Συνταγματική Αναθεώρηση: Ολοκληρώθηκε η δεύτερη ψηφοφορία

Χωρίς κανένα από τα 33 άρθρα να συγκεντρώνει τις 180 ψήφους ολοκληρώθηκε το απόγευμα της Τετάρτης (16.09.2026) στη Βουλή η δεύτερη ψηφοφορία για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. Η αυλαία της διαδικασίας έπεσε έπειτα από μία πολύωρη και ιδιαίτερα φορτισμένη συζήτηση στη Βουλή, με κυβέρνηση και αντιπολίτευση να συγκρούονται για τις προτεινόμενες αλλαγές, τις απαιτούμενες συναινέσεις και τα όρια της επόμενης Αναθεωρητικής Βουλής.

Η Συνταγματική Αναθεώρηση μετατράπηκε, πάντως, γρήγορα σε πεδίο ευρύτερης πολιτικής αντιπαράθεσης στη Βουλή, με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη και τον πρόεδρο του ΠΑΣΟΚ Νίκο Ανδρουλάκη να διασταυρώνουν τα ξίφη τους όχι μόνο για τις συνταγματικές αλλαγές, αλλά και για την οικονομία, τις επόμενες εκλογές και τα ελληνοτουρκικά.

Στο ίδιο σκηνικό, οι υπόλοιποι πολιτικοί αρχηγοί εξαπέλυσαν πυρά για το περιεχόμενο και την κατεύθυνση της αναθεώρησης, ενώ ήδη από την έναρξη της συνεδρίασης είχε ξεσπάσει μετωπική σύγκρουση Δουδωνή–Φλωρίδη.

Στη δεύτερη ψηφοφορία συμμετείχαν συνολικά 293 βουλευτές. Όπως και στην πρώτη διαδικασία, θετική ψήφο στα άρθρα έδωσαν οι βουλευτές της ΝΔ και ορισμένοι ανεξάρτητοι, χωρίς ωστόσο κανένα από τα υπό αναθεώρηση άρθρα να φτάσει το όριο των 180 ψήφων.

Με τη δεύτερη ψηφοφορία «κλειδώνει» η πλειοψηφία με την οποία οι διατάξεις που κρίθηκαν αναθεωρητέες θα μεταφερθούν στην επόμενη, Αναθεωρητική Βουλή. Όσες συγκέντρωσαν τουλάχιστον 151 αλλά λιγότερες από 180 ψήφους θα χρειαστούν πλειοψηφία 180 βουλευτών στην επόμενη Βουλή για να αναθεωρηθούν.

Μητσοτάκης: «Τυφλό “όχι” και αμήχανο “ναι μεν, αλλά” από την αντιπολίτευση»

Την ανάγκη η χώρα να αποκτήσει ένα Σύνταγμα που θα ανταποκρίνεται στις σύγχρονες προκλήσεις έθεσε στο επίκεντρο της ομιλίας του ο Κυριάκος Μητσοτάκης, εξαπολύοντας παράλληλα σφοδρή επίθεση στην αντιπολίτευση και ιδιαίτερα στο ΠΑΣΟΚ για τη στάση που τήρησε κατά την πρώτη ψηφοφορία.

Ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι το αποτέλεσμα του Ιουλίου ανέδειξε, αντί για τις επιδιωκόμενες συγκλίσεις, τα πολιτικά αδιέξοδα της αντιπολίτευσης, κατηγορώντας κόμματα που αυτοπροσδιορίζονται ως «σοβαρά» και «υπεύθυνα» ότι επέλεξαν είτε το «τυφλό “όχι”» είτε ένα «αμήχανο “ναι μεν, αλλά”».

Τα πυρά στράφηκαν κυρίως προς τον Νίκο Ανδρουλάκη. «Μιλώ ειδικά για το ΠΑΣΟΚ του κ. Ανδρουλάκη, που έφτασε στο σημείο να μην υπερψηφίζει τομές με τις οποίες συμφωνείτε, μόνο και μόνο επειδή τις προτείνει η κυβέρνηση», ανέφερε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο ίδιος επέμεινε ότι το ζητούμενο της Συνταγματικής Αναθεώρησης υπερβαίνει την τρέχουσα πολιτική αντιπαράθεση και αφορά τη διαμόρφωση ενός σύγχρονου θεσμικού πλαισίου.

«Στόχος μας είναι η χώρα να αποκτήσει ένα Σύνταγμα που θα συμβαδίζει με την εποχή και θα δίνει απαντήσεις στις ανάγκες των πολιτών και των θεσμών», τόνισε.

Ο πρωθυπουργός κάλεσε τα κόμματα να τοποθετηθούν καθαρά απέναντι στις προτεινόμενες αλλαγές, υποστηρίζοντας ότι η έως τώρα στάση τους καταδεικνύει έλλειψη κοινής στρατηγικής και αξιόπιστης εναλλακτικής πρότασης.

