Το καυτό καλοκαίρι «έκαψε» την ευρωπαϊκή οικονομία

Η Ευρώπη θα προτιμούσε οι πυρκαγιές, οι καύσωνες και η ξηρασία να αντιμετωπίζονται ως ακόμη ένα περιβαλλοντικό πρόβλημα, όσο η ίδια επικεντρώνεται στην ενίσχυση της ανταγωνιστικότητας. Το φετινό καλοκαίρι, όμως, δείχνει ότι η κλιματική κρίση και η οικονομία δεν μπορούν πλέον να αντιμετωπίζονται ως δύο διαφορετικές υποθέσεις. Οπως γράφει το Politico, η ακραία ζέστη και οι πυρκαγιές δεν πλήττουν μόνο ανθρώπους, καλλιέργειες και υποδομές· χτυπούν απευθείας την παραγωγικότητα, την ενέργεια, τις μεταφορές και τελικά την ανάπτυξη.

Τους τελευταίους μήνες η Ευρωπαϊκή Ενωση έχει επιχειρήσει να αναπροσαρμόσει την Ευρωπαϊκή Πράσινη Συμφωνία, ώστε η πολιτική για το κλίμα να συμβαδίζει περισσότερο με την ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής βιομηχανίας απέναντι στην Κίνα και τις ΗΠΑ. Η νέα προσέγγιση απαιτεί από τις κλιματικές πολιτικές να παρουσιάζουν σαφές οικονομικό όφελος, ενώ αρκετά υφιστάμενα μέτρα επανεξετάζονται ή χαλαρώνουν.

Το πρόβλημα είναι ότι το ίδιο το κλίμα φαίνεται να αποδεικνύει πόσο ακριβή μπορεί να γίνει η καθυστέρηση. «Υπάρχει ακόμη μια νοοτροπία, εντελώς λανθασμένη, ότι υπάρχει αντιστάθμιση μεταξύ οικονομίας και κλιματικής πολιτικής», λέει στο Politico ο Μπομπ Γουόρντ από το London School of Economics. Η πραγματικότητα, υποστηρίζει, είναι ότι οι συνέπειες της ανεξέλεγκτης κλιματικής αλλαγής θα κοστίσουν πολύ περισσότερο από τα μέτρα που απαιτούνται για την αντιμετώπισή της.

Η ζέστη χτυπά την παραγωγικότητα

Το ανθρώπινο κόστος του φετινού καλοκαιριού είναι ήδη τεράστιο. Περισσότεροι από 14.000 άνθρωποι εκτιμάται ότι έχασαν τη ζωή τους μόνο κατά τον καύσωνα στα τέλη Ιουνίου, ενώ σχεδόν μισό εκατομμύριο Ευρωπαίοι αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους εξαιτίας των πυρκαγιών. Πολλοί επέστρεψαν για να βρουν περιουσίες και ολόκληρες περιοχές κατεστραμμένες.

Ομως, όπως σημειώνει το Politico, η οικονομική ζημιά είναι πολύ ευρύτερη. Η ακραία ζέστη μειώνει την απόδοση των εργαζομένων. Σύμφωνα με τα στοιχεία των Ηνωμένων Εθνών που επικαλείται το δημοσίευμα, η παραγωγικότητα υποχωρεί κατά 2% έως 3% για κάθε βαθμό Κελσίου πάνω από ένα συγκεκριμένο όριο θερμοκρασίας. Ταυτόχρονα αυξάνεται η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας, καθώς επιχειρήσεις και νοικοκυριά προσπαθούν να αντιμετωπίσουν τη ζέστη με κλιματισμό.

Η Allianz εκτιμά ότι ο συνδυασμός αυτών των επιπτώσεων θα μπορούσε να οδηγήσει σε σωρευτικές απώλειες έως και 7% του ΑΕΠ την περίοδο 2026-2030. Για τη Γαλλία η ζημιά υπολογίζεται στα 240 δισ. δολάρια, για την Ιταλία στα 147 δισ., για τη Γερμανία στα 131 δισ. και για την Ισπανία στα 120 δισ. ευρώ. Μόνο ο καύσωνας του Ιουνίου προκάλεσε στη Γερμανία απώλειες παραγωγικότητας τουλάχιστον 6,3 δισ. ευρώ, σύμφωνα με μια πρώτη εκτίμηση.

Η ξηρασία προσθέτει ένα δεύτερο κύμα πιέσεων. Η γεωργία πλήττεται άμεσα: η ευρωπαϊκή ένωση παραγωγών σιτηρών Coceral εκτιμά ότι μόνο ο καύσωνας του Ιουνίου κατέστρεψε 9 εκατ. τόνους σιτηρών, προκαλώντας απώλειες περίπου 2 δισ. ευρώ στους αγρότες.

Οταν στερεύουν τα ποτάμια

Ιδιαίτερα αποκαλυπτική είναι η κατάσταση των ευρωπαϊκών ποταμών. Ο Ρήνος, ένας από τους σημαντικότερους εμπορικούς δρόμους της Ευρώπης, έφθασε στο χαμηλότερο επίπεδό του από τότε που ξεκίνησαν οι καταγραφές, το 1880. Τα πλοιάρια αναγκάζονται να περιορίζουν το φορτίο τους έως και κατά 80%, προκειμένου να μην προσαράξουν.

