Τι προκάλεσε τις καταστροφικές πλημμύρες στο Νεπάλ – Ο ρόλος της κλιματικής αλλαγής

Tις αιτίες που οδήγησαν στη βιβλική καταστροφή στο Νεπάλ μετά την πλημμύρα που άφησε πίσω τις εκατοντάδες νεκρούς και χιλιάδες αγνοούμενους επιχειρεί να αποκρυπτογραφήσει ο Guardian.

Σε δημοσίευμά της η βρετανική εφημερίδα επισημαίνει ότι ειδικοί στο International Centre for Integrated Mountain Development, με έδρα την Κατμαντού, υποστήριξαν ότι τα νερά του ποταμού Τρισούλι ανέβηκαν εννέα μέτρα, και μάλιστα σε διάστημα μόλις 30 λεπτών.

Παράλληλα, ο ποταμός Λέντε Κόλα, παραπόταμος του Μποτεκόσι, ήταν αυτός που επηρεάστηκε περισσότερο. «Ο Λέντε Κχόλα έχει υπερχειλίσει δύο φορές μέσα σε 14 μήνες. Αυτή τη φορά η πλημμύρα προκλήθηκε από παγόβουνο που αποκολλήθηκε από παγετώνα στη νεπαλέζικη πλευρά, έφραξε την κοίτη του ποταμού και στη συνέχεια προκάλεσε ένα ξαφνικό κύμα νερού», δήλωσε στον Guardian ο Σασουάτα Σανιάλ, ειδικός στη μείωση του κινδύνου καταστροφών στην ερευνητική ομάδα για το κλίμα.

Η βασική αιτία

Μια χιονοστιβάδα που προήλθε από παγετώνα θεωρείται η πιθανότερη αιτία των αιφνίδιων πλημμυρών. Τοπικά μέσα σημείωσαν ότι ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας, Σισίρ Κανάλ, δήλωσε στο Κοινοβούλιο ότι οι πρώτες αναφορές έκαναν λόγο για σεισμό στην περιοχή, ο οποίος ενδεχομένως προκάλεσε κατολίσθηση.

Ωστόσο, η αμερικανική Geological Survey (USGS) ανέφερε ότι, ενώ αρχικά το συμβάν αποδόθηκε σε σεισμό μεγέθους 4,4 βαθμών, περαιτέρω ανάλυση έδειξε πως επρόκειτο για «κατάρρευση παγετώνα και ροή φερτών υλικών που προκάλεσαν στη συνέχεια καταστροφικές επιπτώσεις» και ότι «δεν σημειώθηκε σεισμός».

Σύμφωνα με την USGS, η κατάρρευση του παγετώνα καταγράφηκε ως σεισμικό γεγονός μεγέθους 5,2 βαθμών της κλίμακας Ρίχτερ και σημειώθηκε κοντά στα σύνορα Νεπάλ-Κίνας στις 08:37 τοπική ώρα την Τετάρτη.

Ο αναπληρωτής καθηγητής Ντάνιελ Σούγκαρ, γεωμορφολόγος στο Πανεπιστήμιο του Κάλγκαρι στον Καναδά, δήλωσε ότι η αρχική ανάλυση δορυφορικών εικόνων έδειξε πως ένα τμήμα πάγου έκτασης 0,2 τετραγωνικών χιλιομέτρων «κατέρρευσε κατακόρυφα κατά περίπου 1,2 χιλιόμετρα». «Αυτό που μπορώ να διακρίνω σε δορυφορικές εικόνες από την Planet Labs είναι ότι το χαμηλότερο τμήμα ενός παγετώνα αποκολλήθηκε σε υψόμετρο περίπου 5.200 μέτρων και κατέπεσε στον πυθμένα της κοιλάδας, περίπου 1.200 μέτρα χαμηλότερα», έγραψε στο Bluesky.

Οι δορυφορικές εικόνες φαίνεται επίσης να δείχνουν ότι είχε λιώσει μεγάλη ποσότητα χιονιού κατά το 24ωρο που προηγήθηκε της καταστροφής, πρόσθεσε. «Ορισμένοι από τους παγετώνες στην κοιλάδα ήταν καλυμμένοι με χιόνι χθες, ενώ σήμερα είναι ως επί το πλείστον γυμνός πάγος. Με άλλα λόγια –και δεν έχω ακόμα δει δεδομένα από μετεωρολογικούς σταθμούς– πιθανότατα επικρατούσαν υψηλές θερμοκρασίες». Ο Σούγκαρ σημείωσε ότι ένας παράγοντας μπορεί να ήταν και οι κατασκευαστικές δραστηριότητες στην περιοχή.

Ο καθηγητής Αντριου Μάκιντος, ειδικός στους παγετώνες στο Πανεπιστήμιο Monash της Μελβούρνης, δήλωσε ότι δεν είναι σαφές αν η κατάρρευση περιορίστηκε στον ίδιο τον παγετώνα ή αν «κατέρρευσε ολόκληρη η πλαγιά του βουνού, συμπαρασύροντας και τμήμα του παγετώνα». «Οταν καταρρέει ένας παγετώνας τέτοιας κλίμακας, δημιουργείται μεγάλη ποσότητα νερού και στη συνέχεια ακολουθεί μια αλληλουχία γεγονότων… κατά την οποία το νερό και τα ιζήματα αναμειγνύονται, αυξάνουν τον όγκο της ροής και δημιουργούν την πλημμύρα».