Η θεσμική συζήτηση, πάντως, απέκτησε γρήγορα ευρύτερα πολιτικά χαρακτηριστικά, με τον Κυριάκο Μητσοτάκη να επαναφέρει το δίλημμα «ελπίδα ή περιπέτεια» ενόψει των επόμενων εκλογών και να προτάσσει απέναντί του το τρίπτυχο «Σταθερότητα, Συνέχεια και Συνέπεια».

Ανδρουλάκης σε Μητσοτάκη: «Επενδύετε στον φόβο και όχι στην ελπίδα»

Τη σκυτάλη της πολιτικής σύγκρουσης πήρε αμέσως μετά ο Νίκος Ανδρουλάκης, ο οποίος απάντησε σε υψηλούς τόνους τόσο στην επίθεση του Κυριάκου Μητσοτάκη προς το ΠΑΣΟΚ όσο και στο δίλημμα «ελπίδα ή περιπέτεια» που έθεσε ο πρωθυπουργός.

«Επενδύετε στον φόβο κι όχι στην ελπίδα. Θέλετε να τρομοκρατήσετε την κοινωνία, να νιώσει φόβο, αλλά δεν θα σας περάσει. Η κοινωνία θα σας καταψηφίσει», ανέφερε ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης κατηγόρησε τον πρωθυπουργό και τον Μάκη Βορίδη ότι επιχείρησαν με τις τοποθετήσεις τους να δημιουργήσουν εντυπώσεις, ενώ αντέστρεψε την κυβερνητική επιχειρηματολογία για την οικονομία.

Κατά τον ίδιο, για τη ΝΔ «ελπίδα» είναι «να καθηλωθεί το εισόδημα των Ελλήνων πολιτών», ενώ υποστήριξε ότι το ΠΑΣΟΚ έχει παρουσιάσει ολοκληρωμένο και κοστολογημένο πρόγραμμα για την οικονομία και την ανάπτυξη της χώρας.

Η αντιπαράθεση οξύνθηκε ακόμη περισσότερο όταν ο πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ πέρασε στα ελληνοτουρκικά και στις πρόσφατες δηλώσεις του Γιώργου Φλωρίδη.

«Από το “Μητσοτάκης ή χάος” πήγαμε στο “Μητσοτάκης ή Ερντογάν”», είπε, υποστηρίζοντας ότι ένα τέτοιο δίλημμα είναι προσβλητικό για τη Δημοκρατία.

Ο Νίκος Ανδρουλάκης κατηγόρησε, μάλιστα, τον Κυριάκο Μητσοτάκη ότι αντί να ζητήσει από τον υπουργό Δικαιοσύνης να ανακαλέσει, επέλεξε να «ζητήσει τα ρέστα» από το ΠΑΣΟΚ.

«Δηλαδή η δημοκρατική αλλαγή στην εξουσία είναι ένα παιχνίδι που υπονομεύει τα εθνικά μας συμφέροντα; Τι σημαίνει αυτό; Ότι δεν πρέπει να έχουμε εκλογές;», διερωτήθηκε, μεταφέροντας πλέον τη σύγκρουση πολύ πέρα από τα όρια της Συνταγματικής Αναθεώρησης.

Κουτσούμπας: «Ανούσια κοκορομαχία Μητσοτάκη – Ανδρουλάκη»

Σφοδρή κριτική τόσο στην κυβέρνηση όσο και στο ΠΑΣΟΚ άσκησε ο Δημήτρης Κουτσούμπας, χαρακτηρίζοντας τη σύγκρουση Κυριάκου Μητσοτάκη – Νίκου Ανδρουλάκη «ανούσια κοκορομαχία» και υποστηρίζοντας ότι η αντιπαράθεσή τους επισκίασε την ουσία της συζήτησης για τη Συνταγματική Αναθεώρηση. «Και εδώ ισχύει αυτό που επανειλημμένα έχω πει: “Αλλά αυτοί είστε”», σχολίασε.

Ο γενικός γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ υποστήριξε ότι οι κυβερνητικές προτάσεις δεν είναι αποκομμένες από την οικονομική και κοινωνική πολιτική, αλλά, αντιθέτως, «συμπληρώνουν» και «ενισχύουν», κατά την έκφρασή του, τη συνολικότερη «αντιλαϊκή επίθεση». Στο ίδιο πλαίσιο καταλόγισε σε ΠΑΣΟΚ και άλλα κόμματα «ουσιαστική συμφωνία» με βασικές κυβερνητικές επιλογές.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στο άρθρο 16, κατηγορώντας την κυβέρνηση ότι «έχει ήδη παρακάμψει το Σύνταγμα και τώρα έρχεται να το αλλάξει εκ των υστέρων», ενώ έβαλε στο ίδιο κάδρο το ΠΑΣΟΚ και την ΕΛΑΣ για τη στάση τους απέναντι στα μη κρατικά πανεπιστήμια.

