Τα έξυπνα γυαλιά μπαίνουν στο μικροσκόπιο των Αρχών

Τα έξυπνα γυαλιά εξαπλώνονται με ταχύτητα μαζί όμως αυξάνονται και οι αντιδράσεις. Βίντεο ανθρώπων που δεν γνώριζαν ότι καταγράφονταν έχουν εμφανιστεί στα social media, δικαστήρια απαγορεύουν τη χρήση τους, εστιατόρια και θέατρα επιβάλλουν περιορισμούς και ρυθμιστικές αρχές από την Ευρώπη έως τις ΗΠΑ και την Αυστραλία εξετάζουν εάν οι σημερινοί κανόνες επαρκούν.

Υπό την αυξανόμενη πίεση, η Meta προχωρά σε αλλαγές. Ενισχύει τον μηχανισμό που απενεργοποιεί την κάμερα όταν καλύπτεται ή παραβιάζεται το μικρό LED που ειδοποιεί ότι γίνεται καταγραφή, ενώ επιχειρεί να καθησυχάσει τις ανησυχίες προωθώντας οδηγίες για την υπεύθυνη χρήση των γυαλιών.

Το διακύβευμα είναι μεγάλο. Σύμφωνα με την IDC, οι παγκόσμιες πωλήσεις smart glasses αυξήθηκαν 167% το πρώτο τρίμηνο στα 2,25 εκατ. τεμάχια. Για το σύνολο του έτους προβλέπονται 13,6 εκατ. συσκευές και έως το 2030 περίπου 27,3 εκατ. Η Meta κυριαρχεί στην κατηγορία με τα Ray-Ban Meta με μερίδιο 69,2% το πρώτο τρίμηνο.

Στην Ελλάδα, τα smart glasses βρέθηκαν στο προσκήνιο όταν ο υπουργός Υγείας Άδωνις Γεωργιάδης εμφανίστηκε με αυτά κατά τις επισκέψεις του σε Λήμνο και Λέρο. Κάτι που πήρε γρήγορα πολιτικές διαστάσεις αλλά είχε και μια απρόσμενη εμπορική επίδραση. Σύμφωνα με πηγές της αγοράς την εβδομάδα που ξέσπασε η συζήτηση οι πωλήσεις στην Ελλάδα αυξήθηκαν 60%, αν και από πολύ χαμηλή βάση.

Επίσημα στοιχεία για το μέγεθος της ελληνικής αγοράς δεν υπάρχουν. Μια ενδεικτική αναγωγή των διεθνών προβλέψεων της IDC, προσαρμοσμένη στο μέγεθος και την αγοραστική δύναμη της Ελλάδας, τοποθετεί τις πωλήσεις smart glasses εφέτος σε ένα εύρος 15.000 έως 30.000 συσκευών, με πιθανότερο σενάριο 20.000 έως 22.000 τεμάχια.

Με μια μέση τιμή γύρω στα 350 ευρώ, αυτό αντιστοιχεί σε λιανική αγορά 7- 8 εκατ. ευρώ. Πρόκειται για εκτίμηση και όχι για επίσημη μέτρηση της IDC ή άλλου ανεξάρτητου tracker.

Τι ισχύει στην Ελλάδα

Η εξάπλωση των smart glasses φέρνει ένα πρακτικό ερώτημα και στην Ελλάδα. Τι επιτρέπεται όταν κάποιος φορά γυαλιά με ενσωματωμένη κάμερα και μπορεί να καταγράφει εικόνα ή ήχο σε δημόσιο χώρο, χωρίς οι άνθρωποι γύρω του να γνωρίζουν απαραίτητα ότι καταγράφονται; Το Euro2day.gr έθεσε το ερώτημα στην Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα, για το ποιο είναι σήμερα το νομικό πλαίσιο και πότε η χρήση μιας τέτοιας συσκευής εμπίπτει στους κανόνες προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Όπως αναφέρει η Αρχή: «Δεν υπάρχει ειδική διάταξη για τη ρύθμιση των έξυπνων γυαλιών. Συνεπώς, κάθε ειδική χρήση τους θα πρέπει να εξετάζεται ως προς το κατά πόσο εμπίπτει στον ΓΚΠΔ (Γενικό Κανονισμό για την Προστασία Δεδομένων) ή όχι.

Γενικά, η λήψη φωτογραφιών σε δημόσιο χώρο από φυσικό πρόσωπο (π.χ. έναν πολίτη) ενδέχεται να εμπίπτει στην εξαίρεση για δραστηριότητες προσωπικού ή οικιακού χαρακτήρα του άρθρου 2 παρ. 2 στοιχείο γ΄ του ΓΚΠΔ, στον βαθμό που η χρήση αυτή είναι πράγματι προσωπική, κάτι που αξιολογείται κατά περίπτωση.

