Ενεργειακός συναγερμός στην Ευρώπη: Το σενάριο των 100 ευρώ για το φυσικό αέριο

Η Ευρώπη βρίσκεται ξανά αντιμέτωπη με ένα ενεργειακό στοίχημα που μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα ακριβό. Βάσει ενός δυσμενούς σεναρίου που εξέτασε η Goldman Sachs, οι τιμές του φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή αγορά TTF μπορεί να ξεπεράσουν τα 100 ευρώ ανά MWh τον Δεκέμβριο, εφόσον οι ροές LNG από τη Μέση Ανατολή αποκατασταθούν μόνο σταδιακά και η Ευρώπη χρειαστεί να ανταγωνιστεί την Ασία για τα διαθέσιμα φορτία.

Δεν πρόκειται για τη βασική πρόβλεψη της αμερικανικής επενδυτικής τράπεζας. Είναι, όμως, ένα σενάριο που δείχνει πόσο ψηλά μπορεί να φτάσει η αγορά εάν συμπέσουν χαμηλά αποθέματα, περιορισμένη προσφορά LNG, αυξημένη ασιατική ζήτηση και ένας ψυχρός χειμώνας.

Η σημερινή Ευρώπη δεν είναι η Ευρώπη του 2022, όπως εξηγεί ο αμερικανικός οίκος, καθώς η κατανάλωση φυσικού αερίου έχει μειωθεί, οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας έχουν ενισχυθεί και οι υποδομές LNG έχουν επεκταθεί.

Εχει αλλάξει, όμως, και το μοντέλο εφοδιασμού. Η Ευρώπη έχει περιορίσει σημαντικά την εξάρτησή της από τις ρωσικές ροές αγωγών και στηρίζεται περισσότερο στην παγκόσμια αγορά LNG. Αυτό σημαίνει ότι πλέον ανταγωνίζεται απευθείας την Ασία για τα ίδια φορτία. Και αυτή ακριβώς η εξάρτηση δημιουργεί μια νέα ευπάθεια.

Το TTF αποτελεί τον βασικό δείκτη αναφοράς για την τιμολόγηση του φυσικού αερίου στην Ευρώπη. Στις 21 Αυγούστου η τιμή βρισκόταν περίπου στα 66,9 ευρώ/MWh. Μια άνοδος πάνω από τα 100 ευρώ θα σήμαινε επομένως αύξηση περίπου 50% από τα συγκεκριμένα επίπεδα. Το πρόβλημα, ωστόσο, δεν περιορίζεται στην ίδια την τιμή του καυσίμου.

Το φυσικό αέριο χρησιμοποιείται για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας, τη θέρμανση και τη βιομηχανία. Ενα μεγάλο και παρατεταμένο άλμα στην τιμή του μπορεί έτσι να μεταφερθεί σε ολόκληρη την οικονομία, από το κόστος ηλεκτρισμού έως τις τιμές προϊόντων και υπηρεσιών.

Η εμπειρία του 2022 είναι χαρακτηριστική. Μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία και την απότομη μείωση των ρωσικών παραδόσεων, οι ευρωπαϊκές τιμές φυσικού αερίου είχαν ξεπεράσει ακόμη και τα 300 ευρώ/MWh. Τα 100 ευρώ απέχουν σημαντικά από εκείνο το ιστορικό σοκ. Παραμένουν, όμως, ένα ιδιαίτερα υψηλό επίπεδο για μια ευρωπαϊκή οικονομία που δεν έχει ακόμη απαλλαγεί από την ενεργειακή της ευαισθησία.

