Πελέ: Το πρώτο γκολ ενός μυστηρίου

Το παγκόσμιο κοινό τον γνώρισε το 1958. Ο νεαρότερος -με διαφορά- παίκτης του Μουντιάλ της Σουηδίας, ανήλικος ακόμη, ήταν εκείνος που έκλεψε την παράσταση. Εχασε τα δύο πρώτα ματς επειδή προερχόταν από τραυματισμό, όμως στη συνέχεια πρωταγωνίστησε στον παρθενικό θρίαμβο της Βραζιλίας στην κορυφαία ποδοσφαιρική σκηνή.

Στον προημιτελικό απέναντι στην Ουαλία ο Πελέ σημείωσε το μοναδικό γκολ του αγώνα. Εγινε ο μικρότερος σε ηλικία σκόρερ στην Ιστορία της διοργάνωσης (17 ετών και 239 ημερών). Στον ημιτελικό με τη Γαλλία πέτυχε «χατ-τρικ». Στον τελικό, στην αναμέτρηση με την οικοδέσποινα Σουηδία, άλλα δύο. «Είναι ο νέος βασιλιάς», έγραψε πρώτο ένα γαλλικό περιοδικό λίγες μέρες μετά το τέλος του τουρνουά.

Στους Βραζιλιάνους είχε συστηθεί δύο χρόνια νωρίτερα. Πραγματοποίησε το ντεμπούτο της επαγγελματικής του καριέρας στις 7 Σεπτεμβρίου -σαν σήμερα- του 1956, ενάμισι μήνα πριν κλείσει τα 16. Πέρασε ως αλλαγή στον αγώνα της Σάντος (του συλλόγου που υπηρέτησε έως τον Οκτώβριο του 1974) εναντίον της Κορίνθιανς Σάντο Αντρέ, και σκόραρε. Ηταν ένα εύκολο γκολ – ένα κοντινό πλασέ. Αλλά ιστορικό. Το πρώτο από τα εκατοντάδες εκπληκτικά τέρματα με τα οποία ομόρφυνε το ποδόσφαιρο. Μερικά χρόνια αργότερα, ο γκολκίπερ της Κορίνθιανς σε εκείνο το παιχνίδι, Ζαλουάρ, τύπωσε στις επαγγελματικές του κάρτες ότι υπήρξε «ο πρώτος τερματοφύλακας που δέχθηκε γκολ από τον Πελέ».

Τον είχε ανακαλύψει ο παλιός παίκτης (και) της Σάντος, Βαλντεμάρ ντε Μπρίτο, ο οποίος μετά το τέλος της καριέρας του ως ποδοσφαιριστής εργάστηκε ως κυνηγός ταλέντων. Τον είδε να παίζει με τους φίλους του ξυπόλητος, κλωτσώντας μία μπάλα από κουρέλια και σπάγκο, τον πήρε από το χέρι και τον πήγε στη Σάντος λέγοντας στη διοίκηση του συλλόγου ότι «αυτός ο πιτσιρικάς θα γίνει ο καλύτερος του κόσμου». Ο προπονητής της ομάδας, Λούλα, εντυπωσιάστηκε και εκείνος από τον μυώδη και εξαιρετικά αλτικό 15χρονο, που τρυπούσε τις άμυνες σαν βέλος, κι έτσι ο Πελέ υπέγραψε το πρώτο του επαγγελματικό συμβόλαιο έναντι 10 δολαρίων το μήνα.

Το ποσό ήταν συμβολικό, όμως διόλου ευκαταφρόνητο για το φτωχικό του σπίτι. Στις πρώτες του προπονήσεις με την Μπαούρου, ομάδα χαμηλότερης κατηγορίας στην οποία η Σάντος έστελνε τα ταλέντα της για να πάρουν παιχνίδια στα πόδια τους, ο Πελέ φορούσε σορτσάκι και φανέλα που του έραβε η μητέρα του από σκισμένα σεντόνια. Αλλά σε αυτόν τον προθάλαμο της μυθικής του καριέρας έμεινε σκάρτους τρεις μήνες. Στις 7 Σεπτεμβρίου 1956 ντύθηκε την επίσημη ασπρόμαυρη εμφάνιση της Σάντος. Πολύ σύντομα, ο «Gasolina» (αυτό ήταν το πρώτο του παρατσούκλι, βενζίνη, λόγω της φοβερής του ταχύτητας) έγινε ο «El Sapeca». Το Θαύμα.

