Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του καρκίνου: Για μία Ελλάδα με λιγότερους θανάτους

Με την πρώτη συνεδρίαση της Ομάδας Εργασίας που συστάθηκε από το υπουργείο Υγείας ξεκίνησε και επίσημα, η διαδικασία εκπόνησης του νέου Εθνικού Σχεδίου Δράσης για τον Καρκίνο (ΕΣΔΚ). Ένα εθνικό σχέδιο, το οποίο έχουν ανάγκη οι ογκολογικοί ασθενείς- με στόχο λιγότερους θανάτους αλλά και ποιότητα ζωής στους πάσχοντες-, αλλά και το σύστημα υγείας, μέσα από την άμβλυνση των ανισοτήτων, την πραγματική φροντίδα με ρεαλιστικές παρεμβάσεις και τη συμπερίληψη.

Το μεγάλο στοίχημα βεβαίως, αλλά και η επιδίωξη των συμμετεχόντων, είναι το εθνικό σχέδιο δράσης, να μην περιοριστεί στην καταγραφή των δράσεων που ήδη υλοποιούνται, αλλά να αποτελέσει έναν πραγματικό οδικό χάρτη, με σαφείς προτεραιότητες, συγκεκριμένους και μετρήσιμους στόχους, χρονοδιαγράμματα και μηχανισμούς παρακολούθησης και αξιολόγησης.

Το νέο ΕΣΔΚ φιλοδοξεί να καλύψει ολόκληρη τη διαδρομή του πολίτη και του ασθενούς, από την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση έως τη θεραπεία, την αποκατάσταση, την επιβίωση και την ανακουφιστική φροντίδα, ενσωματώνοντας παράλληλα τις νέες δυνατότητες που δημιουργούν τα δεδομένα, η έρευνα, η ψηφιακή τεχνολογία και η καινοτομία.

Ιδιαίτερη σημασία έχει ο συμπεριληπτικός χαρακτήρας της διαδικασίας. Στην Ομάδα Εργασίας συμμετέχουν εκπρόσωποι της Πολιτείας, της ιατρικής, επιστημονικής, ακαδημαϊκής και ερευνητικής κοινότητας και των ίδιων των ασθενών, ενώ κατά την εκπόνηση του Σχεδίου θα αξιοποιηθεί η γνώση και η εμπειρία ενός ευρύτερου κύκλου φορέων και εμπειρογνωμόνων.

Από την πρόληψη, στην αντικαρκινική πολιτική

Η Γενική Γραμματέας Δημόσιας Υγείας του Υπουργείου Υγείας και Συντονίστρια της Ομάδας Εργασίας Χριστίνα – Μαρία Κράββαρη, στην πρώτη συνεδρίαση χθες 31 Αυγούστου τόνισε μεταξύ άλλων:

«Αποτελεί ιδιαίτερη τιμή ο συντονισμός αυτής της σημαντικής εθνικής προσπάθειας, μαζί με τον Αναπληρωτή Συντονιστή και Πρόεδρο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ, Γιώργο Καπετανάκη, με στόχο να αξιοποιήσουμε τη δυναμική που έχει ήδη δημιουργηθεί και να προσδιορίσουμε με σαφήνεια τις προτεραιότητες της χώρας για τα επόμενα χρόνια, με βάση τις πραγματικές ανάγκες του πληθυσμού και τα σύγχρονα επιστημονικά δεδομένα.

Κεντρική θέση στον νέο σχεδιασμό έχουν η πρόληψη και ο οργανωμένος προσυμπτωματικός έλεγχος. Τα εθνικά προγράμματα για τον καρκίνο του μαστού, του τραχήλου της μήτρας και του παχέος εντέρου έχουν ήδη δημιουργήσει μια νέα βάση για την οργανωμένη πρόληψη στη χώρα, παρέχοντας δωρεάν πρόσβαση σε εκατομμύρια πολίτες. Το επόμενο βήμα είναι να αξιοποιήσουμε την εμπειρία και τα δεδομένα που παράγονται, να ενισχύσουμε περαιτέρω τη συμμετοχή, να προσεγγίσουμε αποτελεσματικότερα πληθυσμιακές ομάδες που δεν συμμετέχουν επαρκώς στον προσυμπτωματικό έλεγχο και να ενδυναμώσουμε τη σύνδεση της πρόληψης με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας. Το Εθνικό Σχέδιο, ωστόσο, καλείται να δει την αντικαρκινική πολιτική στο σύνολό της και να συνδέσει σε μια κοινή εθνική κατεύθυνση τις διαφορετικές διαστάσεις της.