Διεθνής ομάδα ερευνητών παγετώνων ανέφερε ότι, παρότι η κατάρρευση παγετώνα «σίγουρα διαδραμάτισε ρόλο», είναι «απίθανο να ήταν η μοναδική αιτία».

Πόσο συχνά καταρρέουν οι παγετώνες;

«Αυτού του είδους οι μεγάλες καταρρεύσεις παγετώνων είναι πραγματικά συγκλονιστικές», δήλωσε ο Μάκιντος. «Ως ειδικός στους παγετώνες, είναι δύσκολο να μη σε ανησυχούν γεγονότα που φαίνεται να διαφέρουν από όσα έχουμε παρατηρήσει στο παρελθόν».

Ωστόσο, όπως εξήγησε, «έχουν καταγραφεί τόσο λίγες παρόμοιες περιπτώσεις, ώστε δεν μπορούμε ακόμη να διατυπώσουμε σαφή συμπεράσματα για τη συγκεκριμένη σχέση μεταξύ της κατάρρευσης των παγετώνων και της κλιματικής αλλαγής». Οι επιστήμονες, ωστόσο, «έχουν πολύ υψηλό βαθμό βεβαιότητας» για τη σχέση μεταξύ της υποχώρησης των παγετώνων και της κλιματικής αλλαγής.

«Γνωρίζουμε επίσης ότι το μόνιμα παγωμένο έδαφος των ορεινών περιοχών υποβαθμίζεται καθώς το κλίμα θερμαίνεται», πρόσθεσε ο Μάκιντος. Περιέγραψε το μόνιμα παγωμένο έδαφος (permafrost), δηλαδή το έδαφος που παραμένει παγωμένο όλον τον χρόνο, ως «ένα είδος κόλλας που συγκρατεί τον βράχο και σε ορισμένες περιπτώσεις τους γειτονικούς παγετώνες σε πολύ απότομες πλαγιές».

Τα Ιμαλάια, που εκτείνονται στο Νεπάλ, στην Ινδία, στην Κίνα, στο Μπουτάν και στο Πακιστάν, θερμαίνονται με ρυθμό διπλάσιο από τον παγκόσμιο μέσο όρο, αυξάνοντας τον κίνδυνο για χιονοστιβάδες, κατολισθήσεις και πλημμύρες στην περιοχή.

Τα Ηνωμένα Εθνη ανέφεραν το 2023 ότι τα βουνά του Νεπάλ είχαν χάσει σχεδόν το ένα τρίτο των αποθεμάτων πάγου τους μέσα σε λίγο περισσότερο από 30 χρόνια εξαιτίας της υπερθέρμανσης του πλανήτη. Μελέτη που δημοσιεύθηκε την ίδια χρονιά διαπίστωσε ότι οι παγετώνες του Ινδοκούς-Ιμαλαΐων εξαφανίζονταν με ρυθμό 65% ταχύτερο την περίοδο 2011-2020 σε σύγκριση με την προηγούμενη δεκαετία.

Το 2021, τμήμα ενός παγετώνα στα Ιμαλάια αποκολλήθηκε και προκάλεσε αιφνίδιες πλημμύρες στην ινδική πολιτεία Ουταραχάντ, με αποτέλεσμα περίπου 200 άνθρωποι να χάσουν τη ζωή τους ή να αγνοούνται. Μεταγενέστερη έρευνα έδειξε ότι μια χιονοστιβάδα 27 εκατομμυρίων κυβικών μέτρων βράχων και πάγου μετατράπηκε σε «μια εξαιρετικά μεγάλη και ιδιαίτερα κινητική ροή φερτών υλικών».

Παρότι δεν θεωρείται ότι προκάλεσαν το συμβάν του Αυγούστου 2026, οι ορεινές περιοχές αντιμετωπίζουν επίσης τον κίνδυνο αιφνίδιων πλημμυρών από την υπερχείλιση λιμνών. Οι συγκεκριμένες λίμνες σχηματίζονται πίσω από φυσικά φράγματα ως αποτέλεσμα της τήξης των παγετώνων και μπορούν να προκαλέσουν καταστροφικές πλημμύρες εάν παραβιαστούν ή καταρρεύσουν τα φυσικά τους αναχώματα.

Ο αναπληρωτής καθηγητής Αντριαν ΜακΚάλουμ, παγετωνολόγος και μηχανικός πολικών περιοχών στο Πανεπιστήμιο Sunshine Coast της Αυστραλίας, δήλωσε: «Καθώς το κλίμα θερμαίνεται, οι παγετώνες υποχωρούν, ο πάγος μετατρέπεται σε νερό και το νερό αυτό παγιδεύεται».

Περισσότεροι από 12.000 θάνατοι έχουν ήδη αποδοθεί παγκοσμίως σε τέτοιου είδους πλημμύρες. Σύμφωνα με τον ΟΗΕ, το Νεπάλ διαθέτει περισσότερες από 2.000 τέτοιες λίμνες, εκ των οποίων οι 21 θεωρούνται δυνητικά επικίνδυνες.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google