Εκείνο το πρώτο γκολ ήταν η αρχή ενός μυστηρίου που παραμένει άλυτο μέχρι τις μέρες μας. Πόσες φορές, συνολικά, έστειλε την μπάλα στα αντίπαλα δίχτυα ο Πελέ; Οι Βραζιλιάνοι ισχυρίζονται ότι πέτυχε 1.279 τέρματα σε 1.363 ματς – εκδοχή που έχει υιοθετήσει και το Βιβλίο των Ρεκόρ Γκίνες. Η επίσημη καταμέτρηση τα βγάζει 732. Δεν αναγνωρίζει τα 547 γκολ που σκόραρε σε τοπικό και περιφερειακό επίπεδο, με την ομάδα του στρατού όταν ήταν φαντάρος, ή στα τουρνέ της Σάντος που γύρισε όλο τον πλανήτη δίνοντας αγώνες επίδειξης έναντι αδράς αμοιβής.

Το 1959, για παράδειγμα, εκμεταλλευόμενος την έντονη επιθυμία του ποδοσφαιρικού κόσμου να δει από κοντά τον υπέροχο πιτσιρικά που είχε λάμψει στο Παγκόσμιο Κύπελλο ένα χρόνο πριν, ο βραζιλιάνικος σύλλογος παρουσίασε το «διαμάντι» του σε φιλικά στη Νότια και Κεντρική Αμερική, αλλά και στην Ευρώπη. Εκείνη τη χρονιά ο Πελέ εμφανίστηκε σε 103 αγώνες, παίζοντας συχνά δύο ματς μέσα σε 24 ώρες, ή τρία ματς σε 48 ώρες.

«Πού τα πέτυχες τόσα γκολ, παίζοντας με τα ανήψια σου στην πίσω αυλή του σπιτιού σου;», τον είχε ρωτήσει ευθέως ο Ντιέγκο Μαραντόνα όταν τον συνάντησε σε κάποια τηλεοπτική εκπομπή. Πιο πρόσφατα (και με λιγότερο χιούμορ, όπως έγραψε ο Guardian, ο Κριστιάνο Ρονάλντο είπε τα δικά του 1.000 γκολ (όταν θα τα συμπληρώσει) θα υπάρχουν όλα σε βίντεο, ώστε ο κόσμος να μπορεί να τα μετρήσει. Ο ίδιος ο Πελέ είχε τονίσει σε συνέντευξή του (1995) ότι κανείς δεν αμφιβάλλει για τον αριθμό των τερμάτων του, και πως δεν έχει μεγάλη σημασία αν τα σκόραρε εναντίον εκείνης ή της άλλης ομάδας.

Η καταγραφή τους, ακόμη και σε επίσημους αγώνες, δεν θα μπορούσε να είναι ακριβής εκείνη την εποχή. Ο Guardian «θυμήθηκε» πέρυσι την εξής καταπληκτική ιστορία. Στις 14 Νοεμβρίου 1969, σε μια φιλική αναμέτρηση της Σάντος με τη Μποταφόγκο, ο Πελέ πέτυχε με εκτέλεση πέναλτι το υπ’ αριθμόν 999 τέρμα του. Πέντε μέρες μετά, η Σάντος ταξίδεψε στο Ρίο ντε Τζανέιρο για να αντιμετωπίσει τη Βάσκο ντα Γκάμα σε αγώνα του Κυπέλλου Βραζιλίας. Νίκησε 2-0, όμως κανείς από τους 80.000 θεατές που γέμισαν το «Μαρακανά», ή από τα δεκάδες media που ήταν εκεί, δεν ασχολήθηκε με το αποτέλεσμα. Είχαν πάει για να δουν τον Πελέ να πετυχαίνει το χιλιοστό του γκολ.