Η κατάρτιση του νέου Εθνικού Σχεδίου μάς δίνει τη δυνατότητα να περάσουμε σε μια πιο ώριμη φάση της πολιτικής της χώρας απέναντι στον καρκίνο: με ισχυρότερη πρόληψη, καλύτερη αξιοποίηση των δεδομένων και της επιστημονικής γνώσης και παρεμβάσεις που μπορούν να περιορίσουν ουσιαστικά το αποτύπωμα του καρκίνου στη Δημόσια Υγεία.»

Ο ογκολογικός ασθενής στο επίκεντρο

Η Γενική Γραμματέας Υπηρεσιών Υγείας του Υπουργείου Υγείας Λίλιαν Βενετία Βιλδιρίδη, επεσήμανε μεταξύ άλλων:

«Τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει σημαντικά βήματα και έχουν υλοποιηθεί ή βρίσκονται σε εξέλιξη ουσιαστικές παρεμβάσεις για τη βελτίωση της φροντίδας των ογκολογικών ασθενών. Από το Εθνικό Μητρώο Νεοπλασματικών Ασθενειών, τα θεραπευτικά πρωτόκολλα και το Ολοκληρωμένο Σύστημα Φροντίδας Ογκολογικών και Αιματολογικών Ασθενών, έως την ενίσχυση των υποδομών, τις νέες ψηφιακές υπηρεσίες και την ανάπτυξη της νοσηλείας κατ’ οίκον για ογκολογικούς ασθενείς.

Στις παρεμβάσεις αυτές προστίθεται και η έναρξη της επέκτασης του εθνικού εργαλείου αξιολόγησης της εμπειρίας των ασθενών στους ογκολογικούς ασθενείς, ώστε η δική τους φωνή και εμπειρία από τις υπηρεσίες υγείας να αποτυπώνεται συστηματικά και να αξιοποιείται για τη συνεχή βελτίωση της παρεχόμενης φροντίδας.

Στο επίκεντρο αυτού του σχεδιασμού βρίσκεται ο ογκολογικός ασθενής. Οι ανάγκες, οι εμπειρίες και οι προσδοκίες των ασθενών πρέπει να αποτελούν τον γνώμονα για τον τρόπο με τον οποίο οργανώνουμε και εξελίσσουμε τις υπηρεσίες υγείας, διασφαλίζοντας την ποιότητα, την προσβασιμότητα, τον καλύτερο συντονισμό και τη συνέχεια της φροντίδας σε όλη τη διαδρομή του ασθενούς μέσα στο σύστημα υγείας.»

Για μία Ελλάδα με λιγότερους θανάτους από καρκίνο

Η Γενική Γραμματέας Στρατηγικού Σχεδιασμού Υπουργείου Υγείας Δάφνη – Ελένη Νικολάου, επεσήμανε από την πλευρά της:

«Το Εθνικό Σχέδιο Δράσης κατά του Καρκίνου αποτελεί εθνική ανάγκη και προτεραιότητα της Κυβέρνησής μας. Με δεδομένη την αναγκαιότητα μιας πιο οργανωμένης και ολοκληρωμένης αντιμετώπισης της νόσου και την εκπεφρασμένη βούληση του Υπουργού Υγείας, καλούμαστε να θέσουμε τα θεμέλια αυτού του ιδιαίτερης σημασίας Εθνικού Σχεδίου απέναντι στην αιτία στην οποία οφείλεται σχεδόν 1 στους 4 θανάτους στη χώρα. Η εκπόνησή του απαιτεί σοβαρότητα, υπευθυνότητα και τεχνογνωσία, στοιχεία που χαρακτηρίζουν όλα τα μέλη της Ομάδας Εργασίας.

Σε συνεργασία με το άρτια καταρτισμένο επιστημονικό προσωπικό και όλους τους φορείς που εξασφαλίζουν την απρόσκοπτη πρόσβαση των ασθενών σε αποτελεσματικές, καινοτόμες, επεμβατικές και μη, θεραπείες, θα εργαστούμε όλοι μαζί για μία Ελλάδα με λιγότερους θανάτους από καρκίνο.»

