Οι δύο ταχύτητες στις συντάξεις με προσωπική διαφορά

Οριστικό τέλος μπαίνει από το 2027 στον συμψηφισμό της προσωπικής διαφοράς, με αποτέλεσμα να δουν αυξήσεις επιπλέον 670.000 συνταξιούχοι.

Συγκεκριμένα, από την 1η Ιανουαρίου 2027 αλλάζει ο τρόπος χορήγησης των ετήσιων αυξήσεων στις κύριες συντάξεις για όσους διατηρούν θετική προσωπική διαφορά, βάζοντας τέλος στο πολυετές «πάγωμά» τους.

Με βάση τις προβλέψεις της νομοθετικής ρύθμισης που ψηφίστηκε το 2025, καθιερώνεται η οριστική παύση του συμψηφισμού της προσωπικής διαφοράς με τις εκάστοτε χορηγούμενες ετήσιες αυξήσεις.

Η πρόβλεψη αυτή, έχει μείνει ως «κατάργηση της προσωπικής διαφοράς», η οποία θεσμοθετήθηκε αρχικά κατά τον επανυπολογισμό των παλαιότερων συντάξεων, με βάση το θεσμικό πλαίσιο του ν. 4387/2016, γνωστού και ως νόμου Κατρούγκαλου.

Σκοπός της τότε ρύθμισης ήταν να προστατευθούν οι υφιστάμενοι συνταξιούχοι από ονομαστικές μειώσεις, όταν το καταβαλλόμενο ποσό αποδείχθηκε υψηλότερο από αυτό που προέκυπτε από τους νέους συντελεστές αναπλήρωσης. Ωστόσο, ο μηχανισμός αυτός λειτουργούσε τα επόμενα χρόνια ως τροχοπέδη. Κάθε φορά που διδόταν μια γενική αύξηση στις συντάξεις, το ποσό αυτής της αύξησης «απορροφούνταν» σταδιακά από την προσωπική διαφορά.

Το αποτέλεσμα ήταν εκατοντάδες χιλιάδες συνταξιούχοι να βλέπουν μηδενική ή ελάχιστη πραγματική αύξηση στην τσέπη τους, παρά τις ονομαστικές αναπροσαρμογές.

Κατά το 2026, εφαρμόστηκε ένας μερικός συμψηφισμός 50% επί του ποσού της αύξησης για όσους διέθεταν θετική προσωπική διαφορά, διασφαλίζοντας παράλληλα ότι καμία κατηγορία δεν θα στερηθεί παντελώς τη στήριξη.

Πλέον, από την 1η Ιανουαρίου 2027, ο συμψηφισμός καταργείται οριστικά. Η ετήσια αύξηση θα αποδίδεται ακέραιη στο καθαρό ποσό της κύριας σύνταξης (εθνική και ανταποδοτική), ενώ η τυχόν εναπομείνασα προσωπική διαφορά θα παραμένει παγωμένη στο ύψος που είχε διαμορφωθεί, χωρίς να μειώνεται, αλλά και χωρίς να αυξάνεται.

Σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία του ΕΦΚΑ, οι συνταξιούχοι που επηρεάζονται από το νέο καθεστώς ανέρχονται συνολικά σε περίπου 671.586. Ωστόσο, χωρίζονται σε δύο διακριτές ομάδες:

