Η Γκλόρια Στάινεμ έκανε τον φεμινισμό υπόθεση εκατομμυρίων γυναικών

Η ακτιβίστρια, δημοσιογράφος και συνιδρύτρια του περιοδικού Ms. πέθανε στις 2 Σεπτεμβρίου, σε ηλικία 92 ετών. Η Γκλόρια Στάινεμ υπήρξε μία από τις πιο αναγνωρίσιμες μορφές του αμερικανικού φεμινιστικού κινήματος και ίσως η γυναίκα που κατάφερε όσο καμία άλλη να το βγάλει από το περιθώριο και να το κάνει μέρος της μαζικής κουλτούρας.

Στη δεκαετία του 1960, η εικόνα μιας φεμινίστριας ήταν συνήθως εκείνη μιας γυναίκας αυστηρής, απεριποίητης και διαρκώς θυμωμένης. Η Στάινεμ δεν ταίριαζε καθόλου σε αυτή την εικόνα. Με το μακιγιάζ, τα μακριά μαλλιά και τις κοντές φούστες της, ήταν γοητευτική, κομψή και, όπως παρατηρούσαν οι δημοσιογράφοι της εποχής, αναμφισβήτητα θηλυκή. Η ίδια δυσφορούσε με την εμμονή του κοινού στην εμφάνισή της, όμως σύντομα κατάλαβε ότι μπορούσε να τη μετατρέψει σε εργαλείο. Οπως σημειώνει ο Economist, η δημοσιότητα που της εξασφάλιζε η εμφάνισή της τής επέτρεπε να φέρνει στο προσκήνιο ζητήματα που διαφορετικά θα έμεναν στο περιθώριο.

Ως δημοσιογράφος στη Νέα Υόρκη, μάλιστα, έκανε μία από τις πιο γνωστές δημοσιογραφικές αποστολές της: εργάστηκε κρυφά ως «κουνελάκι» του Playboy και περιέγραψε τις σκληρές ιατρικές εξετάσεις, τους αυστηρούς κανόνες συμπεριφοράς και το εξαιρετικά περιοριστικό κοστούμι που έπρεπε να φορούν οι γυναίκες. Η εμπειρία αυτή τής έδωσε ένα ακόμη μεγαλύτερο βήμα για να μιλήσει για τις αμβλώσεις, τις ίσες αμοιβές και τις διακρίσεις εις βάρος των γυναικών.

Το 1971 αξιοποίησε τη δημοσιογραφική πείρα της και τη δημόσια αναγνωρισιμότητά της για να συνιδρύσει το Ms., το πρώτο εθνικής εμβέλειας φεμινιστικό περιοδικό των ΗΠΑ. Η ιδέα αρχικά αντιμετωπίστηκε ως τρελή επιχειρηματική περιπέτεια και οι χρηματοδότες δεν έδειχναν ιδιαίτερο ενδιαφέρον. Η Στάινεμ, όμως, κατάφερε να συγκεντρώσει τα απαραίτητα χρήματα για ένα δοκιμαστικό τεύχος. Το αποτέλεσμα διέψευσε πανηγυρικά όσους πίστευαν ότι δεν υπήρχε κοινό για ένα τέτοιο έντυπο: 300.000 αντίτυπα εξαντλήθηκαν μέσα σε μόλις οκτώ ημέρες.

Το πρώτο τεύχος περιείχε, μεταξύ άλλων, τα ονόματα γνωστών γυναικών που είχαν κάνει άμβλωση, ανάμεσά τους και η ίδια η Στάινεμ. Το περιοδικό δεν περιορίστηκε στα πολιτικά δικαιώματα. Ασχολήθηκε με την οικιακή εργασία, την ανατροφή των παιδιών, την έμμηνο ρύση, τον βιασμό και την ενδοοικογενειακή βία. Χιλιάδες γυναίκες έστελναν κάθε εβδομάδα επιστολές. Για πολλές, το σημαντικότερο ήταν η αναγνώριση ότι οι προσωπικές τους εμπειρίες δεν ήταν μοναδικές.