Από την πλευρά του, ο Γιώργος Καπετανάκης, Πρόεδρος της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου – ΕΛΛΟΚ και Αναπληρωτής Συντονιστής της Ομάδας Εργασίας, ανέφερε μεταξύ άλλων:

«Η έναρξη αυτής της διαδικασίας αποτελεί την αφετηρία μιας προσπάθειας που η ογκολογική κοινότητα και οι ασθενείς περιμέναμε εδώ και χρόνια. Είναι μια μεγάλη ευκαιρία, αλλά ταυτόχρονα και μια πολύ μεγάλη ευθύνη. Για πρώτη φορά έχουμε τη δυνατότητα να εργαστούμε όλοι μαζί, από την αρχή, για ένα Εθνικό Σχέδιο που δεν θα αποτελεί απλώς ένα ακόμη κείμενο στρατηγικής, αλλά έναν πραγματικό οδικό χάρτη για την ογκολογική φροντίδα στη χώρα μας.

Η συμμετοχή των ασθενών σε αυτή τη διαδικασία, με ουσιαστικό και ισότιμο ρόλο, έχει ιδιαίτερη σημασία. Η γνώση των πραγματικών αναγκών και των δυσκολιών που αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι σε όλη τη διαδρομή του καρκίνου, όταν συνδυάζεται με την επιστημονική γνώση και την εμπειρία των επαγγελματιών υγείας και την υποστήριξη της Πολιτείας, μπορεί να οδηγήσει σε καλύτερες και περισσότερο εφαρμόσιμες πολιτικές.

Από εδώ και πέρα, η πρόκληση είναι να μετατρέψουμε αυτή την ευκαιρία σε ένα σχέδιο που θα μπορεί πραγματικά να εφαρμοστεί. Η επιτυχία δεν θα κριθεί από την ολοκλήρωση ενός κειμένου, αλλά από το αν θα καταφέρουμε να δημιουργήσουμε ένα Εθνικό Σχέδιο με συνέχεια, μετρήσιμους στόχους και δυνατότητα εφαρμογής, που θα αλλάζει ουσιαστικά προς το καλύτερο τη ζωή των ανθρώπων που αντιμετωπίζουν τον καρκίνο σήμερα και στο μέλλον. Αυτός πρέπει να είναι ο κοινός μας στόχος και αυτό είναι το μέτρο με το οποίο στο τέλος θα πρέπει να κριθούμε όλοι».

Το δικαίωμα στη λήθη

Εξξάλου, τη διεύρυνση του «Δικαιώματος στη Λήθη» για τους ανθρώπους με ιστορικό καρκίνου έθεσαν στο επίκεντρο της προχθεσινής τους συνάντησης με τον πρόεδρο της Ελληνικής Ομοσπονδίας Καρκίνου (ΕΛΛΟΚ) Γιώργο Καπετανάκη, ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος και ο υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών Κυριάκος Πιερρακάκης.

Όπως ανέφερε ο κ. Θεοδωρικάκος σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, κατά τη συνάντηση συζητήθηκε η εφαρμογή της ρύθμισης για το «Δικαίωμα στη Λήθη», που θεσπίστηκε πριν από λίγες εβδομάδες και αφορά ανθρώπους που έχουν ολοκληρώσει τη θεραπεία τους για καρκίνο.

Σύμφωνα με τον υπουργό Ανάπτυξης, από τις 20 Νοεμβρίου 2026, η προηγούμενη διάγνωση καρκίνου δεν θα λαμβάνεται πλέον υπόψη, πέντε χρόνια μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας, για την ασφαλιστική κάλυψη που συνδέεται με τομείς της καταναλωτικής πίστης.

Ο κ. Θεοδωρικάκος σημείωσε ότι, μολονότι η ευρωπαϊκή Οδηγία παρέχει περιθώριο έως και 15 ετών, στην Ελλάδα επιλέχθηκε η εφαρμογή του «Δικαιώματος στη Λήθη» ήδη από την πενταετία. «Κάναμε ένα πρώτο, σημαντικό βήμα. Τώρα θέλουμε να πάμε παραπέρα: να διευρύνουμε το Δικαίωμα στη Λήθη», ανέφερε χαρακτηριστικά ο υπουργός, υπογραμμίζοντας ότι στόχος είναι η αντιμετώπιση διακρίσεων και αποκλεισμών που μπορεί να αντιμετωπίζουν οι άνθρωποι μετά την ολοκλήρωση της θεραπείας τους.

«Η νίκη απέναντι στον καρκίνο πρέπει να σηματοδοτεί μια πραγματικά νέα αρχή. Χωρίς το παρελθόν να γίνεται εμπόδιο στο μέλλον. Χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς», ανέφερε ο υπουργός Ανάπτυξης.