούμε να μειώσουμε τις χρεώσεις ΥΚΩ. Για το υφιστάμενο έλλειμμα υπάρχει πρόβλεψη στον προϋπολογισμό για 200 εκατ. ευρώ το 2027 (όπως έδωσε 200 εκατ. ευρώ και το 2026).

Ρευματοκλοπές

Στόχος είναι επίσης η μείωση των ρευματοκλοπών και ο περιορισμός των ληξιπρόθεσμων οφειλών με λύσεις που θα προσφέρουν ευελιξία στην κατανάλωση. Οι μη τεχνικές απώλειες κοστίζουν περίπου 450 εκατ. ευρώ το χρόνο (2022-2024). Η συνεχιζόμενη μείωσή τους αφαιρεί ένα σημαντικό βάρος από την τελική τιμή του ρεύματος.

Με τους έξυπνους μετρητές μειώνονται οι απώλειες και δίνεται ευελιξία στους χρήστες. Στο τέλος τους έτους τα 2/3 της ενέργειας στον ΔΕΔΔΗΕ θα δουλεύουν με τηλεμέτρηση.

Για την αντιμετώπιση των ληξιπρόθεσμων οφειλών που φτάνουν τα 3 δισ. ευρώ υιοθετείται νέο σύστημα. Με τη συμπλήρωση 3 επισημάνσεων, ο καταναλωτής δεν θα μπορεί να αλλάζει προμηθευτή (χωρίς τακτοποίηση).

Εξοικονόμηση ενέργειας

Η εξοικονόμηση ενέργειας τίθεται στο επίκεντρο. Στόχος είναι η συνεχής προώθηση επενδύσεων στην εξοικονόμηση ενέργειας τόσο από τα νοικοκυριά όσο και από τα δημόσια κτίρια.

1,6 δις ευρώ κατευθύνεται ήδη σε πάνω από 260.000 δικαιούχους για εξοικονόμηση ενέργειας. Συνολικά, 2,1 δισ. ευρώ αναμένεται να διατεθούν στο επόμενο διάστημα από το Κοινωνικό Ταμείο για το Κλίμα.

Αυτοπαραγωγή

Στο επίκεντρο είναι επίσης ένα νέο πλαίσιο ώστε νοικοκυριά, επιχειρήσεις και Οργανισμοί Τοπικής Αυτοδιοίκησης να παράγουν και να αποθηκεύουν ρεύμα. Η παραγωγή για ιδία χρήση ξεπερνά το 1,1 GW – κυρίως από εμπορικούς και βιομηχανικούς καταναλωτές. Το ενισχυμένο νέο καθεστώς (net billing) θα επισπεύσει τις νέες συνδέσεις.

Οφέλη για τους καταναλωτές θα προκύψουν με απλοποίηση στο πλαίσιο της αυτοκατανάλωσης και εγκατάσταση μεμονωμένων συστημάτων αποθήκευσης για κάλυψη ιδίων αναγκών χωρίς έγχυση στο δίκτυο. Για ΟΤΑ, το όφελος από την αυτοκατανάλωση πιστώνεται απευθείας ως έκπτωση στους λογαριασμούς. Προωθείται επίσης εγκατάσταση σταθμών αυτοκατανάλωσης και ανάπτυξη συλλογικής αυτοκατανάλωσης σε πολυκατοικίες και συγκροτήματα κατοικιών ενώ δίνεται δυνατότητα εγκατάστασης Φ/Β στο μπαλκόνι (800W) με ειδικές προδιαγραφές για την ασφάλεια του δικτύου.