• Οι συνταξιούχοι με σχεδόν μηδενισμένη προσωπική διαφορά. Πρόκειται για περίπου 165.000 άτομα, που χάρη στις αυξήσεις των προηγούμενων ετών —και ιδιαίτερα εκείνης του 2,4% το 2026— κατάφεραν να εξαλείψουν πλήρως την προσωπική τους διαφορά. Στην κατηγορία αυτή ανήκουν κυρίως όσοι είχαν μικρότερες διαφορές αρχικά (π.χ. από 0 έως 30 ή 50 ευρώ). Για αυτούς τους 165.000 πολίτες, η προσωπική διαφορά έχει ενσωματωθεί πλήρως στην οργανική τους σύνταξη. Επομένως, η νέα αύξηση του 2027 δεν θα υπολογιστεί απλώς επί του βασικού ποσού, αλλά επί του συνόλου των αποδοχών τους.
• Σχεδόν μισό εκατομμύριο συνταξιούχοι που διατηρούν υψηλότερο υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς, από 50 ευρώ έως και πάνω από 500 ευρώ. Αυτοί θα λάβουν κανονικά την αύξηση του 2027, που σύμφωνα με τον προϋπολογισμό θα είναι της τάξης του 2,8%, στο σκέλος της εθνικής και ανταποδοτικής σύνταξης. Η προσωπική διαφορά, από την πλευρά της, θα παραμείνει σταθερή και αυτοτελής. Σημαντικό στοιχείο για τη δεύτερη ομάδα είναι ότι στο ξεχωριστό αυτό ποσό της προσωπικής διαφοράς δεν επιβάλλονται ασφαλιστικές κρατήσεις (όπως υγειονομική περίθαλψη ή ΕΑΣ), παρά μόνο ο αναλογών φόρος εισοδήματος μαζί με την υπόλοιπη σύνταξη. Με τον τρόπο αυτό, ακόμη και όσοι διατηρούν υψηλή προσωπική διαφορά βλέπουν καθαρό όφελος, το οποίο διαφορετικά θα καθυστερούσε να φτάσει στην τσέπη τους για πολλά χρόνια.

Παραδείγματα

Για να γίνει απολύτως κατανοητός ο τρόπος εφαρμογής του μέτρου στην πράξη, αξίζει να εξεταστούν ενδεικτικά παραδείγματα από πραγματικά δεδομένα του ΕΦΚΑ:

Παράδειγμα 1: Συνταξιούχος με 25 έτη ασφάλισης, ο οποίος το 2026 λάμβανε κύρια σύνταξη 723,76 ευρώ και διέθετε υπόλοιπο προσωπικής διαφοράς 31,77 ευρώ (συνολικά 755,53 ευρώ προ φόρου), δικαιούται για το 2027 αύξηση επί της κύριας σύνταξης. Το νέο οργανικό ποσό της σύνταξης διαμορφώνεται υψηλότερα, ενώ η προσωπική διαφορά παραμένει αμετάβλητη στα 31,77 ευρώ, αυξάνοντας το συνολικό μηνιαίο εισόδημα.

Παράδειγμα 2: Συνταξιούχος με 35 έτη ασφάλισης και σύνταξη 1.526,95 ευρώ το 2026, με παράλληλη προσωπική διαφορά 83,79 ευρώ (συνολικό προ φόρου ποσό 1.610,74 ευρώ), λαμβάνει σημαντική αύξηση στην κύρια σύνταξη. Η προσωπική διαφορά παραμένει «παγωμένη» στα 83,79 ευρώ.

Το μέτρο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από συνδικαλιστικές οργανώσεις, όπως το Ενιαίο Δίκτυο Συνταξιούχων (ΕΝΔΙΣΥ), καθώς και από κόμματα της αντιπολίτευσης. Οι εκπρόσωποι των συνταξιούχων καταγγέλλουν ότι ο αποκλεισμός του ποσού της προσωπικής διαφοράς από το πεδίο εφαρμογής των αυξήσεων συνεπάγεται απώλειες για εκατοντάδες χιλιάδες δικαιούχους, οι οποίοι δεν λαμβάνουν την αύξηση στο 100% των συνολικών αποδοχών τους.

Παράλληλα, θέτουν επιτακτικά το ζήτημα της φορολόγησης, ζητώντας η προσωπική διαφορά να εξαιρεθεί και από τον υπολογισμό του φόρου εισοδήματος, προκειμένου να αποτραπεί η μηνιαία επιβάρυνση του εισοδήματός τους από τις φορολογικές κλίμακες.