Εξελίξεις στη δυνατότητα αντιμετώπισης της ημικρανίας

Ο Δρ. Μιχαήλ Κ. Βικελής, Ειδικός Νευρολόγος με εξειδίκευση στην ημικρανία και τις κεφαλαλγίες και Επιστημονικός Σύμβουλος του Συλλόγου Ασθενών με Ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος και η Μαριβίκη Καλλιγιάννη, Ειδική Νευρολόγος, μιλάνε στο ..gr για την ημικρανία και τις θεραπευτικές λύσεις που έχουν έρθει για να αλλάξουν τη ζωή όσων υποφέρουν 

Συνέντευξη στον Θάνο Ξυδόπουλο

Κύριε Βικελή, ποια είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της ημικρανίας και γιατί δεν πρέπει να θεωρείται απλώς ένας «πονοκέφαλος»;

Η ημικρανία είναι μία σύνθετη νευρολογική νόσος που επηρεάζει το 12%-15% του πληθυσμού παγκοσμίως, ενώ στην Ελλάδα αφορά περίπου 1 εκατομμύριο ανθρώπους. Στην ημικρανία, ο πόνος αποτελεί μόνο την «κορυφή του παγόβουνου». Οι ασθενείς καθίστανται μη λειτουργικοί στην καθημερινότητά τους λόγω των συνοδών ενοχλητικών συμπτωμάτων, όπως: Ναυτία και έμετοι, ηχοφοβία, φωτοφοβία και οσμοφοβία. Πολύ συχνά, αυτά τα συνοδά συμπτώματα επιβαρύνουν τους ασθενείς ακόμα περισσότερο από τον ίδιο τον πόνο. Η διάγνωση της νόσου είναι αμιγώς κλινική και πραγματοποιείται από έμπειρο νευρολόγο.

Παρόλα αυτά, η ημικρανία παραμένει σε μεγάλο βαθμό αδιάγνωστη ή υποθεραπευόμενη. Τι κάνει η επιστημονική κοινότητα για να το αλλάξει αυτό; 

Δυστυχώς, περίπου 6 στους 10 ασθενείς δεν επισκέπτονται ποτέ τη πόρτα του νευρολόγου, μένοντας χωρίς διάγνωση ή αντέχοντας σιωπηλά τον πόνο λόγω του κοινωνικού στίγματος. Για το λόγο αυτό, η οργάνωση των ασθενών, ο Σύλλογος Ασθενών με ημικρανία και Κεφαλαλγία Ελλάδος πραγματοποιεί συνεχείς αγώνες ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης του κοινού για τη νόσο και τις νεότερες θεραπείες, ώστε κανένας ασθενής να μη νιώθει αδιέξοδο ή υποχρεωμένος να ζει με αναπηρία. Παράλληλα, η Ελληνική Νευρολογική Εταιρεία και ο Κλάδος Κεφαλαλγίας της, σε άριστη συνεργασία με τον ΕΟΠΥΥ και το Υπουργείο Υγείας, πέτυχαν σημαντικές βελτιώσεις, όπως η απλοποίηση του Συστήματος Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ) που χρησιμοποιούν οι γιατροί για τις εξειδικευμένες αντι-ημικρανικές θεραπείες, η κατάργηση της υποχρεωτικής διακοπής των θεραπειών μετά τη διετία, αλλά και η κατάργηση ηλικιακού περιορισμού για τους ασθενείς. Στις αποφάσεις αυτές συνέβαλαν καθοριστικά οι δημοσιεύσεις της δικής μας ελληνικής ερευνητικής ομάδας, της GRASP Study Team (Greek Research Alliance for the Study of Headache and Pain), οι οποίες ανέδειξαν τον κίνδυνο υποτροπής μετά από διακοπή μιας επιτυχούς διετούς θεραπείας.

Κυρία Καλιγιάννη, πώς αντιμετωπίζονται οι οξείες κρίσεις ημικρανίας, δηλαδή τι θεραπεία γίνεται επί πόνου και ποια είναι η θέση θεραπειών όπως ο συνδυσμός σουματριπτάνης και ναπροξένης, αλλά και τα ρινικά σπρέι σουματριπτάνης;

