Σε μοντέλο Ισραήλ και οπλίτη-πολίτη προσανατολίζεται ο Ελληνικός Στρατός

Την επιτακτική ανάγκη να επαναπροσδιοριστεί ριζικά το μοντέλο της στρατιωτικής κινητοποίησης στην Ευρώπη ανέδειξε ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ, Στρατηγός Δημήτριος Χούπης, μιλώντας την Πέμπτη, 17 Σεπτεμβρίου, στην 3η Σύνοδο Άμυνας της Πράγας (IISS Prague Defence Summit).

Συμμετέχοντας στην τρίτη θεματική ενότητα με τίτλο «Rethinking Military Mobilisation in Europe», ενώπιον 250 κυβερνητικών και στρατιωτικών αξιωματούχων, αναλυτών και εκπροσώπων της αμυντικής βιομηχανίας, ο Στρατηγός ξεκαθάρισε πως η επιστροφή του πολέμου υψηλής έντασης επιβάλλει μια θεμελιώδη επανεκτίμηση του δόγματος ασφαλείας. Οι επιλογές των τελευταίων τριών δεκαετιών τίθενται υπό σκληρή δοκιμασία, καθώς οι ευρωπαϊκές χώρες καλούνται πλέον να υποστηρίξουν επιχειρήσεις για «μήνες, χρόνια και όχι εβδομάδες, εφόσον αυτό απαιτηθεί».

Η κοινωνική διάσταση της επιστράτευσης και ο διαχωρισμός ρόλων

Ο Αρχηγός ΓΕΕΘΑ προχώρησε σε έναν σαφή λειτουργικό διαχωρισμό μεταξύ των δυνάμεων, τονίζοντας ότι «οι επαγγελματικοί στρατοί είναι κατά κύριο λόγο προσανατολισμένοι στη συνεχή εδαφική άμυνα και στην προστασία του πληθυσμού, ενώ οι επαγγελματικές δυνάμεις είναι επίσης σχεδιασμένες για εκστρατευτικές επιχειρήσεις και οι στρατεύσιμες δυνάμεις για την εδαφική ασφάλεια».

Ξεκαθάρισε, μάλιστα, πως «αυτό δεν αποτελεί περιορισμό πόρων, αλλά στρατηγική αρχή». Υπό αυτό το πρίσμα, η επιστράτευση παύει να λογίζεται ως αμιγώς στρατιωτική πράξη και μετατρέπεται σε «κοινωνική διαδικασία». Απαιτεί την ενεργή συμμετοχή της κοινωνίας, προβάλλοντας τη διαχρονική αξία της αρχαιοελληνικής παράδοσης και του ομηρικού «Εις οιωνός άριστος, αμύνεσθαι περί πάτρης», για να υπογραμμίσει ότι η υπεράσπιση της πατρίδας παραμένει «κοινή ευθύνη».

Η «Ατζέντα 2030» και η Ενεργός Εθελοντική Εφεδρεία

Εξειδικεύοντας τον σχεδιασμό της Ελλάδας μέσα από το Στρατηγικό Σχέδιο «Ατζέντα 2030», ο κ. Χούπης ανέλυσε το μοντέλο της Ενεργού Εθελοντικής Εφεδρείας, το οποίο βασίζεται στη φιλοσοφία του «Οπλίτη-Πολίτη» μέσα από τρεις κεντρικούς άξονες:

1. Γεωγραφική Τοποθέτηση: Οι στρατεύσιμοι θα υπηρετούν με βάση τον τόπο καταγωγής ή κατοικίας τους. Με αυτόν τον τρόπο, ενισχύεται το αίσθημα ευθύνης, καθώς καλούνται να προστατεύσουν «τις γεωγραφικές τους κοινότητες και όχι κάποια αφηρημένη έννοια εδάφους».
2. Τεχνολογική Ισοτιμία: Αναγνωρίζοντας τον σκεπτικισμό της «Generation Z», η θητεία εκσυγχρονίζεται. Οι νέοι «πρέπει να ενθαρρύνονται να βλέπουν τη στρατιωτική υπηρεσία ως ενίσχυση των τεχνικών τους δεξιοτήτων», αποκτώντας τεχνογνωσία σε drones, κυβερνοχώρο και τεχνητή νοημοσύνη.
3. Ταχεία Επιχειρησιακή Ένταξη: Τίθεται ως επιχειρησιακός στόχος το 70% των στρατευσίμων να εντάσσεται πλήρως και να αξιοποιείται στις μονάδες του εντός μόλις 14 εβδομάδων.

Τεχνολογία και εκπαίδευση

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός βρίσκεται στον πυρήνα αυτής της στρατηγικής. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «οι ψηφιακές πλατφόρμες cloud για την ειδοποίηση των στρατευσίμων, η κατανεμημένη διοίκηση και η εξατομικευμένη διαδικτυακή εκπαίδευση δεν αποτελούν συμπληρωματικά εργαλεία, αλλά θεμελιώδη στοιχεία της σύγχρονης διαδικασίας κινητοποίησης».