Οι αποθήκες είναι το πρώτο πρόβλημα

Η μεγαλύτερη αδυναμία της Ευρώπης βρίσκεται σήμερα στα αποθέματα. Στις 20 Αυγούστου οι αποθήκες φυσικού αερίου στην ΕΕ βρίσκονταν περίπου στο 62% της δυναμικότητάς τους, έναντι 74% την ίδια περίοδο πέρυσι.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεν βλέπει άμεσο κίνδυνο για την ασφάλεια εφοδιασμού. Η χαμηλότερη αφετηρία, ωστόσο, σημαίνει ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να αγοράσει περισσότερες ποσότητες πριν και κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η προσπάθεια γίνεται σε μια αγορά όπου τα διαθέσιμα φορτία LNG ενδέχεται να είναι περιορισμένα. Εάν οι αναταράξεις στη Μέση Ανατολή παραταθούν, η Goldman Sachs εκτιμά ότι η Ευρώπη θα χρειαστεί να προσφέρει υψηλότερες τιμές για να προσελκύσει φορτία που διαφορετικά θα κατευθύνονταν προς την Ασία.

Με άλλα λόγια, τα 100 ευρώ/MWh δεν είναι απλώς η τιμή ενός «ακριβού» καυσίμου. Είναι ο τρόπος με τον οποίο η αγορά θα προσπαθήσει να αποφασίσει ποιος θα εξασφαλίσει τα περιορισμένα φορτία LNG.

Το δύσκολο σενάριο του χειμώνα

Το πραγματικά δυσμενές σενάριο προκύπτει από τον συνδυασμό τεσσάρων παραγόντων: χαμηλά αποθέματα στην έναρξη της περιόδου θέρμανσης, περιορισμένες ροές LNG από τη Μέση Ανατολή, ισχυρή ζήτηση στην Ασία και έναν ψυχρό ευρωπαϊκό χειμώνα. Τότε η ζήτηση για φυσικό αέριο θα αυξηθεί ακριβώς τη στιγμή που η προσφορά θα παραμένει περιορισμένη.

Η Ευρώπη και η Ασία θα βρεθούν να διεκδικούν τα ίδια φορτία LNG και η Ευρώπη θα χρειαστεί να πληρώσει περισσότερο για να τα εξασφαλίσει. Σε ακόμη πιο δυσμενή εκδοχή, χωρίς LNG από το Κατάρ και με έναν χειμώνα ψυχρότερο από το κανονικό, αναλυτές έχουν εκτιμήσει ότι η μέση τιμή στην αγορά επόμενης ημέρας θα μπορούσε να φτάσει περίπου τα 110 ευρώ/MWh από τον Νοέμβριο έως τον Μάρτιο.

Το δεύτερο μέτωπο είναι το ηλεκτρικό ρεύμα

Το φυσικό αέριο δεν αφορά μόνο τη θέρμανση. Παραμένει κρίσιμο καύσιμο και για την ηλεκτροπαραγωγή.

Οταν η τιμή του αυξάνεται σημαντικά, ανεβαίνει το οριακό κόστος των μονάδων φυσικού αερίου. Σε πολλές ώρες αυτό μεταφέρεται και στη χονδρεμπορική τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας.
Οι ΑΠΕ έχουν περιορίσει την εξάρτηση της Ευρώπης από το φυσικό αέριο, δεν την έχουν όμως εξαλείψει.

Η Διεθνής Υπηρεσία Ενέργειας (ΙΕΑ) επισημαίνει ότι η κατανάλωση φυσικού αερίου στην ευρωπαϊκή ηλεκτροπαραγωγή αυξήθηκε σημαντικά το 2025, καθώς η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας ενισχύθηκε, ενώ η παραγωγή από αιολικά και υδροηλεκτρικά ήταν χαμηλότερη.

Το ζητούμενο, επομένως, δεν είναι αν η Ευρώπη χρειάζεται φυσικό αέριο σε κάθε ώρα της ημέρας. Είναι ότι σε κρίσιμες στιγμές το χρειάζεται ως ευέλικτη πηγή ηλεκτροπαραγωγής. Και ακριβώς γι’ αυτό, όταν η τιμή του ανεβαίνει απότομα, το κόστος δεν μένει στην αγορά φυσικού αερίου. Περνά και στην αγορά ηλεκτρισμού, και από εκεί στην οικονομία και στα νοικοκυριά.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google