Σερβία: Οι φοιτητές απαιτούν μαζικές παραιτήσεις αξιωματούχων του Βούτσιτς

Το νικηφόρο φοιτητικό κίνημα της Σερβίας ζήτησε την παραίτηση κορυφαίων στελεχών της αστυνομίας, των υπηρεσιών πληροφοριών και της Δικαιοσύνης, λίγες ημέρες μετά την εκλογική ήττα του Αλεξάνταρ Βούτσιτς.

Μιλώντας από το πάρκο των Πρωτοπόρων, απέναντι από το Κοινοβούλιο, οι νεοεκλεγμένοι βουλευτές της Φοιτητικής Λίστας απαίτησαν την άμεση απόλυση όλων των αστυνομικών που παραβίασαν το νόμο, επισημαίνοντας συγκεκριμένα τους επικεφαλής της αστυνομίας, της υπηρεσίας ασφαλείας BIA και της αντιτρομοκρατικής μονάδας.

Οπως σημείωσε το BBC, είναι εξαιρετικά σπάνιο οι πολίτες μιας ευρωπαϊκής χώρας να ψηφίσουν την πλήρη αναδιάρθρωση του πολιτικού της συστήματος από τη μία μέρα στην άλλη, όπως οι Σέρβοι.

Οι πολίτες της Σερβίας ανέθεσαν το έργο αυτό σε μια ομάδα αρχάριων πολιτικών, αποτελούμενη από διανοούμενους, καθηγητές, καλλιτέχνες, αθλητές και έως και 12 γιατρούς και χειρουργούς.

Ωστόσο, η παράδοση της εξουσίας θα διαρκέσει εβδομάδες, και το φοιτητικό κίνημα εκφράζει την ανησυχία του ότι τα αποδεικτικά στοιχεία για πιθανές παρανομίες ενδέχεται να καταστραφούν στο διάστημα αυτό.

Μόλις πριν από λίγες ημέρες, στο πάρκο αυτό υπήρχε ένας καταυλισμός με υποστηρικτές του Βούτσιτς έξω από το γραφείο του.

Λίγες ώρες αφότου παραδέχτηκε την ήττα του την Κυριακή το βράδυ, ο καταυλισμός διαλύθηκε και μια ομάδα εθελοντών έφτασε το πρωί της Δευτέρας για να καθαρίσει το μέρος.

«Αυτό είναι μόνο το πρώτο κύμα του εαρινού καθαρισμού, τα επόμενα έρχονται τώρα –είμαστε πολύ ενθουσιασμένοι, αλλά και έτοιμοι να το κάνουμε», είπε στο BBC η Μαρίγια Μιλοβάνοβιτς, 25 ετών.

Πριν τον θρίαμβό του στις εκλογές, το φοιτητικό κίνημα είχε δώσει μερικές τολμηρές υποσχέσεις.

Στο πλαίσιο του «Φοιτητικού Σχεδίου» τους, υπόσχονται «να σταματήσουν τη λεηλασία, να επιστρέψουν τα κλεμμένα αγαθά στον κρατικό προϋπολογισμό και να επενδύσουν άμεσα στην εκπαίδευση και στην οικονομία».

Η εκκαθάριση των πιστών του Βούτσιτς έχει ήδη ξεκινήσει στον κρατικό ραδιοτηλεοπτικό φορέα της Σερβίας, RTS, όπου η διευθύντρια Μάνια Γκρίτσιτς παραιτήθηκε.

Η νεοεκλεγείσα βουλευτής Μιριάνα Νικόλιτς δήλωσε ότι οι σέρβοι πολίτες έχουν δικαίωμα στην αλήθεια και ότι το κρατικό RTS εξυπηρετούσε τα συμφέροντα της κυβέρνησης εδώ και χρόνια.

Οι νέοι βουλευτές έχουν επίσης βάλει στο στόχαστρο την αντικατάσταση του επικεφαλής της «Telekom Srbija», Βλάντιμιρ Λούτσιτς.

