Ο Στρατός ανέλαβε τη διαχείριση του Αφθώδους Πυρετού στη Λέσβο

Νέα δεδομένα στη διαχείριση της επιζωοτίας του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο επιχειρεί να δημιουργήσει η κυβέρνηση, μεταφέροντας ουσιαστικά το επιχειρησιακό τιμόνι στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.

Η τροπολογία που κατατέθηκε σήμερα, Τετάρτη 2 Σεπτεμβρίου, σε νομοσχέδιο του Υπουργείου Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας προβλέπει ότι το Υπουργείο Άμυνας αναλαμβάνει τον συντονισμό όλων των δημόσιων υπηρεσιών και φορέων που συμμετέχουν στην αντιμετώπιση της νόσου.

Παράλληλα, προβλέπεται έκτακτη επιχορήγηση 3 εκατ. ευρώ προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου, με αυστηρούς όμως περιορισμούς ως προς το πού και πώς θα διατεθούν τα χρήματα.

Η αλλαγή δεν είναι τυπική. Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας δεν θα περιορίζεται πλέον στη διάθεση στρατιωτικών κτηνιάτρων και προσωπικού, αλλά αποκτά ρόλο επιχειρησιακού «διοικητή» της κρίσης. Θα μπορεί να δίνει οδηγίες για μετακινήσεις ζώων, θανατώσεις, ταφές, απολυμάνσεις, ελέγχους και τη λειτουργία των ζωνών προστασίας και επιτήρησης.

Η τροπολογία, πάντως, δεν έχει ακόμη ψηφιστεί. Οι προβλέψεις της θα ενεργοποιηθούν μόνο μετά την ολοκλήρωση της κοινοβουλευτικής διαδικασίας και τη δημοσίευσή τους.

Το επιχειρησιακό τιμόνι περνά στο Υπουργείο Άμυνας

Η προτεινόμενη ρύθμιση προβλέπει ότι στις Περιφερειακές Ενότητες όπου εφαρμόζονται τα έκτακτα μέτρα για τον αφθώδη πυρετό, το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας αναλαμβάνει τον επιχειρησιακό συντονισμό όλων των εμπλεκόμενων δημόσιων υπηρεσιών και φορέων.

Και μάλιστα, η αρμοδιότητα αυτή προβλέπεται κατά παρέκκλιση κάθε άλλης γενικής ή ειδικής διάταξης. Με απλά λόγια, επιχειρείται να μπει τέλος στην πολυδιάσπαση αρμοδιοτήτων και να δημιουργηθεί μία ενιαία αλυσίδα διοίκησης.

Στον μηχανισμό θα συμμετέχουν οι κτηνιατρικές υπηρεσίες των Περιφερειών, οι εποπτευόμενοι φορείς του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, οι Αποκεντρωμένες Διοικήσεις, οι λιμενικές και τελωνειακές αρχές και οι υπόλοιποι αρμόδιοι δημόσιοι φορείς.

Το κρίσιμο σημείο είναι ότι όλοι αυτοί θα υποχρεούνται όχι απλώς να συνεργάζονται, αλλά να συμμορφώνονται με τις επιχειρησιακές οδηγίες του Υπουργείου Άμυνας.

Από τις μετακινήσεις ζώων μέχρι τις θανατώσεις

Οι αρμοδιότητες που συγκεντρώνονται στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας είναι ιδιαίτερα εκτεταμένες.

Στο πεδίο των μετακινήσεων, θα παρέχονται οδηγίες για ζώα, σφάγια και ζωικά υποπροϊόντα, αλλά και για υλικά, μηχανήματα και εφόδια. Στόχος είναι να περιοριστούν οι μετακινήσεις που θα μπορούσαν να συμβάλουν στην περαιτέρω διασπορά του ιού.

Παράλληλα, το Υπουργείο Άμυνας θα έχει επιχειρησιακό ρόλο στην επίβλεψη των θανατώσεων, της υγειονομικής ταφής και της καύσης νεκρών ζώων και ζωικών υποπροϊόντων.

Στην ίδια «ομπρέλα» μπαίνουν οι χώροι ταφής και καύσης, τα σημεία υγειονομικού ελέγχου, οι απολυμάνσεις οχημάτων και εγκαταστάσεων, καθώς και ο εξοπλισμός που χρησιμοποιείται στις επιχειρήσεις.

