Τεκμαρτό εισόδημα: Πόσοι γλιτώνουν, πόσοι μένουν στην «τσιμπίδα»

Με βάση το ελάχιστο τεκμαρτό εισόδημα θα συνεχίσει να φορολογείται περίπου το 40% των επιτηδευματιών, καθώς δεν εμπίπτουν στην περίμετρο των αλλαγών στο σύστημα τεκμαρτής φορολόγησης, που ανακοίνωσε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της Διεθνούς Έκθεσης Θεσσαλονίκης (ΔΕΘ).

Η κατάργηση των κριτηρίων του κύκλου εργασιών (τζίρου) και της μισθοδοσίας του προσωπικού, τα οποία χρησιμοποιούνται για τον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος των ελεύθερων επαγγελματιών και αυτοαπασχολουμένων, αφορά έως 155.000 φυσικά πρόσωπα με ατομικές επιχειρήσεις, σε σύνολο περίπου 390.000 επιτηδευματιών που πιάστηκαν στην «τσιμπίδα» των τεκμηρίων.

Οι υπόλοιποι 300.000 επαγγελματίες (σε σύνολο περίπου 690.000 ) είτε δήλωσαν πραγματικά κέρδη υψηλότερα από το τεκμαρτό όριο είτε εμπίπτουν σε καθολικές εξαιρέσεις (νέοι επαγγελματίες κατά τα πρώτα 3 έτη, άτομα με αναπηρία άνω του 80%, «μπλοκάκια» με έως 3 εργοδότες, μητέρες με νεογέννητα κλπ.)

Η πλειονότητα των επιτηδευματιών που ασκούν ατομική επιχειρηματική δραστηριότητα ή ελευθέριο επάγγελμα, δεν απασχολούν προσωπικό (περίπου 560.000 δεν έχουν μισθωτούς υπαλλήλους), ενώ περίπου 100.000 έως 120.000 ελεύθεροι επαγγελματίες δηλώνουν τζίρο υψηλότερο από τον μέσο όρο του κλάδου τους.

Με βάση το ισχύον ακόμα σύστημα, όσοι επαγγελματίες δηλώνουν ακαθάριστα έσοδα μεγαλύτερα από τον μέσο όρο του κωδικού δραστηριότητάς τους (ΚΑΔ), έχουν προσαύξηση 5% έως 10% επί του ποσού της διαφοράς, η οποία προστίθεται στο τεκμαρτό τους εισόδημα.

Σύμφωνα με τα όσα προαναφέρθηκαν, το 40% των μικρών ατομικών επιχειρήσεων θα συνεχίσουν να φορολογούνται με βάση το ελάχιστο ετήσιο τεκμαρτό εισόδημα, το οποίο μάλιστα επηρεάζεται ανοδικά (καθώς παραμένει συνδεδεμένο) με τις αυξήσεις στον κατώτατο μισθό, ο οποίος το 2028 θα φθάσει τα 1.000 ευρώ σύμφωνα με τις εξαγγελίες του πρωθυπουργού.

Όπως προκύπτει από τα στοιχεία της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ), από το σύνολο των 693.076 ατομικών επιχειρήσεων, μόλις το 18,5% (δηλαδή περίπου 128.000 επιχειρήσεις) απασχολεί μισθωτό προσωπικό. Δηλαδή πάνω από το 81% (περίπου 565.000 επιχειρήσεις) είναι αυτοαπασχολούμενοι χωρίς προσωπικό (λειτουργούν αποκλειστικά από τον ίδιο τον ιδιοκτήτη τους ή με τη συμβολή άμισθων μελών της οικογένειας).

Επίσης, περιορισμένος είναι και ο αριθμός των ελευθέρων επαγγελματιών και αυτοαπασχολούμενων που θα ωφεληθούν από την μείωση κατά 50% του τεκμαρτού εισοδήματος, για όσους δραστηριοποιούνται σε μικρούς οικισμούς της ελληνικής περιφέρειας.

Το μέτρο αφορά οικισμούς με πληθυσμό κάτω των 2.000 μόνιμων κατοίκων (2.200 μόνιμων κατοίκων ειδικά για την Περιφέρεια Δυτικής Μακεδονίας).

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην Αττική δραστηριοποιείται το 39% του συνόλου των ατομικών επιχειρήσεων (περίπου 272.000), ενώ το 61% (περίπου 425.500) έχουν έδρα στην περιφέρεια με τη μεγαλύτερη συγκέντρωση να καταγράφεται στην Κεντρική Μακεδονία (16%).

Προφανώς η έκπτωση του 50%, δεν αφορά το σύνολο της περιφέρειας, αλλά μόνο όσους είναι εγκατεστημένοι στα μικρά χωριά και τις κοινότητες.

Φορολογική συνέπεια

Σε κάθε περίπτωση, με ενδιαφέρον αναμένεται η σημερινή εξειδίκευση των μέτρων, από το κυβερνητικό οικονομικό επιτελείο, και εν προκειμένω, το μέρος που αφορά στα τεκμήρια που βαρύνουν τους ελεύθερους επαγγελματίες και ειδικότερα το σκέλος που αφορά στο νέο μοντέλο επιβράβευσης της φορολογικής συνέπειας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, το νέο μοντέλο, θα διατηρεί τον βασικό μηχανισμό του τεκμαρτού συστήματος, περιορίζοντας όμως τις στρεβλώσεις και τις υπέρμετρες επιβαρύνσεις που έχουν καταγραφεί κατά την περίοδο εφαρμογής του.

Στην πραγματικότητα, στο νέο σύστημα τα έτη δραστηριότητας θα εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση για τον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος, αλλά η φορολογική συνέπεια του επαγγελματία θα επηρεάζει την κλίμακα που εφαρμόζεται.