Για την αντιμετώπιση της οξείας φάσης, όταν δηλαδή ο πόνος έχει ξεκινήσει, χρησιμοποιούνται εξειδικευμένα αντι-ημικρανικά φάρμακα, όπως οι τριπτάνες. Τα σκευάσματα αυτά δρουν στοχευμένα στη διακοπή της κρίσης και την ανακούφιση από τον πόνο και τα συνοδά συμπτώματα. Πρόσφατα κυκλοφόρησε στη Ελλάδα και ένας συνδυασμός σουματριπτάνης και ναπροξένης, δηλαδή 2 ουσίες σε ένα χάπι, που φαίνεται σε πολλούς ασθενείς να δίνει καλύτερο και παρατεταμένο αποτέλεσμα. Επιπλέον, τα ρινικά σπρέι προσφέρουν το πλεονέκτημα της ταχείας απορρόφησης από τον βλεννογόνο της μύτης, κάτι ιδιαίτερα χρήσιμο σε ασθενείς που εμφανίζουν έντονη ναυτία ή εμέτους και δυσκολεύονται να καταπιούν δισκία.

Κύριε Βικελή, στις νεότερες εξελίξεις περιλαμβάνεται και η ατογκεπάντη, η οποία, εκτός από προληπτική θεραπεία, έλαβε πρόσφατα έγκριση από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) και για τη θεραπεία των οξειών κρίσεων (λήψη επί πόνου). Ποια είναι τα χαρακτηριστικά και τα πλεονεκτήματα της ατογκεπάντης στην πρόληψη της ημικρανίας;

Η ατογκεπάντη ανήκει στις γκεπάντες και αποτελεί ένα μικρό μόριο που ανταγωνίζεται το νευροπεπτίδιο CGRP στον υποδοχέα του, εμποδίζοντάς το να ενεργοποιήσει το μονοπάτι του πόνου. Είναι ουσία σχεδιασμένη αποκλειστικά για την ημικρανία, προσφέρει σημαντική μείωση των ημερών πονοκεφάλου και της χρήσης αναλγητικών, ενώ είναι γενικά καλά ανεκτή (με πιθανές ήπιες παρενέργειες κυρίως γαστρεντερικά ενοχλήματα). Λαμβάνεται καθημερινά από το στόμα σε μορφή δισκίου (συνήθης δόση 60 mg) σε σταθερή ώρα, με ή χωρίς φαγητό. Έχει ένδειξη τόσο στην επεισοδιακή όσο και στη χρόνια ημικρανία, ενώ πρόσφατα, όπως είπατε πήρε ένδειξη από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Φαρμάκων (EMA) και για τη θεραπεία των οξειών κρίσεων (λήψη επί πόνου). Για την προληπτική, καθημερινή χρήση αποζημιώνεται πλήρως από τον ΕΟΠΥΥ με μηδενική συμμετοχή του ασθενούς μετά από αίτημα και έγκριση στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης (ΣΗΠ) του ΕΟΠΥΥ. Για την θεραπεία επί κρίσεως ακόμη δεν αποζημιώνεται. 

Κυρία Καλλιγιάννη, εδώ και λίγα χρόνια, η κυριότερη προληπτική θεραπεία για την ημικρανία ήταν τα τα μονοκλωνικά αντισώματα. Πως συμβάλλουν σήμερα στην διαχείριση της νόσου; 

Τα μονοκλωνικά αντισώματα για την ημικρανία, όπως η φρεμανεζουμάμπη, η επτινεζουμαμπη και άλλα είναι ανθρωποποιημένα αντισώματα που προσδένονται στο νευροπεπτίδιο CGRP και το δεσμεύουν ισχυρά, αναστέλλοντας τη σηματοδότηση του πόνου. Η φρεμανεζουμάμπη χορηγείται με αυτοχορήγηση, στο σπίτι, υποδόρια ανά μήνα ή ανά τρίμηνο και η επτινεζουμαμπη ενδοφλέβια σε νοσοκομειακό περιβάλλον με συχνότητα μία φορά ανά τρεις μήνες. Τα μονοκλωνικά αντισώματα δείχνουν υψηλή αποτελεσματικότητα στη μείωση της συχνότητας και έντασης κρίσεων ημικρανίας και χαμηλά ποσοστά ανεπιθυμήτων ενεργειών, με πιο συχνές τις τοπικές, στο σημείο της ένεσης. Στην επτινεζουμαμπη υπάρχει και η δυνατότητα κλιμάκωσης της δόσης σε επιλεγμένους ασθενείς. Έχουν ενταχθεί στις αποζημιούμενες θεραπείες του ΕΟΠΥΥ και χορηγούνται μετά από αίτημα στο Σύστημα Ηλεκτρονικής Προέγκρισης από τον θεράποντα νευρολόγο.