Πρόκειται για κρίσιμες διαδικασίες, καθώς ένα λάθος στη μεταφορά ή μια ανεπαρκής απολύμανση μπορεί να μεταφέρει τον ιό από μία εκτροφή σε άλλη.

Παράλληλα, το Υπουργείο θα συμμετέχει στον καθορισμό των ζωνών προστασίας και επιτήρησης, σε συνεργασία με τις αρμόδιες τοπικές αρχές.

Ένας αξιωματικός θα έχει τον πρώτο λόγο

Σε κάθε Περιφερειακή Ενότητα που πλήττεται από τον αφθώδη πυρετό προβλέπεται ο ορισμός αξιωματικού των Ενόπλων Δυνάμεων ως επικεφαλής επιχειρησιακού συντονιστή.

Ο αξιωματικός θα ορίζεται με απόφαση του υπουργού Εθνικής Άμυνας, μετά από εισήγηση του αρχηγού ΓΕΕΘΑ, ενώ θα ορίζεται και αναπληρωτής.

Ο ρόλος του δεν θα είναι διακοσμητικός. Θα διευθύνει και θα συντονίζει τις επιχειρησιακές ενέργειες και θα έχει τη δυνατότητα να δίνει εντολές στις υπηρεσίες και τους φορείς που εμπλέκονται στην αντιμετώπιση της επιζωοτίας.

Οι λεπτομέρειες για τον τρόπο άσκησης της διοίκησης και διαβίβασης των εντολών θα καθοριστούν με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργών Εθνικής Άμυνας, Εσωτερικών και Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Όποιος δεν συμμορφώνεται, αντιμετωπίζει πειθαρχική δίωξη

Η νέα δομή διοίκησης συνοδεύεται και από σαφή πρόβλεψη για όσους δεν ακολουθούν τις οδηγίες.

Η μη συμμόρφωση υπαλλήλων στην υποχρέωση συνεργασίας και εφαρμογής των επιχειρησιακών εντολών θα θεωρείται πειθαρχικό παράπτωμα.

Μάλιστα, η τροπολογία προβλέπει ότι για το συγκεκριμένο παράπτωμα δεν μπορεί να επιβληθεί ποινή κατώτερη του προστίμου.

Το μήνυμα είναι σαφές: οι οδηγίες του επιχειρησιακού συντονιστή δεν θα αποτελούν απλές συστάσεις. Η κυβέρνηση επιχειρεί να αποκλείσει καθυστερήσεις, αρνήσεις συνεργασίας και διαφορετικές ερμηνείες από υπηρεσία σε υπηρεσία.

Ανοίγουν τα μητρώα για την ιχνηλάτηση

Για να ενισχυθεί η ιχνηλάτηση των περιστατικών, το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και η αρμόδια Περιφέρεια θα πρέπει να παρέχουν στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας πρόσβαση στα απαραίτητα μητρώα, καταλόγους και βάσεις δεδομένων.

Παράλληλα, θα είναι υποχρεωμένα να ανταποκρίνονται άμεσα σε αιτήματα για έγγραφα και πληροφορίες που αφορούν τη διαχείριση της επιζωοτίας.

Η πρόσβαση στα δεδομένα θα έχει αυστηρό σκοπό και χρονικό περιορισμό. Θα χρησιμοποιούνται αποκλειστικά για την αντιμετώπιση του αφθώδους πυρετού και μόνο όσο βρίσκεται σε ισχύ το ειδικό καθεστώς.

Μετά τη λήξη του, τα δεδομένα θα πρέπει να διαγραφούν, ενώ απαγορεύεται οποιαδήποτε άλλη επεξεργασία ή διαβίβασή τους. Το προσωπικό που θα έχει πρόσβαση δεσμεύεται από υποχρέωση εχεμύθειας και η επεξεργασία θα γίνεται σύμφωνα με τον Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων.

Στη μάχη και οι Ένοπλες Δυνάμεις

Το Υπουργείο Εθνικής Άμυνας αποκτά επίσης τη δυνατότητα να κινητοποιεί προσωπικό και μέσα των Ενόπλων Δυνάμεων για την αντιμετώπιση της επιζωοτίας.

Οι σχετικές δαπάνες θα καλύπτονται από πιστώσεις του Υπουργείου Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζεται στην τροπολογία συγκεκριμένο συνολικό κονδύλι για τη διάθεση στρατιωτικών μέσων και προσωπικού.

Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος για προσαύξηση της ετήσιας δαπάνης που αφορά το προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων που θα συμμετέχει στις επιχειρήσεις, έπειτα από εισήγηση του Συμβουλίου Αρχηγών Γενικών Επιτελείων.