Στα αντικειμενικά κριτήρια που θα λαμβάνονται υπόψη για να διαπιστώνεται εάν ένας επαγγελματίας δικαιούται να ενταχθεί σε ευνοϊκότερη κλίμακα θα περιλαμβάνονται η πλήρης διασύνδεση και χρήση των POS, η ορθή διαβίβαση δεδομένων στο myDATA, η εφαρμογή των ψηφιακών δελτίων διακίνησης, η εμπρόθεσμη καταβολή φόρων και ασφαλιστικών εισφορών, καθώς και η τήρηση ενεργών ρυθμίσεων.

Εφόσον η φορολογική διοίκηση διαθέτει επαρκή και αξιόπιστα στοιχεία για τα πραγματικά έσοδα και έξοδα μιας επιχείρησης, το τεκμαρτό εισόδημα θα μπορεί να μειώνεται σημαντικά ή ακόμη και, στην πράξη, να μην εφαρμόζεται.

Στόχος είναι όσοι, για σειρά ετών, υποβάλλουν εμπρόθεσμα τις δηλώσεις τους, εξοφλούν εγκαίρως τις υποχρεώσεις τους και εμφανίζουν υψηλό βαθμό φορολογικής συμμόρφωσης να αποκτούν φορολογικά προνόμια (ταχύτερες επιστροφές φόρων, ευκολότερη πρόσβαση σε ρυθμίσεις, περιορισμός των διοικητικών ελέγχων χαμηλού κινδύνου, καθώς και φορολογικές ή ασφαλιστικές εκπτώσεις για όσους διατηρούν σταθερά υψηλή βαθμολογία συνέπειας).

Όλες οι αλλαγές στην τεκμαρτή φορολόγηση των ελευθέρων επαγγελματιών αφορούν τα φετινά οικονομικά αποτελέσματα, τα οποία θα δηλωθούν το 2027.

Η νέα κλίμακα

Μείωση φόρου ωστόσο φέρνει η νέα φορολογική κλίμακα που ανακοινώθηκε στην περυσινή ΔΕΘ και ενεργοποιείται για τα φετινά εισοδήματα που θα δηλωθούν το 2027.

Ιδιαίτερα ωφελημένοι θα είναι οι επαγγελματίες ηλικίας έως 30 ετών, οι φορολογούμενοι με παιδιά και όσοι δηλώνουν εισόδημα άνω των 40.000 ευρώ.

Για τους αυτοαπασχολουμένους άνω των 30 ετών, χωρίς τέκνα ή με έως τρία εξαρτώμενα τέκνα, η ετήσια ελάφρυνση υπολογίζεται από 20 έως 3.300 ευρώ, εφόσον το εισόδημά τους υπερβαίνει τις 10.000 ευρώ. Στους πολύτεκνους της ίδιας ηλικιακής κατηγορίας η μείωση του φόρου θα κυμαίνεται από 240 έως 5.300 ευρώ τον χρόνο.

Συγκεκριμένα ο αρχικός συντελεστής της νέας κλίμακας παραμένει αμετάβλητος στο 9% για εισοδήματα μέχρι 10.000 ευρώ.

• Για το τμήμα του εισοδήματος 10.000 – 20.000 ευρώ μειώθηκε από 22% σε 20%.
• Για το τμήμα του εισοδήματος 20.000 – 30.000 ευρώ μειώθηκε από 28% σε 26%.
• Για το τμήμα του εισοδήματος 30.000 – 40.000 ευρώ μειώθηκε από 36% σε 34%.
• Για το τμήμα του εισοδήματος 40.000 – 60.000 ευρώ μειώθηκε από 44% σε 39%.
• Για το υπερβάλλον ποσό ο συντελεστής παρέμεινε αμετάβλητος στο 44%.

Οι συντελεστές της κλίμακας μειώνονται περαιτέρω για τους έχοντες παιδιά που τους βαρύνουν φορολογικά, κατά 2 ή 4 μονάδες για τους έχοντες ένα ή δύο τέκνα, ενώ δραστικά μειώνονται για τους τρίτεκνους και τους πολύτεκνους.

Επίσης, εάν οι επαγγελματίες είναι νέοι έως 25 ετών, απολαμβάνουν αφορολόγητο ποσό 20.000 ευρώ και τα επιπλέον ποσά φορολογούνται με τους συντελεστές της βασικής κλίμακας.

Για τους αυτοαπασχολούμενους ηλικίας από 26 μέχρι 30 ετών, ο συντελεστής φόρου 22% για το εισόδημα από τα 10.000,01 έως τα 20.000 ευρώ θα μειωθεί στο 9%, και τα επιπλέον ποσά φορολογούνται με τους συντελεστές της βασικής κλίμακας.

Ειδική ρύθμιση για τα ταξί

Για τους εκμεταλλευτές ταξί προβλέπεται ειδική διόρθωση του τεκμηρίου, ώστε να αντανακλά το πραγματικό ποσοστό ιδιοκτησίας του οχήματος.

Το τεκμήριο μειώνεται αναλογικά με το ποσοστό συνιδιοκτησίας. Εάν, για παράδειγμα, ένας επαγγελματίας έχει το 50% ενός ταξί, το τεκμήριο μειώνεται κατά 50%.

Με αυτόν τον τρόπο, κάποιος που κατέχει μέρος ενός ταξί δεν φορολογείται πλέον σαν να εκμεταλλεύεται το σύνολο του οχήματος.

Παράλληλα, εξαιρούνται από το τεκμήριο τα ανήλικα τέκνα έως 18 ετών που διαθέτουν άδεια ταξί, περιπτώσεις που συνήθως προκύπτουν λόγω κληρονομικής διαδοχής μετά τον θάνατο γονέα.