Το αδιέξοδο του Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν

Ο Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν (MBS), ο ντε φάκτο ηγέτης της Σαουδικής Αραβίας, βρίσκεται αντιμέτωπος με μια κρίση που έρχεται από όλες τις κατευθύνσεις. Από τον Βορρά, φιλοϊρανικές πολιτοφυλακές στο Ιράκ έπληξαν τον αγωγό Ανατολής-Δύσης. Στο Νότο, οι Χούθι προελαύνουν κατά μήκος των ακτών της Υεμένης, απειλώντας τα στενά Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Στα ανατολικά, ο πόλεμος με το Ιράν έχει διαταράξει τα Στενά του Ορμούζ.

Στη μέση, γράφει η Τelegraph, βρίσκεται η Σαουδική Αραβία και ένας διάδοχος που έχτισε την οικονομική του επανάσταση πάνω σε μια βασική υπόθεση: ότι θα μπορούσε να κρατήσει τους πολέμους της Μέσης Ανατολής μακριά από το βασίλειο. Τώρα αυτή η υπόθεση δείχνει να καταρρέει. Οταν οι Χούθι άρχισαν να απειλούν τη χώρα του, ο MBS φέρεται να τηλεφώνησε δύο φορές στον Ντόναλντ Τραμπ ζητώντας αμερικανική στρατιωτική επέμβαση. Η Ουάσινγκτον προσέφερε πληροφορίες και άλλη βοήθεια, αλλά ο Τραμπ δεν ενέκρινε τα πλήγματα που ζητούσε το Ριάντ. Η Βρετανία, σύμφωνα με το Bloomberg, έστειλε στρατιωτικούς συμβούλους, χωρίς όμως να δεσμευθεί για ουσιαστική στρατιωτική υποστήριξη.

Η συγκυρία είναι ιδιαίτερα δύσκολη για τον μέχρι πρόσφατα απρόσβλητο διάδοχο. Το μεγάλο στοίχημά του, σύμφωνα με την Τelegraph, είναι το Vision 2030, η στρατηγική που ξεκίνησε το 2016 για να περιορίσει την εξάρτηση της Σαουδικής Αραβίας από το πετρέλαιο και να διαφοροποιήσει την οικονομία της. Το σχέδιο προβλέπει τουρισμό, συναυλίες, διεθνή αθλητικά γεγονότα, φουτουριστικές πόλεις και επενδύσεις τρισεκατομμυρίων. Ολα αυτά, όμως, προϋποθέτουν ειρήνη και σταθερότητα. Η Telegraph μεταφέρει την εκτίμηση ειδικών ότι η περιφερειακή αστάθεια απειλεί πλέον τη στρατηγική του περισσότερο ακόμη και από τις συνέπειες της δολοφονίας του Τζαμάλ Κασόγκι το 2018.

«Ολόκληρη η μεγάλη στρατηγική του βασίστηκε στη δημιουργία ενός σταθερού περιφερειακού περιβάλλοντος», λέει ο Ρομπ Γκάιστ Πίνφολντ, ειδικός σε θέματα διεθνούς ασφάλειας στο King’s College του Λονδίνου. Τώρα, προσθέτει, αυτή η στρατηγική βρίσκεται υπό πρωτοφανή πίεση.

Ακόμη πριν από το χτύπημα στον αγωγό Ανατολής-Δύσης, η σαουδαραβική παραγωγή πετρελαίου βρισκόταν στο χαμηλότερο επίπεδο των τελευταίων 36 ετών, σύμφωνα με τον OPEC. Ο συγκεκριμένος αγωγός είχε αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία επειδή παρακάμπτει τόσο τα Στενά του Ορμούζ όσο και το Μπαμπ ελ Μαντέμπ. Μετά την επίθεση, τα διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας στις δυτικές ακτές αναμένεται να μειώσουν την παραγωγή. Το Ριάντ μπορεί να αυξήσει τις εξαγωγές από την πλευρά του Ορμούζ που ελέγχεται από τις ΗΠΑ, αλλά παραμένει ο κίνδυνος ιρανικών επιθέσεων, σημειώνει η Telegraph.

Το στρατιωτικό πρόβλημα είναι ακόμη παλαιότερο. Η επέμβαση της Σαουδικής Αραβίας στην Υεμένη το 2015 κατέδειξε τα όρια της στρατιωτικής ισχύος: το Ριάντ δεν κατάφερε ούτε να νικήσει τους Χούθι ούτε να επιβάλει τη λύση που επιθυμούσε. Ο MBS στράφηκε έτσι, το 2023, προς την αποκλιμάκωση με το Ιράν και την προσέγγιση με τους Χούθι. Η πολιτική αυτή κατέρρευσε τον Ιούλιο, όταν οι Χούθι ανακοίνωσαν αποκλεισμό των σαουδαραβικών λιμανιών σε ένδειξη υποστήριξης προς το Ιράν.