Εξαίρεση αποτελούν οι στρατιωτικοί κτηνίατροι, οι οποίοι εξαιρούνται ρητά από τη συγκεκριμένη πρόβλεψη.

Το ύψος της αποζημίωσης, οι όροι και οι προϋποθέσεις θα καθοριστούν με κοινή απόφαση των αρμόδιων υπουργών. Άρα, προς το παρόν δεν υπάρχει συγκεκριμένο επίδομα ούτε αυτόματη καταβολή χρημάτων.

Τρία εκατομμύρια ευρώ, αλλά με «κλειδωμένη» χρήση

Η Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου προβλέπεται να λάβει έκτακτη επιχορήγηση ύψους 3 εκατ. ευρώ για τις ανάγκες αντιμετώπισης της επιζωοτίας.

Το ποσό θα αντληθεί από το αποθεματικό του κρατικού προϋπολογισμού του 2026 και θα εγγραφεί στον προϋπολογισμό του Υπουργείου Εσωτερικών.

Τα χρήματα, ωστόσο, δεν θα είναι διαθέσιμα για ελεύθερη χρήση από την Περιφέρεια.

Οι κατηγορίες δαπανών και το ανώτατο ποσό που θα μπορεί να διατεθεί για καθεμία θα πρέπει να εγκριθούν από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Η Περιφέρεια θα μπορεί να αναλαμβάνει υποχρεώσεις μόνο για εγκεκριμένες δαπάνες και μέχρι τα συγκεκριμένα όρια. Θα προηγείται η υποβολή των σχετικών εξόδων και η έγκρισή τους από το αρμόδιο υπουργείο.

Με άλλα λόγια, τα 3 εκατ. ευρώ δεν αποτελούν άμεση αποζημίωση προς τους κτηνοτρόφους, ούτε ένα ποσό που η Περιφέρεια μπορεί να διαθέσει κατά την κρίση της.

Ο μηχανισμός θα παραμείνει έως τρεις μήνες μετά το τελευταίο κρούσμα

Ο νέος μηχανισμός διοίκησης δεν προβλέπεται να είναι μόνιμος.

Το ειδικό καθεστώς θα παύσει όταν η πληττόμενη περιοχή παραμείνει χωρίς νέο κρούσμα για τρεις μήνες μετά το τελευταίο εργαστηριακά επιβεβαιωμένο περιστατικό.

Η επίσημη διαπίστωση ότι η περιοχή είναι πλέον απαλλαγμένη από τη νόσο θα γίνεται με απόφαση του υπουργού Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Υπάρχει, πάντως, και σαφές ανώτατο χρονικό όριο: ο ειδικός επιχειρησιακός μηχανισμός δεν μπορεί να παραταθεί πέραν της 31ης Δεκεμβρίου 2027.

Νέα σελίδα στη διαχείριση της κρίσης

Η τροπολογία αλλάζει εκ βάθρων το μοντέλο διαχείρισης του αφθώδους πυρετού στη Λέσβο, εφόσον φυσικά ψηφιστεί.

Για πρώτη φορά συγκεντρώνεται σε τόσο μεγάλο βαθμό ο επιχειρησιακός έλεγχος σε ένα υπουργείο, με αξιωματικό των Ενόπλων Δυνάμεων επικεφαλής και τις υπόλοιπες δημόσιες υπηρεσίες να καλούνται να ακολουθούν τις οδηγίες του.

Το δεύτερο μεγάλο σκέλος είναι η έκτακτη χρηματοδότηση των 3 εκατ. ευρώ προς την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Πρόκειται για σημαντική οικονομική ενίσχυση, η οποία όμως συνοδεύεται από συγκεκριμένους όρους και δεν μετατρέπεται αυτομάτως σε διαθέσιμο χρήμα για την Περιφέρεια ή σε αποζημιώσεις για τους κτηνοτρόφους.

Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η συγκέντρωση της επιχειρησιακής διοίκησης υπό το Υπουργείο Άμυνας θα οδηγήσει πράγματι σε ταχύτερη και αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της κρίσης ή αν θα προκύψουν νέες δυσκολίες στην ήδη σύνθετη αλυσίδα συντονισμού.

