Πώς η «Χρυσή Μπάλα» έγινε… χρυσή

Οταν ο Κέβιν Κίγκαν κατέκτησε το βραβείο που σήμερα γνωρίζουμε ως «Χρυσή Μπάλα», στα τέλη των ‘70s παίζοντας στην Μπουντεσλίγκα για το Αμβούργο, λεγόταν «Βραβείο για τον Ευρωπαίο Ποδοσφαιριστή της Χρονιάς». Ηταν ταπεινό έως… θλιβερό. Το μέταλλό του ήταν ξεθωριασμένο, είχε ένα κιτρινοπράσινο χρώμα και φαινόταν η κόλλα που κρατούσε τα κομμάτια του ενωμένα. Αν το έπιανες στα χέρια σου έκανε έναν παράξενο θόρυβο, σαν κουδουνίστρα, επειδή η άκρη της τιμητικής πλακέτας κουνιόταν μέσα στην ξύλινη βάση της.

Ο θρυλικός άγγλος επιθετικός είχε εξομολογηθεί γελώντας στον αρθρογράφο του Athletic, Ντάνιελ Τέιλορ, την εποχή που έγραφε την αυτοβιογραφία του, ότι δεν είχε καταφέρει να αντισταθεί στον πειρασμό να το πάει σε εκτιμητή. Εκείνος του είπε ότι δεν άξιζε περισσότερο από ένα δεκάρικο (λίρες).

Ο επόμενος -και τελευταίος μέχρι σήμερα- Αγγλος που το κέρδισε, ο Μάικλ Οουεν, θυμάται ότι είχε μάθει τα καλά νέα τηλεφωνικώς, μερικές ώρες πριν αγωνιστεί με τη Λίβερπουλ σε ματς του Τσάμπιονς Λιγκ το 2001. Του ζήτησαν να μην πει τίποτα σε κανέναν μέχρι την επίσημη ανακοίνωση, η οποία θα γινόταν δύο εβδομάδες αργότερα. Του είπαν, επίσης, ότι δεν θα υπήρχε τελετή απονομής. Θα του πήγαιναν εκείνοι το βραβείο στην πόλη του. Πράγματι, λίγους μήνες αργότερα, άνθρωποι του France Football του το παρέδωσαν στον αγωνιστικό χώρο του «Ανφιλντ» πριν από το παιχνίδι της Λίβερπουλ με την Ντέρμπι Κάουντι.

Ολα είναι πολύ διαφορετικά σήμερα. Το βραβείο είναι αξιοπρεπέστατο. Αποτελείται από μία μπρούτζινη μπάλα ποδοσφαίρου σε φυσικό μέγεθος, καλυμμένη με ένα λεπτό στρώμα χρυσού 18 καρατίων, πάχους 5 χιλιοστών, και γυαλισμένη με ένα ειδικό υλικό σαν κερί, η οποία στηρίζεται σε έναν κύβο από κρυστάλλινο πυρίτη – η συνολική αξία των υλικών του ανέρχεται σε 13.000 ευρώ. Και η τελετή απονομής, οσκαρική. Εφέτος θα έχει μια ιδιαίτερη μεγαλοπρέπεια. Θα πραγματοποιηθεί για πρώτη φορά μακριά από το Παρίσι, στο Παλλάδιο του Λονδίνου, ένα από τα πιο ιστορικά και εμβληματικά θέατρα της βρετανικής πρωτεύουσας. Προς τιμήν του σερ Στάνλεϊ Μάθιους, του πρώτου παίκτη που κέρδισε το βραβείο πριν από 70 χρόνια.

Ο Μάθιους, γράφει το Athletic, το είχε παραλάβει στο Μπλάκπουλ χωρίς τυμπανοκρουσίες. Ο Φλόριαν Αλμπερτ, 11 χρόνια αργότερα, στην κουζίνα του σπιτιού του στη Βουδαπέστη. Η «Χρυσή Μπάλα» άργησε πολύ να αποκτήσει τη σημερινή της λάμψη και τη δημοσιότητα που, πλέον, τη συνοδεύει. Αλλά πότε -και πώς- γύρισε ο διακόπτης, ώστε αυτό το βραβείο να γίνει ένα παγκόσμιο γεγονός;

«Μέχρι τα πρώτα χρόνια του 21ου αιώνα είχε μεγάλη αξία μόνο για τους παίκτες που το κατακτούσαν, ιδίως σε χώρες της νότιας Ευρώπης: την Ιταλία, την Ισπανία και τη Γαλλία», λέει ο Πασκάλ Φερέ, διευθυντής του France Football από το 2016 έως το 2023. Το σημερινό του status το απέκτησε σταδιακά τα 15 τελευταία χρόνια, καταλαμβάνοντας όλο και μεγαλύτερο χώρο στα media και στις συζητήσεις των φιλάθλων στα social media. Οι απονομές γίνονται, πλέον, πάνω σε κόκκινο χαλί και μεταδίδονται σε live streaming στα πέρατα της Γης. Η συναρπαστική αντιπαλότητα του Κριστιάνο Ρονάλντο με τον Λιονέλ Μέσι, οι οποίοι από το 2008 έως το 2021 σάρωσαν, μαζί, 12 από τα 13 βραβεία, βοήθησε πολύ σε αυτή την εξέλιξη.

