Σε τεντωμένο σχοινί η Ιερά Μονή Σινά

Μια ανάσα πριν το τέλος βρίσκεται η έκβαση της μεγάλης εκκρεμότητας που αφορά στο ιδιοκτησιακό καθεστώς, αλλά και στην ίδια την υπόσταση της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης στο όρος Σινά. Με την κλεψύδρα να έχει γυρίσει αντίστροφα για την έκδοση της απόφασης του Αιγυπτιακού Αρείου Πάγου στις 24 Οκτωβρίου, επί των προσφυγών που έχουν κατατεθεί από τη Μονή και το αιγυπτιακό κράτος κατά της απόφασης του Εφετείου Ισμαηλίας, κομβικό ρόλο στα τελευταία μέτρα φαίνεται να διαδραματίζει η Εκκλησία της Ελλάδος.

Αν και η Μονή της Αγίας Αικατερίνης βρίσκεται στην πνευματική δικαιοδοσία του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών Ιερώνυμος συγκάλεσε αιφνιδιαστικά τη Διαρκή Ιερά Σύνοδο, θέτοντας το ζήτημα της επιβίωσης του ιστορικού μοναστηριού ως αποκλειστικό θέμα στην ημερήσια διάταξη. Ζητούμενο για την ιεραρχία της Ελλαδικής Εκκλησίας είναι η ουσιαστική στήριξη στον Αρχιεπίσκοπο Σινά Συμεών για τις περαιτέρω ενέργειες, με κεντρικό προσανατολισμό την επίτευξη μιας συμφωνίας.

Τα τρία σενάρια για την επόμενη ημέρα

Τρία είναι πλέον τα βασικά σενάρια για την έκβαση αυτής της υπόθεσης, που αφορά ένα από τα πλέον ιερά τοπόσημα της Ορθοδοξίας. Η έκδοση οριστικής απόφασης από τον Αιγυπτιακό Άρειο Πάγο για το ιδιοκτησιακό καθεστώς συνιστά μια ισχυρή πιθανότητα, χωρίς όμως να είναι η μοναδική, καθώς τα περιθώρια νομικών αντιδράσεων εξαντλούνται.

Παράλληλα, δεν αποκλείεται το ενδεχόμενο να δοθεί μια μικρή παράταση πριν από την ετυμηγορία. Μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να δώσει τον απαραίτητο χρόνο στα εμπλεκόμενα μέρη ώστε να καταλήξουν σε συμφωνία, προτού γραφτεί με μελάνι η αμετάκλητη δικαστική απόφαση. Την ίδια στιγμή, η προοπτική οριστικοποίησης του status quo μέσω της δικαστικής οδού κινητοποιεί τις προσπάθειες για εξωδικαστικό συμβιβασμό, ο οποίος παραμένει ζωντανός στο διαπραγματευτικό τραπέζι.

Το βάρος της ιστορικής εκκρεμότητας

Λαμβάνοντας υπόψη τα δεδομένα, η αποδοχή μιας συμβιβαστικής συμφωνίας προβάλλει ως το μοναδικό ρεαλιστικό σενάριο για τη Σιναϊτική αδελφότητα. Παρότι μια τέτοια λύση ενδέχεται να μην ικανοποιεί πλήρως τις δίκαιες αξιώσεις της Μονής, φαντάζει ως η μόνη διέξοδος, καθώς ο χαμένος χρόνος δεκαετιών ή και αιώνων αναφορικά με την κατοχύρωση του ιδιοκτησιακού καθεστώτος δεν είναι δυνατόν να ανακτηθεί.

Το ουσιαστικό διακύβευμα στη δικαστική διαμάχη εστιάζεται πλέον στο εύρος του δικαιώματος χρήσης, καθώς το διαθέσιμο νομικό οπλοστάσιο δεν στηρίζεται σε εμπράγματο δικαίωμα κτήσης. Η Μονή δεν είχε διασφαλίσει καθεστώς αυθύπαρκτης νομικής προσωπικότητας, με τη μεταβίβαση της περιουσίας της να πραγματοποιείται στο πάροδο των ετών από ηγούμενο σε ηγούμενο. Η απουσία ισχυρής κατοχύρωσης στην αιγυπτιακή έννομη τάξη έχει περιορίσει τις πιθανότητες δικαίωσης, ενώ η έλλειψη αρραγούς ενότητας στον μοναστικό κύκλο επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση.

Από το «ελληνόφωνο» στο «ειδικό καθεστώς»

Η παράλειψη διεκδίκησης διεθνούς νομικής προσωπικότητας στο παρελθόν διατηρούσε το καθεστώς της Μονής ως αρχαιολογικού χώρου, ο οποίος αυτόματα ανήκει στο αιγυπτιακό κράτος, παρά το γεγονός ότι παρέμενε επί αιώνες ελληνόφωνη. Η ειδοποιός διαφορά μεταξύ «ελληνόφωνου» και «ελληνόκτητου» καθεστώτος θα μπορούσε να θεραπευθεί μέσω μιας συμφωνίας που θα αναγνώριζε ένα «ειδικό καθεστώς». Η εξέλιξη αυτή θα απομάκρυνε τον χαρακτηρισμό του αμιγώς αρχαιολογικού χώρου και θα προράσπιζε μελλοντικά την ακίνητη περιουσία από ενδεχόμενες καταπατήσεις.

Ένα τέτοιο κέλυφος προστασίας ενισχύεται από τη βούληση του Οικουμενικού Πατριαρχείου, του Πατριαρχείου Ιεροσολύμων αλλά και της Εκκλησίας της Ελλάδος. Όλοι οι εκκλησιαστικοί φορείς αντιμετωπίζουν το ζήτημα με ιδιαίτερη διακριτικότητα, καθώς ένας εξωδικαστικός συμβιβασμός θα παρείχε ισχυρές εγγυήσεις για τη διασφάλιση ευνοϊκών όρων στη λειτουργική και λατρευτική ζωή της αδελφότητας.

Οι εγγυήσεις για την επόμενη ημέρα

Με τον Αρχιεπίσκοπο Συμεών να βρίσκεται σε ανοιχτή γραμμή με την Αθήνα, τα Ιεροσόλυμα και τη Σιναϊτική αδελφότητα, η προοπτική μιας συμβιβαστικής λύσης παραμένει ενεργή, παρά τις ενστάσεις που έχει εκφράσει ο προκάτοχός του, Δαμιανός.

Προϋπόθεση αποτελεί η συμπερίληψη σαφών δεσμεύσεων για την οριστική διασφάλιση του καθεστώτος της Μονής, τη συνέχεια της μοναστικής ζωής και την εξασφάλιση των συνθηκών επιβίωσης και ανάπτυξής της, διαδικασία την οποία παρακολουθεί στενά το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών.

Αρμόδιες πηγές εκτιμούν ότι μια τέτοια συμφωνία θα κατοχυρώσει εσαεί τη νομική προσωπικότητα της Μονής και θα διασφαλίσει την ιστορική και λατρευτική της συνέχεια.

Παράλληλα, θα περιλαμβάνει νομικές ασφαλιστικές δικλείδες ώστε να αποτραπεί οποιαδήποτε μελλοντική προσφυγή στη Δικαιοσύνη που θα αμφισβητούσε τα συμφωνηθέντα, επιτρέποντας την αδιάταρακτη πνευματική παρουσία της Αγίας Αικατερίνης στη χερσόνησο του Σινά.