Ο βραζιλιάνος «μάγος» σκόραρε στο 78ο λεπτό, πάλι με εκτέλεση πέναλτι, και το ιστορικό γήπεδο σείστηκε συθέμελα, λες και η «Σελεσάο» είχε κατακτήσει ακόμη ένα Παγκόσμιο Κύπελλο. Ο Πελέ πραγματοποίησε τον γύρο του θριάμβου στα χέρια συμπαικτών και αντιπάλων, και οι εορτασμοί στο Ρίο και το Σάο Πάολο (έδρα της Σάντος) κράτησαν μέρες ολόκληρες. Ωστόσο, όπως ανακάλυψε 25 χρόνια αργότερα ένας βραζιλιάνος δημοσιογράφος, ένα γκολ που είχε πετύχει ο Πελέ το 1959 με την ομάδα του στρατού, δεν είχε καταμετρηθεί. Επομένως, το χιλιοστό του τέρμα δεν ήταν αυτό που γιορτάστηκε στο «Μαρακανά», αλλά εκείνο που είχε σκοράρει στο φιλικό με την Μποταφόγκο πέντε μέρες πριν.

Ενα, δέκα, ή 100 γκολ πάνω ή κάτω, ούτε προσθέτουν ούτε αφαιρούν κάτι από.τον μύθο του. Ο Εντσον Αράντες ντο Νασιμέντο «ξεπέρασε τα όρια της λογικής», όπως είπε κάποτε ο Γιόχαν Κρόιφ, ο οποίος δεν τα είχε εύκολα τα μεγάλα λόγια. Το κακό είναι ότι οι περισσότερες από τις μαγικές του εμφανίσεις στα γήπεδα (περίπου το 70%) δεν κινηματογραφήθηκαν.

Ο ίδιος ξεχώριζε ως το ωραιότερο γκολ της καριέρας του εκείνο που πέτυχε στις 2 Αυγούστου 1959 εναντίον της Γιουβεντούδε σε αγώνα για το βραζιλιάνικο πρωτάθλημα (Παουλίστα). Πετώντας τρεις φορές την μπάλα πάνω από τα κεφάλια αντιπάλων του χωρίς η μπάλα να πέσει στο έδαφος (αυτή η τεχνική λέγεται «σομπρέρο», ή κρεμαστή ντρίμπλα), την έστειλε στα δίχτυα. Το περίφημο «Gol da Rua Javari», το οποίο πήρε το όνομά του από το γήπεδο που φιλοξένησε την αναμέτρηση, δεν το κατέγραψε κανένας φακός.

Εξήντα πέντε χρόνια μετά, η Google DeepMind συνεργάστηκε με ιστορικούς, αθλητικούς δημοσιογράφους, θρύλους του ποδοσφαίρου και αυτόπτες μάρτυρες για να αναπαραστήσει με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης αυτή τη χαμένη στιγμή της Ιστορίας, αντλώντας πληροφορίες και από δημοσιεύματα, αλλά και από τα αρχιτεκτονικά σχέδια του σταδίου. Το «πιο όμορφο γκολ που δεν είδε ποτέ κανείς» σήμερα μπορεί να το απολαύσει ο επισκέπτης του Μουσείου Πελέ.

Εκείνο το πρώτο του επαγγελματικό γκολ, πριν από ακριβώς 70 χρόνια, υπάρχει μόνο στη μνήμη των θεατών που βρίσκονταν στο γήπεδο. Δεν ήταν σπουδαίο. Δεν άξιζε τον κόπο να γίνει εικόνα. Αλλά ήταν ιστορικό. Η αρχή ενός από τα πιο διάσημα παραμύθια του ποδοσφαίρου.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google