Εβρισες τον Μερτς στο Facebook; Πρόστιμο

Στη Γερμανία, το να αποκαλέσεις κάποιον «ηλίθιο» δεν είναι απλώς μια αγενής κουβέντα. Μπορεί να γίνει υπόθεση της αστυνομίας και να οδηγήσει σε τσουχτερό πρόστιμο. Και στην εποχή των social media, όπου οι ανώνυμοι χρήστες αισθάνονται συχνά ελεύθεροι να γράφουν ό,τι τους περνά από το μυαλό, οι πολιτικοί έχουν γίνει εύκολος στόχος. Μόνο που στη Γερμανία το κόστος ενός καυστικού σχολίου μπορεί να είναι πολύ μεγαλύτερο απ’ όσο φαντάζεται κανείς.

Ο καγκελάριος Φρίντριχ Μερτς, ο οποίος εδώ και εβδομάδες καταγράφει ιδιαίτερα χαμηλά ποσοστά δημοτικότητας, δέχεται καθημερινά επιθέσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Οι επικριτές του τον αποκαλούν «Πινόκιο», «Φριτς ο ψεύτης», «μαϊμού» και χρησιμοποιούν ακόμη πιο προσβλητικούς χαρακτηρισμούς. Όλο και συχνότερα, όμως, κάποιοι από αυτούς που γράφουν τέτοια σχόλια βρίσκονται αντιμέτωποι με την αστυνομία και βαριά πρόστιμα.

Όπως γράφει η ανταποκρίτρια της Repubblica στο Βερολίνο, Τόνια Μαστρομπουόνι, στη Γερμανία η Beleidigung, δηλαδή η προσβολή, αντιμετωπίζεται ως αδίκημα. Και όταν ο στόχος είναι ένας πολιτικός, η νομοθεσία μπορεί να γίνει ακόμη αυστηρότερη.

Η σημερινή κατάσταση έχει τις ρίζες της σε έναν νόμο που ψηφίστηκε το 2021, επί Άνγκελα Μέρκελ. Η αυστηροποίηση ήρθε μετά τη δολοφονία του πολιτικού του CDU, Βάλτερ Λίμπκε, ο οποίος είχε εκφράσει τη στήριξή του στους μετανάστες και είχε δεχθεί διαδικτυακές απειλές από ακροδεξιούς εξτρεμιστές.

Ο Λίμπκε δολοφονήθηκε στο σπίτι του από νεοναζί και η τότε κυβέρνηση Μέρκελ θέλησε να δημιουργήσει ένα ισχυρότερο νομικό ανάχωμα απέναντι στις εκστρατείες μίσους και τις διαδικτυακές επιθέσεις κατά πολιτικών.

Το πρόβλημα είναι ότι, σύμφωνα με τους επικριτές της σημερινής εφαρμογής του νόμου, τα όρια ανάμεσα στην απειλή και στην απλή —έστω έντονη— κριτική έχουν αρχίσει να θολώνουν.

«Έρχεται ο Πινόκιο»

Χαρακτηριστική είναι η υπόθεση του 66χρονου συνταξιούχου Άντι Χίτερ. Όταν πληροφορήθηκε ότι ο Μερτς επρόκειτο να επισκεφθεί την πόλη του, έγραψε σε σελίδα της τοπικής αστυνομίας στο Facebook μόλις τρεις λέξεις: «Eρχεται ο Πινόκιο».

Μιλώντας αργότερα στο Politico, εξήγησε ότι θεωρούσε πως το παρατσούκλι ταίριαζε στον καγκελάριο, επειδή «υπόσχεται πολλά και κάνει λίγα». Ένα σχόλιο σαφώς καυστικό, αλλά χωρίς απειλή ή προτροπή σε βία.

Κι όμως, ο συνταξιούχος βρέθηκε ξαφνικά με την αστυνομία στην πόρτα του. «Ποτέ δεν θα φανταζόμουν ότι θα μπορούσε να συμβεί κάτι εξαιτίας αυτού του σχολίου», δήλωσε.

Η υπόθεση προκάλεσε κύμα αντιδράσεων σε ολόκληρη τη Γερμανία. Η αστυνομική έρευνα τελικά μπήκε στο αρχείο, έπειτα και από την παρέμβαση της Αμερικανίδας υφυπουργού Δημόσιας Διπλωματίας, Σάρα Ρότζερς, η οποία σχολίασε ειρωνικά ότι πρόκειται για μια μορφή «εσχάτης προσβολής του στέμματος».

Πόση κριτική αντέχει ένας πολιτικός;

Το περιστατικό άνοιξε ξανά τη συζήτηση για το κατά πόσο ο νόμος προστατεύει πραγματικά τη δημοκρατία ή, σε ορισμένες περιπτώσεις, περιορίζει την ελευθερία της έκφρασης.

Κυβέρνηση και αντιπολίτευση εμφανίζονται πλέον διχασμένες για το αν χρειάζεται αλλαγή της νομοθεσίας, ώστε η προστασία των πολιτικών να μην οδηγεί στην ποινικοποίηση κάθε σκληρής ή προσβλητικής κριτικής.

Ίσως, πάντως, την πιο απλή απάντηση έδωσε η ίδια η υπουργός Δικαιοσύνης, Στέφανι Χούμπιγκ. Η σοσιαλδημοκράτισσα είχε ήδη επισημάνει από τον Ιούνιο ότι οι πολιτικοί θα πρέπει να είναι σε θέση να αντέχουν την κριτική καλύτερα από τους απλούς πολίτες.

Και κάπου εδώ βρίσκεται η ουσία της γερμανικής διαμάχης. Η προστασία από τις απειλές και τις οργανωμένες εκστρατείες μίσους είναι ένα πράγμα. Το να χρειάζεται όμως η αστυνομία για ένα «Πινόκιο» είναι κάτι εντελώς διαφορετικό. Στη χώρα που έχει θεσπίσει αυστηρούς κανόνες για να προστατεύσει τους πολιτικούς από το διαδικτυακό μίσος, το ερώτημα πλέον είναι αν η προστασία αυτή έχει αρχίσει να γίνεται υπερβολική.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google