Σε κάθε περίπτωση, το κρίσιμο πλέον δεν είναι μόνο τι προβλέπει η τροπολογία, αλλά πώς θα εφαρμοστεί στην πράξη στο πεδίο. Η ψήφισή της και οι υπουργικές αποφάσεις που θα ακολουθήσουν θα καθορίσουν ποιος τελικά θα έχει την ευθύνη, ποιος θα δίνει τις εντολές και πόσο γρήγορα θα φτάνουν αυτές εκεί όπου εξελίσσεται η επιζωοτία.

Η ανακοίνωση της ΠΟΓΕΔΥ

Σφοδρή αντίδραση από την Πανελλήνια Ομοσπονδία Γεωτεχνικών Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΟΓΕΔΥ) προκαλεί η απόφαση να περάσει η επιχειρησιακή διαχείριση της επιζωοτίας στο Υπουργείο Εθνικής Άμυνας.

Η ΠΟΓΕΔΥ καταγγέλλει ότι η επίμαχη τροπολογία βάζει στο περιθώριο τις καθ’ ύλην αρμόδιες κτηνιατρικές υπηρεσίες και παραδίδει τον συντονισμό της κρίσης στις Ένοπλες Δυνάμεις. Κάνει λόγο για «επικίνδυνη εκτροπή» και «μπαλωματική λύση», υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση, αντί να ενισχύσει τις υποστελεχωμένες κτηνιατρικές υπηρεσίες με το αναγκαίο εξειδικευμένο προσωπικό, επιλέγει να καλύψει τα κενά με την εμπλοκή του Στρατού.

Αναλυτικά η ανακοίνωση:

«Με αγανάκτηση και βαθύ προβληματισμό εκφράζουμε την έντονη διαμαρτυρία και την πλήρη αντίθεσή μας στην πρόσφατη κυβερνητική τροπολογία, με την οποία παραδίδονται οι πολιτικές κτηνιατρικές υπηρεσίες της Λέσβου και ο συντονισμός της κρίσης του αφθώδους πυρετού απευθείας στον έλεγχο και τη διοίκηση του Στρατού.

Καταγγέλλουμε με τον πλέον κατηγορηματικό τρόπο την απόφαση αυτή, τονίζοντας ότι τέτοιες αυταρχικές μεθοδεύσεις θυμίζουν μαύρες, αντιδημοκρατικές πρακτικές του παρελθόντος που δεν έχουν καμία θέση σε μια ευρωπαϊκή δημοκρατία. Η επιβολή του στρατιωτικού νόμου στην κτηνοτροφία αποτελεί μια επικίνδυνη εκτροπή από την ομαλή διοικητική λειτουργία και μια ξεκάθαρη προσπάθεια φίμωσης και τρομοκράτησης της τοπικής κοινωνίας.

Η διαχείριση μιας τέτοιας κρίσης απαιτεί επιστημονική γνώση, κλινική εμπειρία που διαθέτουν αποκλειστικά και μόνο οι κτηνίατροι και εφαρμογή υγειονομικών πρωτοκόλλων, και όχι στρατιωτικά διατάγματα και επίδειξη ισχύος. Η μετακύλιση αυτών των ευθυνών σε στελέχη των Ενόπλων Δυνάμεων, τα οποία δεν έχουν την απαραίτητη επιστημονική κατάρτιση, αποτελεί πρόχειρη και επικίνδυνη λύση, καταδεικνύοντας με τον πιο ηχηρό τρόπο την αποτυχία του ΥπΑΑΤ για τον έλεγχο της επιζωοτίας καθώς αυτή, πλήττει το νησί τους τελευταίους πέντε μήνες, οδηγώντας στη θανάτωση δεκάδων χιλιάδων ζώων και φέρνοντας σε απόγνωση τον κτηνοτροφικό κόσμο.

Η απόφαση αυτή αποτελεί επίσης την απόλυτη υποβάθμιση και απαξίωση του κτηνιατρικού κλάδου και των υπηρεσιακών παραγόντων της Γενικής Διεύθυνσης Κτηνιατρικής του ΥΠΑΑΤ. Αντί η πολιτεία να ενισχύσει τις δημόσιες κτηνιατρικές υπηρεσίες με μόνιμο προσωπικό και πόρους, επιλέγει να παραμερίσει τους επιστήμονες που βρίσκονται στην πρώτη γραμμή. Η υποκατάσταση των κτηνιάτρων από ένστολους διοικητές προσβάλλει την επιστημονική κοινότητα, ακυρώνει τον ρόλο των αρμόδιων επιστημονικών φορέων και αποδεικνύει την παταγώδη αποτυχία της κρατικής μηχανής να διαχειριστεί την κρίση καθώς επιλέγεται από το ΥπΑΑΤ η λύση της «μπαλωματικής» επιστράτευσης του στρατού, υποβαθμίζοντας επίσης και την αποστολή του στρατού που δεν μπορεί να χρησιμοποιείται ως φθηνό εργατικό δυναμικό για την κάλυψη των τραγικών ελλείψεων του κρατικού μηχανισμού.