Ο Δημήτρης Κουτσούμπας απέρριψε συνολικά την κατεύθυνση της αναθεώρησης, ασκώντας κριτική μεταξύ άλλων στις προτάσεις για τους δημοσιονομικούς κανόνες, τη Δικαιοσύνη και το άρθρο 86. Κατά τον ίδιο, η διαδικασία έχει ως κριτήριο «τη διασφάλιση της σταθερότητας της εξουσίας», ενώ έκλεισε επαναλαμβάνοντας την αντίθεση του ΚΚΕ στις προτεινόμενες αλλαγές.

Βελόπουλος: «Απαραίτητη μία Συντακτική Εθνοσυνέλευση»

Την πρόταση της Ελληνικής Λύσης για τη σύγκληση Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης επανέφερε από το βήμα της Βουλής ο Κυριάκος Βελόπουλος, υποστηρίζοντας ότι απαιτούνται βαθύτερες θεσμικές αλλαγές από εκείνες που προβλέπει η σημερινή διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης.

«Απαραίτητη προϋπόθεση είναι μία Συντακτική Εθνοσυνέλευση, για να βελτιώσουμε τη Δημοκρατία μας, να βελτιώσουμε το Σύνταγμά μας», ανέφερε, ζητώντας νέους θεσμούς που, κατά την πρότασή του, θα ενισχύουν τη διάκριση της πολιτικής και κομματικής εξουσίας από τη Δικαιοσύνη και τις δομές του κράτους.

Στο ίδιο μήκος κύματος, ο βουλευτής της Ελληνικής Λύσης Κωνσταντίνος Χήτας αμφισβήτησε ότι η ΝΔ θα διαθέτει τις απαιτούμενες πλειοψηφίες στην επόμενη Βουλή: «Όχι 180 βουλευτές δεν πρόκειται να έχετε […] ούτε 151 δεν θα έχετε για να κυβερνήσετε τη χώρα», είπε, χαρακτηρίζοντας την αυτοδυναμία της ΝΔ «μακρινό όνειρο».

Κωνσταντοπούλου: «Είστε μια απομονωμένη κυβέρνηση που δεν μπορεί να πείσει κανέναν»

Σε υψηλούς τόνους κινήθηκε η Ζωή Κωνσταντοπούλου, χαρακτηρίζοντας «δειλό» τον Κυριάκο Μητσοτάκη για την αποχώρησή του από την αίθουσα και απαντώντας στα διλήμματα που έθεσε ο πρωθυπουργός. «Σε κάθε πρόβλημα που παρουσιάσατε ως δήθεν άλυτο, η Πλεύση έχει τη λύση», υποστήριξε.

Η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας εξαπέλυσε παράλληλα σφοδρή επίθεση στην κυβέρνηση για τη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης και προσωπικά στον Μάκη Βορίδη, χρησιμοποιώντας ιδιαίτερα σκληρές εκφράσεις και υποστηρίζοντας ότι η κυβέρνηση «δεν σέβεται τα πιο ιερά άρθρα του Συντάγματος».

Σχολιάζοντας τους συσχετισμούς στη σημερινή ψηφοφορία, κατηγόρησε την κυβέρνηση ότι παραμένει πολιτικά απομονωμένη. «Είστε μια απομονωμένη κυβέρνηση που δεν μπορεί να πείσει κανέναν και καμία να συμφωνήσει», είπε, χαρακτηρίζοντας παράλληλα «κωμική» την εικόνα του πρωθυπουργού να ζητεί συναίνεση από το ΠΑΣΟΚ.

Η Ζωή Κωνσταντοπούλου επανέφερε, τέλος, την πρόταση της Πλεύσης Ελευθερίας για Συντακτική Συνέλευση και ενίσχυση των αμεσοδημοκρατικών διαδικασιών, ενώ προανήγγειλε ότι από τις 5 Οκτωβρίου το κόμμα της θα αρχίσει να καταθέτει σειρά νομοσχεδίων, μεταξύ άλλων για το επίδομα μητρότητας και την προστασία της πρώτης κατοικίας.

Βορίδης κατά ΠΑΣΟΚ: «Κάνετε μικροπολιτική πάνω στο Σύνταγμα»

Σφοδρή επίθεση στο ΠΑΣΟΚ εξαπέλυσε ο Μάκης Βορίδης, χαρακτηρίζοντας τις προτάσεις της ΝΔ «υπεύθυνη, πατριωτική και φιλελεύθερη Συνταγματική Αναθεώρηση» και κατηγορώντας την αντιπολίτευση ότι δεν προσήλθε στη διαδικασία με διάθεση ουσιαστικής συνεννόησης.

