Ομόλογα σε αναταραχή: Το χρέος επιστρέφει ως εφιάλτης

Οταν δημοσιογράφοι ρώτησαν πριν από λίγες ημέρες τον αμερικανό πρόεδρο, Ντόναλντ Τραμπ, για την απειλή που συνιστούν τα αυξανόμενα επιτόκια για το αμερικανικό δημόσιο χρέος, η απάντησή του, τους άφησε εμβρόντητους: «Η έσχατη παρέμβαση είναι ο στρατός μας. Και αν χρειαστεί να τον χρησιμοποιήσουμε, θα το κάνουμε».

Οπως ήταν μάλλον αναμενόμενο, τα πολεμοχαρή λόγια του Τραμπ δεν καθησύχασαν τις νευρικές αγορές ομολόγων. Και η επανέναρξη της αμερικανικής εκστρατείας βομβαρδισμών εναντίον του Ιράν έκανε τα πράγματα ακόμη χειρότερα.

Σύμφωνα με εκτενή ανάλυση του Guardian τις τελευταίες δύο εβδομάδες ένα κύμα αστάθειας έχει σαρώσει τις αγορές κρατικών ομολόγων των μεγαλύτερων οικονομιών του πλανήτη, με τις συνέπειες αυτής της πορείας να πλήττουν αρκετά εκατομμύρια δανειολήπτες.

Η απόδοση —ουσιαστικά το επιτόκιο με το οποίο δανείζεται το αμερικανικό Δημόσιο— του 10ετούς αμερικανικού ομολόγου έφτασε την Παρασκευή (04/09) στο 4,8%, από 4,64% μόλις δέκα ημέρες νωρίτερα. Στα μέσα της εβδομάδας, η απόδοση του 30ετούς ομολόγου άγγιξε το υψηλότερο επίπεδό της από το 2008.

Ο Νιλ Σίρινγκ, επικεφαλής οικονομολόγος της συμβουλευτικής Capital Economics, εκτιμά ότι ένας από τους λόγους της πρόσφατης αναταραχής είναι πως οι αγορές επανεξετάζουν πλέον την κατάσταση των αμερικανικών δημόσιων οικονομικών. «Εχει γίνει μια επαναπροσαρμογή», εξήγησε στον Guardian. Το συνολικό δημόσιο χρέος των ΗΠΑ έχει ξεπεράσει τα 40 τρισ. δολάρια, ενώ τα ετήσια δημοσιονομικά ελλείμματα προβλέπεται να παραμείνουν στο εντυπωσιακό επίπεδο του 6% του ΑΕΠ για το ορατό μέλλον.

Για χρόνια, το υψηλό αμερικανικό χρέος δεν αποτελούσε πονοκέφαλο, καθώς τα Treasuries –όπως είναι γνωστά τα αμερικανικά ομόλογα- αντιμετωπίζονταν ως το απόλυτο ασφαλές καταφύγιο των επενδυτών.

Ομως, όπως έδειξαν και τα γεγονότα που προηγήθηκαν της χρηματοπιστωτικής κρίσης του 2008, στις αγορές κάτι μπορεί να θεωρείται ασήμαντο μέχρι τη στιγμή που παύει να είναι. «Νομίζω ότι αρχίζουμε να βλέπουμε μια πιο ρεαλιστική επανεκτίμηση της δημοσιονομικής πίεσης στις ΗΠΑ», λέει ο Σίρινγκ. «Αυτό που ξεχωρίζει τις ΗΠΑ είναι ότι δεν υπάρχει πραγματικά καμία αναγνώριση του ενδεχομένου να υπάρχει πρόβλημα. Δεν υπάρχει σχέδιο».

Οπως το έθεσε ο βετεράνος αναλυτής της αγοράς ομολόγων Ράσελ Τζόουνς της Llewellyn Consulting, «το θέμα με την οικονομία είναι ότι συχνά οι αγορές καθυστερούν να βγάλουν την ετυμηγορία τους. Και δεν μπορείς πραγματικά να ξέρεις πότε θα αποφασίσουν ξαφνικά ότι “ως εδώ”».

Οι πρόσφατες αδέξιες προσπάθειες του υπουργού Οικονομικών των ΗΠΑ Σκοτ Μπέσεντ να παρέμβει στις χρηματοπιστωτικές αγορές —πρώτα για να βοηθήσει το Τόκιο να στηρίξει το γεν και στη συνέχεια για να περιορίσει την άνοδο των αποδόσεων των ομολόγων— ενίσχυσαν την εντύπωση ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής βρίσκονται σε κατάσταση πανικού.