Η πιστή του Βούτσιτς, Ανα Μπρνάμπιτς, η οποία ασκεί επί του παρόντος τα καθήκοντα της προέδρου της Σερβίας, κατηγόρησε τους αντιπάλους της ότι επιλέγουν την «επαναστατική Δικαιοσύνη, όχι το κράτος Δικαίου» και ότι στοχεύουν στο κλείσιμο «όλων των μέσων ενημέρωσης που δεν τους αρέσουν».

Ωστόσο, ένας από τους πιο γνωστούς βουλευτές της επόμενης κυβέρνησης, ο Ντέγιαν Σόσκιτς, υποστηρίζει ότι οι βασικές μεταρρυθμίσεις πρέπει να τεθούν σε εφαρμογή γρήγορα.

«Στους πρώτους έξι μήνες, θα ήθελα να δω τον χώρο των μέσων ενημέρωσης να απελευθερώνεται, να καταπολεμάται η διαφθορά, τους θεσμούς να λειτουργούν σύμφωνα με τους νόμους και να θεσπιστεί νόμος περί εκκαθάρισης», δήλωσε στο BBC ο Σόσκιτς, οικονομολόγος που διετέλεσε διοικητής της Κεντρικής Τράπεζας μεταξύ 2010 και 2012.

Με τον όρο «εκκαθάριση» εννοεί την απαγόρευση της άσκησης δημόσιου αξιώματος σε μέλη της κυβέρνησης Βούτσιτς ή του κομματικού μηχανισμού, τα οποία έχουν παραβιάσει τα δικαιώματα των πολιτών.

Αυτού του είδους η εκκαθάριση θα χρειαστεί χρόνο, καθώς όλοι οι βασικοί πυλώνες εξουσίας της Σερβίας βρίσκονται στα χέρια του Βούτσιτς και του κόμματός του εδώ και πολλά χρόνια, ανέφερε στο BBC ο Στραχίνια Σουμπότιτς του European Policy Centre με έδρα το Βελιγράδι.

Τελικά, πιστεύει ότι η νέα κυβέρνηση θα πρέπει «να χτίσει γέφυρες προς τα τμήματα που λειτουργούσαν καλά στο παρελθόν».

Σε δεύτερη μοίρα η ένταξη στην ΕΕ και η εξωτερική πολιτική

Οι 141 υποψήφιοι επιλέχθηκαν από φοιτητές πανεπιστημίων σε όλη τη Σερβία μέσω μιας μακράς, μυστικής και προσεκτικά σχεδιασμένης διαδικασίας, και τους ανατέθηκε η υλοποίηση του σχεδίου του κινήματος για πλήρη ανασυγκρότηση της χώρας.

Χρειάστηκαν μήνες για να καταλήξει σε συμφωνία μια εξαιρετικά ετερογενής ομάδα φοιτητών σχετικά με αυτό το πολιτικό πρόγραμμα. Τώρα, εναπόκειται στην εξίσου ετερογενή ομάδα των εκλεγμένων υποψηφίων να θέσει το σχέδιο σε εφαρμογή, και όχι στους ίδιους τους φοιτητές.

Μια άλλη εξέχουσα προσωπικότητα στον «Φοιτητικό Κατάλογο» είναι ο Ραντόμιρ Σάιτσιτς, καθηγητής Οργανικής Χημείας στο Πανεπιστήμιο του Βελιγραδίου.

«Ενώ οι πρακτικοί μηχανισμοί θα αναπτυχθούν σταδιακά, οι νέοι βουλευτές θα ακολουθήσουν πιστά το λεπτομερές σχέδιο των φοιτητών, που αριθμεί 1.200 σελίδες», δήλωσε στο BBC.

«Το Κοινοβούλιο λαμβάνει τις αποφάσεις, αλλά δεδομένου ότι αυτή η αλλαγή προήλθε από τις προσπάθειες των φοιτητών, θα εκτιμήσουμε ιδιαίτερα τη γνώμη τους και θα συνεργαστούμε στενά μαζί τους», υποσχέθηκε.