Οι Χούθι, ωστόσο, δεν χρειάζεται να νικήσουν τη Σαουδική Αραβία. Αρκεί να την κάνουν να φαίνεται ευάλωτη. «Οι ελεγχόμενες επιθέσεις μπορεί να είναι πιο χρήσιμες», λέει ο αναλυτής Κρίστιαν Αλεξάντερ. Μπορούν να αυξήσουν το οικονομικό κόστος, να κλονίσουν την εμπιστοσύνη στην ασφάλεια της χώρας και να αναδείξουν τα όρια της αμερικανικής προστασίας, χωρίς να προκαλέσουν ολοκληρωτική απάντηση. Η Telegraph περιγράφει έτσι το δίλημμα του MBS: αν υποχωρήσει, θα δείξει ότι πύραυλοι και drones μπορούν να επηρεάζουν τη σαουδαραβική πολιτική· αν επιστρέψει στον πόλεμο, κινδυνεύει να ανοίξει ξανά ένα από τα πιο δαπανηρά κεφάλαια της διακυβέρνησής του.

Το Ριάντ δεν μπορεί επίσης να υπολογίζει με την ίδια βεβαιότητα στους συμμάχους του. Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, άλλοτε ο σημαντικότερος εταίρος του στη σύγκρουση της Υεμένης, βρίσκονται πλέον σε εύθραυστες σχέσεις με τη Σαουδική Αραβία. Παράλληλα, το Ριάντ έχει διευρύνει τις σχέσεις ασφαλείας με την Τουρκία και το Πακιστάν, αλλά οι αναλυτές θεωρούν απαραίτητη τόσο την αμερικανική υποστήριξη όσο και τη συνεργασία εντός του Κόλπου. Σύμφωνα με την Telegraph, η διάσπαση μεταξύ Σαουδικής Αραβίας και Εμιράτων αποδυναμώνει τον Κόλπο ακριβώς όταν αυξάνονται οι πιέσεις από το Ιράν και τις ένοπλες ομάδες που το στηρίζουν.

Η στρατιωτική κρίση συναντά και μια οικονομική. Το The Line, η γιγαντιαία πόλη με τους τοίχους-καθρέφτες που προοριζόταν να συμβολίσει τη νέα Σαουδική Αραβία, έχει περιοριστεί δραστικά. Παράλληλα, το Δημόσιο Επενδυτικό Ταμείο απέσυρε τη στήριξή του από το LIV Golf, στο οποίο η Σαουδική Αραβία είχε επενδύσει πάνω από 5 δισ. δολάρια και το οποίο μπήκε αυτόν τον μήνα σε διαδικασία πτώχευσης.

Ωστόσο, δεν θεωρούν όλοι ότι ο MBS βρίσκεται σε υποχώρηση. Ο Αχμέντ αλ Κουζάι, αναλυτής από το Μπαχρέιν, υποστηρίζει ότι ο περιορισμός του The Line και η ανακατανομή κεφαλαίων είναι δείγματα δημοσιονομικής πειθαρχίας και όχι υποχώρησης. Και η προσφυγή σε παλιούς συμμάχους δεν είναι, κατά την άποψή του, ένδειξη πανικού, αλλά βασική κρατική πρακτική.

Η πίεση στον MBS δεν σημαίνει, πάντως, άμεση απειλή για την εξουσία του. Επειτα από σχεδόν μία δεκαετία εδραίωσης της κυριαρχίας του, οι αντίπαλοί του έχουν περιθωριοποιηθεί και οι μηχανισμοί ασφαλείας βρίσκονται υπό τον έλεγχό του. Ο Αλεξάντερ θεωρεί εξαιρετικά απίθανο ένα πραξικόπημα στο άμεσο μέλλον. Για να δημιουργηθεί πραγματικά επικίνδυνη κατάσταση, θα έπρεπε να συνδυαστούν παράλυση των εξαγωγών πετρελαίου, σοβαρές στρατιωτικές ήττες και απότομη οικονομική συρρίκνωση.

Οπως σημειώνει η Telegraph, ο MBS έχει ήδη επιβιώσει από την πολιτική κατακραυγή που προκάλεσε η δολοφονία του Κασόγκι, όταν είχε μετατραπεί σε παρία για μεγάλο μέρος της Δύσης, αλλά λίγα χρόνια αργότερα ηγέτες και επιχειρηματίες επέστρεψαν στο Ριάντ. Η Telegraph καταλήγει ότι το άμεσο πρόβλημα του πρίγκιπα δεν είναι ο θρόνος του. Είναι αν ο κόσμος γύρω από τη Σαουδική Αραβία γίνει τόσο επικίνδυνος και τόσο ακριβός ώστε να υπονομεύσει τον οικονομικό μετασχηματισμό στον οποίο έχει στηρίξει το μέλλον της χώρας.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google