Το μοντέλο αυτό προβλέπει την αξιοποίηση της εξειδικευμένης τεχνογνωσίας πρώην στρατευσίμων που έχουν πλέον εξελιχθεί σε επαγγελματίες, τη δομημένη συμμετοχή των πολιτών, καθώς και την προώθηση πιλοτικών δράσεων για τη συμμετοχή γυναικών σε συγκεκριμένους τομείς εξειδίκευσης.

Παράλληλα, ανέδειξε τον κρίσιμο ρόλο του εκπαιδευτικού συστήματος, το οποίο «θα πρέπει να προετοιμάζει συστηματικά τους πολίτες για την κινητοποίηση και να ενισχύει την αντίληψη ότι η άμυνα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος της ιδιότητας του πολίτη και της επαγγελματικής του ταυτότητας».

Σε επιχειρησιακό επίπεδο, η σύγχρονη άμυνα απαιτεί εμπειρογνώμονες. Η σύναψη συμβάσεων με εξειδικευμένους επαγγελματίες του ιδιωτικού τομέα (κυβερνοασφάλεια, logistics, ανάλυση δεδομένων) σε καιρό ειρήνης δημιουργεί πολύτιμα «αποθέματα τεχνογνωσίας» που προάγουν συνθήκες «πολιτικο-στρατιωτικής ολοκλήρωσης και αλληλεπίδρασης». Σύμφωνα με τον Αρχηγό ΓΕΕΘΑ, «οι συγκεκριμένες προκλήσεις δεν μπορούν να αντιμετωπιστούν μόνο με αμιγώς στρατιωτικές λύσεις».

Δόγμα «total defence» και υποδομές διττής χρήσης

Αναλύοντας το μοντέλο της συνολικής άμυνας (whole-of-society), ο Στρατηγός ήταν κατηγορηματικός: «Η σύγχρονη στρατιωτική κινητοποίηση δεν μπορεί να επιτύχει εάν η άμυνα αντιμετωπίζεται αποκλειστικά ως στρατιωτική λειτουργία. Οι Ένοπλες Δυνάμεις εξαρτώνται από πολιτικές υποδομές και αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ ταυτόχρονα οι πολιτικές υποδομές είναι εκτεθειμένες σε απειλές όπως ο κυβερνοπόλεμος και τα πλήγματα ακριβείας».

Χαρακτήρισε αυτή την πραγματικότητα ως μια σχέση όπου «η αλληλεξάρτηση είναι δομική και μη διαπραγματεύσιμη». Γι’ αυτόν τον λόγο, η Ελλάδα επενδύει σε υποδομές διττής χρήσης (λιμάνια, δίκτυα, cloud), οι οποίες λειτουργούν για την κοινωνία σε καιρό ειρήνης, αλλά μετατρέπονται άμεσα σε στρατιωτικούς κόμβους σε περιόδους κρίσης.

Το κρίσιμο χρονικό παράθυρο

Κλείνοντας την τοποθέτησή του, ο κ. Χούπης έστειλε αυστηρό μήνυμα προς την ευρωατλαντική κοινότητα, τονίζοντας πως «οι χώρες που θα παραμείνουν προσκολλημένες στα μοντέλα στρατολόγησης της περιόδου του Ψυχρού Πολέμου θα βρεθούν αντιμέτωπες με τεχνολογικά κατώτερες δυνάμεις».

Συνοψίζοντας τον οδικό χάρτη του μέλλοντος, ανέφερε πως «η ενσωμάτωση της στρατιωτικής θητείας με την επαγγελματική εξειδίκευση και τις διαρκείς τεχνολογικές επενδύσεις, σε συνδυασμό με την υβριδική αποτροπή και τις υποδομές διττής χρήσης, αποτελεί βασική παράμετρο της σύγχρονης αμυντικής προετοιμασίας».

Διαμηνύοντας ότι το γεωπολιτικό παράθυρο μετασχηματισμού των επόμενων τριών έως πέντε ετών ήδη «στενεύει», κατέστησε σαφές ότι «η κινητοποίηση πρέπει να επαναπροσδιοριστεί ως κυβερνητική στρατηγική σε επίπεδο κοινωνίας και όχι ως πρόβλημα στρατιωτικών προμηθειών».

Οι ευρωπαϊκές κοινωνίες έχουν μπροστά τους μια ιστορική δοκιμασία θεσμικής ανανέωσης. «Οι πόροι υπάρχουν και τα τεχνικά πλαίσια επίσης», δήλωσε χαρακτηριστικά, υπογραμμίζοντας ότι αυτό που απαιτείται είναι η διαρκής βούληση να προχωρήσουν οι αλλαγές «με συνοχή και πειθαρχία». Όπως υπενθύμισε, η Ιστορία διδάσκει πως νικητές βγαίνουν αυτοί που έχουν την ετοιμότητα και την αποφασιστικότητα «να διαμορφώσουν τα γεγονότα αντί να διαμορφωθούν από αυτά».