Η Λέσβος είναι ένας τόπος με ισχυρότατο κτηνοτροφικό χαρακτήρα και η οικονομία της βασίζεται στην Αγροτική Οικονομία. Οποιοδήποτε λάθος στη διαχείριση μιας τέτοιας κρίσης θα επιφέρει το τελειωτικό χτύπημα στους κτηνοτρόφους και την πρωτογενή παραγωγή.

ΖΗΤΟΥΜΕ:

Την άμεση απόσυρση / ανάκληση της τροπολογίας που εμπλέκει τον στρατό σε αμιγώς κτηνιατρικά καθήκοντα.
Την κατεπείγουσα πρόσληψη μόνιμων κτηνιάτρων και βοηθητικού προσωπικού στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής Λέσβου.
Την ουσιαστική στήριξη των κτηνοτρόφων του νησιού με παροχή δωρεάν μέσων βιοασφάλειας και αποζημιώσεων όπου απαιτείται.

Η δημόσια υγεία, η προστασία του ζωικού κεφαλαίου και η αξιοπρέπεια των επιστημόνων και των στρατιωτικών μας δεν θυσιάζονται στον βωμό της προχειρότητας».

Τι λέει η Περιφέρεια

Η «Ζούγκλα» πληροφορείται από την Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου πως πρόθεση της περιφερειακής ηγεσίας ήταν να ταράξει τα νερά προκειμένου η κυβέρνηση να προχωρήσει σε αποφάσεις χωρίς να καταφεύγει στα μέτρα τα οποία εφαρμόζονταν μέχρι τώρα. Δηλαδή να θανατώνονται χιλιάδες ζώα χωρίς λόγο και αιτία. όπως τονίζουν πήγες της Περιφέρειας με τις όποιες μίλησε η «Ζούγκλα», έχουν θανατωθεί 81.000 ζώα η πλειοψηφία των οποίων δεν νόσησε ποτέ από αφθώδη πυρετό. Πριν από λίγα 24ωρα η Περιφέρεια αποφάσισε να παγώσει την υλοποίηση των αποφάσεων του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης δηλαδή επί της ουσίας την συστηματική θανάτωση των ζώων. Αποσύρθηκαν έτσι από την υλοποίηση ελέγχων οι κτηνίατροι και οι αρμόδιοι υπάλληλοι οι οποίοι ανήκουν διοικητικά στην Περιφέρεια Βορείου Αιγαίου. Αυτό το κενό έρχεται τώρα να το καλύψει ο στρατός εφαρμόζοντας επί της ουσίας ειδικό πλαίσιο διαταγών, με σαφή προειδοποίηση πως η άρνηση εκτέλεσής τους θα έχει σοβαρότατες επιπτώσεις.

Σύμφωνα με την Περιφέρεια «ο στρατός είναι για το πεδίο της μάχης και όχι για να λύνει κτηνιατρικά ζητήματα. Δεν πρόκειται να τους βγάλει πουθενά αυτή η τακτική».

Σοβαρό πολιτικό ζήτημα στην Λέσβο

Είναι φανερό πως ένα νησί με σαφείς ιστορικές ιδιαιτερότητες και με παραδοσιακές πολιτικές δομές οι οποίες επανειλημμένα έχουν έρθει σε αντίθεση με τις επιλογές δεξιών κυβερνήσεων στην Αθήνα, η έκρυθμη αυτή κατάσταση οδηγεί σε απώλεια ελέγχου του νησιού από το κυβερνητικό στρατόπεδο. Σε αυτό το συμπέρασμα συγκλίνουν όχι μόνο πολιτικοί παράγοντες της Λέσβου που ανήκουν στην ευρύτερη αντιπολίτευση αλλά και τοπικοί παράγοντες που πρόσκεινται στο κυβερνητικό στρατόπεδο.

Σε εξαιρετικά δυσχερή θέση βρίσκονται από χθες και τα προβεβλημένα στελέχη της ΝΔ προεξάρχοντος του βουλευτή Χαράλαμπου Αθανασίου.

Δείτε εδώ την τροπολογία