Ωστόσο, όταν το πλαίσιο της χρήσης δεν είναι προσωπικό ή οικιακό, εφαρμόζεται ο ΓΚΠΔ και μπορεί, ενδεχομένως, να δημιουργηθεί ζήτημα προστασίας προσωπικών δεδομένων.

Για παράδειγμα, εάν μια λήψη (φωτογραφία/βίντεο) περιέχει προσωπικά δεδομένα φυσικών προσώπων και πωλείται με σκοπό το εμπορικό κέρδος ή δημοσιεύεται σε λογαριασμό στα Μέσα Κοινωνικής Δικτύωσης, υπό αυτές τις περιστάσεις είναι πιθανό να θεωρηθεί ότι το πρόσωπο που έβγαλε τη φωτογραφία/τράβηξε το βίντεο είναι «υπεύθυνος επεξεργασίας», γεγονός που συνεπάγεται σειρά υποχρεώσεων και καθηκόντων βάσει της νομοθεσίας περί προστασίας δεδομένων.

Ειδικότερα, θα ήταν απαραίτητο να αποδεικνύεται, μεταξύ άλλων, η νομική βάση για την επεξεργασία των συγκεκριμένων προσωπικών δεδομένων, σύμφωνα με το άρθρο 6 παρ. 1 του ΓΚΠΔ, καθώς και να παρέχεται κατάλληλη ενημέρωση σε όσους λαμβάνεται η εικόνα, σύμφωνα με το άρθρο 13 ΓΚΠΔ.»

Το Euro2day.gr ρώτησε την Αρχή εάν θεωρεί επαρκές το σημερινό πλαίσιο και εάν εξετάζονται ειδικές κατευθυντήριες γραμμές ή άλλες παρεμβάσεις για αυτές τις νέες δυνατότητες. Η απάντηση δείχνει ότι το ζήτημα έχει περάσει σε ευρωπαϊκό επίπεδο. «Τέτοια ζητήματα (συνολική αντιμετώπιση, έκδοση ΚΓ, εξελίξεις τεχνολογίας κ.ά.) εξετάζονται σε επίπεδο ΕΕ μέσω του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Προστασίας Δεδομένων (ΕΣΠΔ), στο οποίο συμμετέχει η Αρχή, ώστε η εφαρμογή τους να είναι ενιαία, συνεκτική και αποτελεσματική σε όλη την ΕΕ. Ήδη το θέμα βρίσκεται υπό ανάλυση στο ΕΣΠΔ.»

Τι συμβαίνει στο εξωτερικό

Η Ελλάδα δεν αποτελεί εξαίρεση. Στη Γαλλία, η CNIL έχει ξεκινήσει σχέδιο δράσης για τα smart glasses και την προστασία των προσωπικών δεδομένων. Σε έρευνα 2.128 ενηλίκων, το 67% δήλωσε ότι θεωρεί την τεχνολογία κίνδυνο για την ιδιωτικότητα.

Στη Φινλανδία, νομικοί προειδοποιούν ότι η χρήση smart glasses μπορεί, ανάλογα με την καταγραφή και τη χρήση του υλικού, να οδηγήσει σε πρόστιμα ή ακόμη και σε καταδίκη. Στη Νορβηγία, η κυβέρνηση σχεδιάζει αυστηρότερους κανόνες και εξετάζει ακόμη και περιορισμούς στη χρήση αναγνώρισης προσώπου σε δημόσιους χώρους.

Στη Νέα Υόρκη τα smart glasses απαγορεύονται στα δικαστήρια και παραδίδονται στην ασφάλεια κατά την είσοδο. Στο Τέξας, ο γενικός εισαγγελέας Ken Paxton έχει ανοίξει έρευνα για τα Meta AI Glasses, εξετάζοντας ζητήματα ιδιωτικότητας, συλλογής δεδομένων, καταγραφών και γεωμετρίας προσώπου.

Στον Καναδά, οι Ένοπλες Δυνάμεις έχουν απαγορεύσει τα AI glasses σε επιχειρησιακές ζώνες και χώρους ασφαλείας, ακόμη και όταν η συσκευή είναι κλειστή ή βρίσκεται σε airplane mode.

Στην Αυστραλία, η κυβέρνηση έχει ζητήσει από την Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων να εξετάσει κατά προτεραιότητα τους κινδύνους από τα smart glasses. Εθνική απαγόρευση δεν υπάρχει, όμως στο Brisbane έχει ήδη απαγορευτεί η καταγραφή χωρίς συναίνεση με smart glasses στα 21 δημοτικά κολυμβητήρια.