Ο βουλευτής της ΝΔ έστρεψε κυρίως τα πυρά του στη Χαριλάου Τρικούπη, διερωτώμενος γιατί δεν στηρίζει αλλαγές στις οποίες, όπως υποστήριξε, υπάρχουν σημεία σύγκλισης, όπως οι δημοσιονομικές δικλίδες και τα μη κρατικά πανεπιστήμια.

«Το μόνο του ενδιαφέρον ήταν να μπορέσει να διεμβολίσει τα ρημάδια της Αριστεράς», είπε για το ΠΑΣΟΚ, καταλογίζοντάς του «μικροκομματική και μετεκλογική σκοπιμότητα».

«Κάνετε μικροπολιτική πάνω στο Σύνταγμα», ανέφερε, υποστηρίζοντας ακόμη ότι με τη στάση του ΠΑΣΟΚ «ταπεινώθηκε και ευτελίστηκε η διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης».

Στυλιανίδης: «Επιδιώξαμε πολιτική συναίνεση, όχι λευκή επιταγή»

Από την πλευρά της Νέας Δημοκρατίας, ο γενικός εισηγητής Ευριπίδης Στυλιανίδης υποστήριξε ότι η κυβερνητική πλειοψηφία μπήκε στη διαδικασία της Συνταγματικής Αναθεώρησης επιδιώκοντας ευρύτερες συναινέσεις και όχι την ανεξέλεγκτη διαμόρφωση των αλλαγών από την επόμενη Βουλή.

«Η ΝΔ εκκίνησε την αναθεώρηση του Συντάγματος με αυτοπεποίθηση και θεσμική λογική, επιδιώκοντας πολιτική συναίνεση και όχι λευκή επιταγή», ανέφερε, υποστηρίζοντας ότι η κυβερνητική παράταξη εργάστηκε για μία «οραματική, στρατηγική, εθνική συνεννόηση».

Παράλληλα, εξαπέλυσε πυρά κατά της αντιπολίτευσης, την οποία κατηγόρησε για «καλλιέργεια τοξικού κλίματος» και για προσπάθεια παρεμπόδισης των θεσμικών αλλαγών. Όπως είπε, η ΝΔ θα επιμείνει στις προτάσεις της και στην επόμενη, Αναθεωρητική Βουλή.

Απευθυνόμενος στα κόμματα της αντιπολίτευσης, ο κ. Στυλιανίδης ανέβασε ακόμη περισσότερο τους τόνους: «Εσείς δυστυχώς δεν ανταποκριθήκατε. Εμείς σας προσπερνούμε και συνεχίζουμε».

«Το Σύνταγμα δεν είναι ένα στεγανό κουτί για να φυλακίσουμε την Ιστορία, αλλά το θεσμικό πλαίσιο που επιτρέπει στην Ιστορία να αναπνέει», κατέληξε.

Μετωπική Δουδωνή – Φλωρίδη με το «καλημέρα»

Σε πεδίο σφοδρής αντιπαράθεσης μετατράπηκε, πάντως, από τα πρώτα λεπτά η συζήτηση, με το ΠΑΣΟΚ και τον γενικό εισηγητή του, Παναγιώτη Δουδωνή, να αμφισβητούν την παρουσία του υπουργού Δικαιοσύνης Γιώργου Φλωρίδη στην Ολομέλεια και να ζητούν την αποχώρησή του από τα υπουργικά έδρανα.

Ο Παναγιώτης Δουδωνής χαρακτήρισε «αντισυνταγματική και αντικοινοβουλευτική» την παρουσία του εξωκοινοβουλευτικού υπουργού, λέγοντας: «Δεν είναι βουλευτής, είναι εξωκοινοβουλευτικός υπουργός, πρέπει να αποχωρήσει».

Στην αντιπαράθεση παρενέβη και η πρόεδρος της Πλεύσης Ελευθερίας Ζωή Κωνσταντοπούλου, ζητώντας επίσης την αποχώρηση του υπουργού. «Δες πού κατάντησες κ. Δουδωνή, που σε στηρίζει η κ. Κωνσταντοπούλου», σχολίασε ο Γιώργος Φλωρίδης, για να λάβει την απάντηση του εισηγητή του ΠΑΣΟΚ: «Δες πού κατάντησες τον εαυτό σου, Φλωρίδη».

Ο προεδρεύων της Ολομέλειας Γιώργος Γεωργαντάς αντέτεινε ότι η παρουσία και η τοποθέτηση υπουργών Δικαιοσύνης σε συζητήσεις για τη Συνταγματική Αναθεώρηση αποτελεί κοινοβουλευτική πρακτική που έχει ακολουθηθεί και στο παρελθόν, παραπέμποντας και στη διαδικασία του 2019.