Το βραβείο που παλιά οι νικητές του παραλάμβαναν μάλλον απρόθυμα σε πρόχειρες τελετές γεμάτες αμηχανία έγινε όνειρο καριέρας για τους κορυφαίους παίκτες. Πόθος, όπως η κούπα του Τσάμπιονς Λιγκ, ή το αγαλματίδιο του Παγκοσμίου Κυπέλλου. Στο βιβλίο του «Το Κρυφό Πρόσωπο της Χρυσής Μπάλας» ο Φερέ αφηγείται την αντίδραση του Λούκα Μόντριτς όταν του τηλεφώνησε για να τον πληροφορήσει ότι ήταν ο θριαμβευτής της ψηφοφορίας το 2018. Ο κροάτης μέσος έμεινε άφωνος για μερικά δευτερόλεπτα, κι έπειτα ξέσπασε σε κλάματα.

Ακόμη μεγαλύτερη απόδειξη της σημασίας που έχει αποκτήσει το βραβείο στον κόσμο του ποδοσφαίρου είναι οι έντονες πιέσεις που ασκούν οι υποψήφιοι παίκτες, μέσω των εκπροσώπων τους, ή και οι σύλλογοι στους οποίους ανήκουν, στους 100 δημοσιογράφους που ψηφίζουν για τον νικητή, ή στους διευθυντές του France Football – κανονικό lobbying. Ατζέντηδες και διοικητικοί εκπρόσωποι ομάδων χρησιμοποιούν κάθε πιθανό και απίθανο τρόπο για να επηρεάσουν τη διαδικασία, σύμφωνα με τον Βενσάν Γκαρσία που το 2023 διαδέχθηκε τον Φερέ στη διεύθυνση του γαλλικού περιοδικού.

«Κάθε χρόνο πριν από την ψηφοφορία προσπαθούν να μας… υπενθυμίσουν ότι ο δικός τους ποδοσφαιριστής είναι ο καλύτερος στον Κόσμο, είτε μέσω των media είτε με πιο άμεσο τρόπο», εκμυστηρεύθηκε στο Athletic ο Φερέ. «Ενας ατζέντης μπορεί να μου τηλεφωνήσει 10, 15, ή και 20 φορές για να μου εξηγήσει γιατί ο πελάτης του αξίζει τη «Χρυσή Μπάλα». Το κάνουν και μερικά Club – κάποια πολύ περισσότερο από άλλα».

Το 2024 η Ρεάλ Μαδρίτης… το τερμάτισε. Ηταν η πρώτη χρονιά που το France Football είχε αποφασίσει να κρατήσει το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας μυστικό, ακόμη και από τον νικητή, μέχρι τη στιγμή της απονομής. «Την παραμονή της τελετής έλαβα ένα τηλεφώνημα απο τον ισπανικό σύλλογο», διηγείται ο Γκαρσία. «Μου είπαν πως γνώριζαν ότι δεν θα ήταν ο Βινίσιους Τζούνιορ αυτός που επρόκειτο να βραβευθεί. Ηταν σίγουροι – δεν προσπαθούσαν να με ψαρέψουν. Κάποιος από το περιοδικό είχε μιλήσει». Υστερα του έστειλαν ένα μήνυμα: «Είναι προφανές ότι η «Χρυσή Μπάλα» δεν σέβεται τη Ρεάλ, και η Ρεάλ δεν πηγαίνει εκεί που δεν τη σέβονται». Την επόμενη μέρα ο Ρόδρι της Μάντσεστερ Σίτι (σήμερα παίκτης της Μπαρτσελόνα) παρέλαβε το βραβείο χωρίς να παρίσταται ούτε ένας εκπρόσωπος της «Βασίλισσας».

Η ψηφοφορία για τον εφετινό νικητή ολοκληρώθηκε στις 28 Σεπτεμβρίου. Θα είναι ο Λαμίν Γιαμάλ; Ο Χάρι Κέιν; Ο Κιλιάν Εμπαπέ; Ο Λιονέλ Μέσι; Πάλι ο Ρόδρι; Ή κάποιος άλλος; Μόνο ο Γκαρσία και δυό τρεις συνεργάτες του γνωρίζουν το αποτέλεσμα, το οποίο έφτασε στα γραφεία του France Football μέσω μιας «θωρακισμένης» πλατφόρμας. Αυτή τη φορά είναι βέβαιος ότι το μυστικό δεν θα διαρρεύσει μέχρι το βράδυ της προσεχούς Δευτέρας.

Θα είναι όλοι οι υποψήφιοι παρόντες; Κανείς δεν ξέρει. Ο Μέσι έχει αγωνιστικές υποχρεώσεις με την Ιντερ Μαϊάμι πριν και μετά την τελετή (το Σάββατο και την Τετάρτη), και το ταξίδι είναι μακρύ. Την Κυριακή υπάρχει το ισπανικό Clásico, Μπαρτσελόνα – Ρεάλ. Το σίγουρο είναι πως κανείς δεν θα «σνομπάρει» την απονομή. Και ότι το σασπένς είναι μεγαλύτερο από κάθε άλλη φορά εδώ και σχεδόν δύο δεκαετίες.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google