Οχι μόνο είναι νεοεισερχόμενοι στην πολιτική, αλλά οι νικητές των εκλογών στη Σερβία δεν έχουν έναν σαφή ηγέτη και αντιμετωπίζουν μια σειρά από πολύπλοκες προκλήσεις, μεταξύ των οποίων και η διαχείριση της εξαιρετικά περίπλοκης ισορροπίας της χώρας στη διεθνή σκηνή.

Η Σερβία είναι υποψήφια για ένταξη στην Ευρωπαϊκή Ενωση και ταυτόχρονα διατηρεί στενές σχέσεις με τη Ρωσία. Η προσπάθειά της να ενταχθεί στην Ενωση έχει παραμείνει για καιρό σε δεύτερη μοίρα, ενώ οι γείτονές της στα Δυτικά Βαλκάνια προχωρούν με γοργούς ρυθμούς.

Η ΕΕ έσπευσε να χαιρετίσει τη νίκη της Φοιτητικής Λίστας και υποσχέθηκε να υποστηρίξει τις προσπάθειές της για μεταρρυθμίσεις στον τομέα του κράτους Δικαίου, της ελευθερίας των μέσων ενημέρωσης και της καταπολέμησης της διαφθοράς.

Ωστόσο, η ένταξη στην ΕΕ καταλαμβάνει μια εντυπωσιακά δευτερεύουσα θέση στο προεκλογικό μανιφέστο των φοιτητών, το οποίο περιγράφει την Ενωση απλώς ως τον «σημαντικότερο οικονομικό εταίρο» της Σερβίας, επισήμανε το BBC.

Εδώ και χρόνια, το Βελιγράδι ισορροπεί την εξωτερική του πολιτική μεταξύ της ΕΕ και των ανατολικών εταίρων του, της Ρωσίας και της Κίνας. Το Βελιγράδι δεν επέβαλε κυρώσεις στη Μόσχα για την εισβολή στην Ουκρανία.

Σε αντάλλαγμα, η Σερβία ανταμείφθηκε με προνομιακές τιμές φυσικού αερίου που συνέβαλαν στη διατήρηση της εσωτερικής σταθερότητας, ενώ ο Βλαντίμιρ Πούτιν υποστήριξε δημοσίως την προσπάθεια του Βούτσιτς να παραμείνει στην εξουσία.

Αυτό δεν σημαίνει ότι οι φοιτητές έχουν σχέδια να αλλάξουν πορεία, και η αλλαγή της εξωτερικής πολιτικής της Σερβίας ενδέχεται να μην βρίσκεται ψηλά στη λίστα των προτεραιοτήτων τους.

«Η Σερβία είχε τη δική της εμπειρία με τις κυρώσεις τη δεκαετία του 90 και γνωρίζουμε ότι βλάπτουν κυρίως τους απλούς πολίτες και δεν επηρεάζουν τις πολιτικές ενός κράτους», δήλωσε στο BBC ο Ντέγιαν Σόσκιτς, αναφερόμενος στις κυρώσεις του ΟΗΕ που επιβλήθηκαν κατά τη διάρκεια των πολέμων στην πρώην Γιουγκοσλαβία.

Η αρχική προτεραιότητα της νέας κυβέρνησης θα είναι πιθανότατα οι εσωτερικές μεταρρυθμίσεις, ενώ ο χρόνος τρέχει ήδη εν όψει της επόμενης προεκλογικής εκστρατείας, με τις προεδρικές εκλογές να έχουν προγραμματιστεί για τον Δεκέμβριο.

Ο Βούτσιτς δεν μπορεί νομικά να θέσει υποψηφιότητα για τρίτη θητεία ως πρόεδρος, αλλά έχει υποσχεθεί ότι το ηττημένο Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα θα αντεπιτεθεί: «Θα τους νικήσουμε πολύ πιο γρήγορα από ό,τι μπορούν καν να φανταστούν».

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google