Πάνω σε αυτές τις ανησυχίες προστίθεται ένας πιο άμεσος φόβος: η επανεμφάνιση του πληθωρισμού, ως αποτέλεσμα της αναζωπύρωσης των συγκρούσεων στη Μέση Ανατολή.

Η τιμή του πετρελαίου έχει ανέβει και πάλι πάνω από τα 90 δολάρια το βαρέλι, μετά την επανέναρξη των επιθέσεων εκατέρωθεν μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν.

Αυτό με τη σειρά του ενισχύει τις προσδοκίες ότι οι κεντρικές τράπεζες θα αναγκαστούν να αυξήσουν τα επιτόκια — ένας ακόμη παράγοντας που ωθεί προς τα πάνω τις αποδόσεις των ομολόγων.

Κάθε δήλωση των υπευθύνων χάραξης νομισματικής πολιτικής εξετάζεται πλέον με το μικροσκόπιο, καθώς οι επενδυτές αναζητούν ενδείξεις για τις επόμενες κινήσεις. Ανάμεσά τους και μια κρίσιμη ομιλία του νέου προέδρου της Federal Reserve, Κέβιν Γουορς, την Παρασκευή 28 Αυγούστου, την οποία οι αγορές εξέλαβαν ως ένδειξη ότι είναι διατεθειμένος να δράσει.

Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αναμένεται να κάνει την αρχή με αύξηση επιτοκίων την επόμενη εβδομάδα. Οι αγορές, ωστόσο, προεξοφλούν υψηλότερο κόστος δανεισμού στις περισσότερες μεγάλες οικονομίες.

Στη Βρετανία, οι επενδυτές πλέον υπολογίζουν σε τρεις αυξήσεις επιτοκίων κατά 0,25 ποσοστιαίες μονάδες μέσα στους επόμενους 12 μήνες. Στην Ιαπωνία, την ίδια ώρα, η πολυετής περίοδος αποπληθωρισμού και σχεδόν μηδενικών επιτοκίων φαίνεται να φτάνει στο τέλος της.

Ο αστάθμητος παράγοντας της ΤΝ

Ενας ακόμη παράγοντας που προβληματίζει τους επενδυτές είναι η θεαματική αύξηση του δανεισμού των αμερικανικών «hyperscalers» της Τεχνητής Νοημοσύνης, οι οποίοι χρειάζονται τεράστια κεφάλαια για την επέκταση των data centers.

Οι εταιρείες αυτές προσφέρουν στους επενδυτές έναν εναλλακτικό προορισμό για τα χρήματά τους, αλλά ταυτόχρονα δημιουργούν ένα νέο ερώτημα: μπορεί η αγορά να απορροφήσει ταυτόχρονα τόσο μεγάλο όγκο νέου χρέους;

Σύμφωνα με πρόσφατους υπολογισμούς της επενδυτικής εταιρείας Vanguard, το χρέος που έχουν εκδώσει φέτος πέντε μεγάλες τεχνολογικές εταιρείες ανέρχεται σε 135 δισ. δολάρια, έναντι μέσου όρου μόλις 35 δισ. δολαρίων ετησίως την περίοδο 2020-2024.

Υπάρχει, ωστόσο, και μια ακόμη πιο θεμελιώδης εξήγηση για τη μετατόπιση προς υψηλότερο κόστος δανεισμού: η αυξανόμενη συχνότητα πληθωριστικών σοκ, όχι μόνο λόγω γεωπολιτικών αναταράξεων αλλά και εξαιτίας της κλιματικής κρίσης.

Ορισμένοι οικονομολόγοι, μεταξύ των οποίων και η αξιωματούχος της Τράπεζας της Αγγλίας Σουάτι Ντίνγκρα, υποστηρίζουν ότι τα ολοένα συχνότερα σοκ από ακραία καιρικά φαινόμενα και η οικονομική αναστάτωση που αυτά προκαλούν θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε δομικά υψηλότερα επιτόκια.

Οποια κι αν είναι τελικά η αιτία της ανόδου των αποδόσεων των ομολόγων, οι επιπτώσεις έχουν ήδη αρχίσει να διαχέονται σε ολόκληρο τον κόσμο. Το δημόσιο χρέος έχει αυξηθεί δραματικά τα τελευταία χρόνια, καθώς οι κυβερνήσεις παρενέβησαν για να προστατεύσουν τους καταναλωτές από τα lockdown της πανδημίας, να αντιμετωπίσουν την εκτίναξη του ενεργειακού κόστους μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και, πιο πρόσφατα, να αυξήσουν τις αμυντικές δαπάνες.

Αυτό σημαίνει ότι ακόμη και μικρές μεταβολές στα παγκόσμια επιτόκια μπορούν να έχουν δυσανάλογα μεγάλη επίδραση στους κρατικούς προϋπολογισμούς.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google