Το αποτέλεσμα είναι ακριβότερες μεταφορές, καθυστερήσεις και προβλήματα στην εφοδιαστική αλυσίδα. Οπως αναφέρει το Politico, η Thyssenkrupp έχει ήδη μειώσει την παραγωγή της εξαιτίας ελλείψεων στις προμήθειες. Ο Στέφαν Κουθς του Ινστιτούτου του Κιέλου προειδοποιεί ότι, αν η κατάσταση στον Ρήνο συνεχιστεί, θα μπορούσε να αφαιρέσει 0,1 έως 0,2% από το γερμανικό ΑΕΠ το τρίτο τρίμηνο του 2026.

Ακόμη πιο ανησυχητική είναι η εικόνα στον Δούναβη. Τα εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα του ποταμού δυσκολεύουν την ψύξη πυρηνικών αντιδραστήρων. Στην Ουγγαρία, το εργοστάσιο του Πακς, που παράγει περίπου το 40% της ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, λειτουργεί με μόλις το ένα δέκατο της συνηθισμένης παραγωγής του. Η Ρουμανία χρειάστηκε να ανατινάξει έναν βράχο ώστε να διοχετεύσει νερό προς τον τελευταίο ενεργό αντιδραστήρα της, ενώ στη Γαλλία η EDF έκλεισε τρεις αντιδραστήρες και περιόρισε την παραγωγή άλλων.

Ετσι, η κλιματική αλλαγή μετατρέπεται από περιβαλλοντικό κίνδυνο σε ενεργειακό και βιομηχανικό κίνδυνο.

Το πραγματικό κόστος από τις πυρκαγιές

Και μετά έρχονται οι φωτιές. Η ξηρασία και η άνοδος της θερμοκρασίας δημιουργούν όλο συχνότερα συνθήκες που ευνοούν ανεξέλεγκτες πυρκαγιές. Σύμφωνα με μελέτη της Σάρα Μέγιερ του Ομοσπονδιακού Τεχνολογικού Ινστιτούτου της Ζυρίχης, η Πορτογαλία, η Ισπανία, η Ιταλία και η Ελλάδα έχαναν ήδη έως και 2,1 δισ. ευρώ τον χρόνο από τις πυρκαγιές την περίοδο 2011-2018.

Η ίδια θεωρεί ότι η εκτίμηση αυτή είναι πλέον μάλλον συντηρητική. «Φέτος αυτό το ποσό θα πολλαπλασιαστεί», λέει στο Politico. Και δεν πρόκειται μόνο για το κόστος αποκατάστασης των καμένων δασών. Η Γαλλία υπολογίζει ότι η αποκατάσταση κάθε καμένου εκταρίου μπορεί να κοστίσει έως 10.000 ευρώ. Παράλληλα, επιχειρήσεις κλείνουν, τουρίστες εγκαταλείπουν πληγείσες περιοχές και ολόκληρες τοπικές οικονομίες υφίστανται ένα ξαφνικό σοκ.

Ο γάλλος υπουργός Οικονομικών Ρολάν Λεσκίρ χαρακτήρισε την καταστροφή στη Ζιρόντ «έναν οικονομικό κεραυνό που έπληξε μια περιοχή η οποία δεν τον χρειαζόταν».

Υπάρχει, τέλος, μια οικονομική παγίδα: οι δαπάνες για την ανοικοδόμηση μετά από μια καταστροφή εμφανίζονται στα στατιστικά ως οικονομική δραστηριότητα και μπορούν να αυξήσουν το ΑΕΠ. Ομως, όπως εξηγεί η Μέγιερ στο Politico, αυτό δεν αποτελεί πραγματική ανάπτυξη. «Είναι απλώς η ανοικοδόμηση του κεφαλαίου που καταστράφηκε».

Ο Αντερς Λέβερμαν του Ινστιτούτου του Πότσνταμ το θέτει ακόμη πιο καθαρά: η υπερθέρμανση λειτουργεί ως μόνιμη τροχοπέδη στην ανάπτυξη, επειδή οι απώλειες μιας χρονιάς μειώνουν τα χρήματα που μπορούν να επενδυθούν την επόμενη. «Εκεί βρίσκεται η πραγματικά σημαντική ζημιά», εξηγεί στο Politico.

Το φετινό ευρωπαϊκό καλοκαίρι, επομένως, δεν είναι απλώς μια ακόμη περίοδος ακραίων καιρικών φαινομένων. Είναι ένα οικονομικό προειδοποιητικό σήμα. Οσο η Ευρώπη καθυστερεί τη μείωση των εκπομπών, το κόστος θα αυξάνεται. Οπως προειδοποιεί ο Γουόρντ, «όσο καθυστερούμε χρειάζεται να φτάσουμε στις μηδενικές εκπομπές, τόσο χειρότερες θα γίνονται οι επιπτώσεις και τόσο μεγαλύτερες θα είναι οι ζημιές και οι απώλειες».

Το δίλημμα, καταλήγει το Politico, δεν είναι πλέον «κλίμα ή οικονομία»· αυτά τα δύο είναι αλληλένδετα. Το πραγματικό δίλημμα είναι αν η Ευρώπη θα επενδύσει τώρα για να περιορίσει το κόστος της κλιματικής αλλαγής ή αν θα συνεχίσει να πληρώνει, κάθε καλοκαίρι ακριβότερα, τον λογαριασμό της αδράνειας.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google