Ο Economist γράφει ότι η Στάινεμ δεν περιορίστηκε στη δημοσιογραφία. Παράλληλα, ασχολήθηκε ενεργά με την πολιτική. Ηδη από το σχολείο είχε συμμετάσχει σε προεκλογική εκστρατεία του δημοκρατικού υποψηφίου Αντλάι Στίβενσον. Εκεί διαπίστωσε από νωρίς ότι οι άνδρες συνεργάτες έπαιρναν τις αποφάσεις, ενώ οι γυναίκες τις εκτελούσαν, ακόμη και όταν ήταν αρκετά πιο έμπειρες από εκείνους.

Το 1971 συνίδρυσε, μαζί με τις Μπέτι Φρίνταν, Σίρλεϊ Τσίσχολμ και Μπέλα Αμπζουγκ, την Εθνική Πολιτική Ομάδα Γυναικών, με στόχο την ενίσχυση της παρουσίας των γυναικών στην πολιτική. Παράλληλα, έδωσε επί χρόνια μάχη για την τροπολογία περί Ισων Δικαιωμάτων στο αμερικανικό Σύνταγμα. Η τροπολογία εγκρίθηκε από το Κογκρέσο, αλλά δεν κατάφερε να εξασφαλίσει την απαιτούμενη επικύρωση από τις πολιτείες. Η οργανωμένη αντίσταση συντηρητικών γυναικών, όπως η Φίλις Σλάφλι, έδειξε πόσο δύσκολη θα ήταν η πορεία προς την ισότητα.

Η επιμονή της Στάινεμ είχε βαθύτερες ρίζες. Ο πατέρας της, σύμφωνα με τον Economist, ήταν πλανόδιος έμπορος αντίκας και η οικογένεια βρισκόταν διαρκώς στον δρόμο. Για αρκετά χρόνια δεν πήγε σχολείο και έμαθε να διαβάζει από τις πινακίδες των δρόμων. Η μητέρα της είχε υπάρξει δημοσιογράφος, αλλά η καριέρα της σταμάτησε μετά τον γάμο και την απόκτηση παιδιών. Αργότερα αντιμετώπισε πολύ σοβαρά θέματα ψυχικής υγείας.

Η ίδια η Στάινεμ συνέδεσε αυτές τις οικογενειακές εμπειρίες με τη δική της πολιτική σκέψη. Από τη μητέρα της έμαθε ότι οι προσωπικές δυσκολίες έχουν συχνά πολιτικές αιτίες και συνέπειες. «Το προσωπικό είναι πολιτικό» έγινε έτσι κάτι περισσότερο από σύνθημα για την ίδια: ήταν εμπειρία ζωής.

Οπως σημειώνει ο Economist, η Στάινεμ έμεινε για περισσότερο από μισό αιώνα στην πρώτη γραμμή του γυναικείου κινήματος. Στα τελευταία χρόνια της ζωής της παρακολουθούσε με ανησυχία την πολιτική πορεία της Αμερικής, ιδιαίτερα την ανατροπή της απόφασης Roe v. Wade για τις αμβλώσεις. Πίστευε ότι σε μια δημοκρατία κάθε άνθρωπος πρέπει να έχει το δικαίωμα να αποφασίζει για το ίδιο του το σώμα.

Το 2015 αφιέρωσε τα απομνημονεύματά της στον άγγλο γιατρό Τζον Σαρπ, ο οποίος είχε πραγματοποιήσει την άμβλωσή της το 1957 και, όπως έγραψε, της είχε δώσει τη δυνατότητα να επιλέξει τη ζωή που ήθελε. «Εκανα ό,τι καλύτερο μπορούσα με τη ζωή μου», σημείωσε.

Η κληρονομιά της, όπως καταλήγει ο Economist, δεν βρίσκεται μόνο στις εκστρατείες, στα άρθρα ή στους πολιτικούς αγώνες της. Βρίσκεται και σε κάτι πιο δύσκολο να μετρηθεί: κατάφερε να κάνει τον φεμινισμό ορατό, αναγνωρίσιμο και ελκυστικό σε εκατομμύρια γυναίκες.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google