Να ξανακτιστεί η «Αετοφωλιά» του Χίτλερ μετά τον εμπρησμό της;

Το ιστορικό ναζιστικό καταφύγιο στην κορυφή των Αλπεων, γνωστό ως «Αετοφωλιά» (ή «Φωλιά του Αετού»), ένα από τα τελευταία αρχιτεκτονικά κατάλοιπα του χιτλερικού καθεστώτος, καταστράφηκε τον περασμένο μήνα, πιθανότατα από εμπρησμό. Το ερώτημα που καλείται τώρα να αποφασίσει η Γερμανία είναι αν πρέπει να ξανακτιστεί ή όχι, όπως αναφέρει δημοσίευμα του Guardian.

Το καταφύγιο βρίσκεται σε αλπική κορυφή με υψόμετρο 1.834 μ., προσφέροντας εντυπωσιακή θέα προς τη νότια Γερμανία και την Αυστρία. Στα γερμανικά, ο αρχιτεκτονικός σχεδιασμός του χαρακτηρίζεται ως «Überwältigungsarchitektur» (ηγεμονική, ή αυταρχική αρχιτεκτονική) – μια φασιστική τεχνοτροπία που αποσκοπούσε στην πρόκληση δέους και εκφοβισμού.

Παρά τις προσπάθειες 200 πυροσβεστών που έδωσαν μάχη με τις φλόγες τη νύχτα της 23ης Οκτωβρίου, το άλλοτε κατάλυμα φιλοξενίας, τόπος μνήμης και πόλος έλξης τουριστών, είναι πλέον ένα καμένο ερείπιο. Ο χώρος παραμένει κλειστός επ’ αόριστον. Σύμφωνα με την εφημερίδα Süddeutsche του Μονάχου, οι ζημιές που υπέστη δεν θα ήταν χειρότερες αν το έπληττε βόμβα των συμμαχικών αεροπορικών δυνάμεων το 1945.

Η πυρκαγιά πυροδότησε μια συζήτηση σχετικά με το αν, και με ποιο τρόπο, θα μπορούσε να ξανακτιστεί ο συγκεκριμένος τοξικός χώρος, που αποτελεί τουριστικό επίκεντρο – αλλά και τόπο προσκυνήματος για νεοναζί από ολόκληρο τον πλανήτη. Ο Guardian αναφέρει ότι πολλοί στη Γερμανία θεωρούν ότι, δεδομένης της πανευρωπαϊκής ανόδου της Ακροδεξιάς, ίσως θα ήταν προτιμότερο η «Αετοφωλιά» να αφεθεί στην καμένη μοίρα της.

Οι τοπικές Αρχές πιστεύουν ότι η πυρκαγιά προκλήθηκε σκόπιμα από έναν 33χρονο ύποπτο με ιστορικό ψυχικής ασθένειας. Ο χώρος, τμήμα του γερμανικού κρατιδίου της Βαυαρίας, προσελκύει πάνω από 300.000 επισκέπτες ετησίως, αλλά την ημέρα της πυρκαγιάς –από την οποία δεν προκλήθηκαν τραυματισμοί– ήταν κλειστός για το κοινό.

Ο βαυαρός υπουργός Πολιτισμού Μάρκους Μπλούμε ανέφερε ότι θα συγκροτηθεί μια επιτροπή εμπειρογνωμόνων από τους τομείς της πολιτιστικής κληρονομιάς, των κατασκευών και της μνήμης του Ολοκαυτώματος, προκειμένου να συμβάλει στον καθορισμό του μέλλοντος της «Αετοφωλιάς». Δεδομένων των άρρηκτων δεσμών του κτιρίου με το ναζιστικό καθεστώς, ο Μπλούμε δήλωσε: «Κάθε μορφή ανακατασκευής οφείλει να αποδίδει δικαιοσύνη σε αυτή την ιστορική ευθύνη».

Το θαύμα αυτό της αλπικής μηχανικής, για την κατασκευή του οποίου εργάστηκαν 3.800 άτομα επί έναν χρόνο, είναι γνωστό στα γερμανικά με την πιο πεζή ονομασία «Kehlsteinhaus», από την κορυφή του ομώνυμου βουνού από το οποίο υψώνεται. Αφού διασχίσουν με λεωφορείο μια ελικοειδή διαδρομή με πέντε σήραγγες, οι επισκέπτες εισέρχονται σε ανελκυστήρα με επένδυση από ορείχαλκο, κατασκευασμένο μέσα στον βράχο, και σε 41 δευτερόλεπτα βρίσκονται στην είσοδό του.

Ο ιστορικός Φέλιξ Μπορ, συγγραφέας ενός επερχόμενου βιβλίου με τίτλο «Πριν την Κατάρρευση: Τα χρόνια του Χίτλερ στη Φωλιά του Λύκου», λέει στον Guardian ότι η κατασκευή του κτιρίου και του δρόμου που οδηγούσε σε αυτό κόστισε περίπου 30 εκατ. μάρκα – ποσό που αντιστοιχεί σε πάνω από 150 εκατ. σημερινά ευρώ. «Τα κτίρια που άρεσαν στον Χίτλερ είχαν μαξιμαλιστικές διαστάσεις και εξυπηρετούσαν την προπαγάνδα των Ναζί», εξηγεί.

Το κατάλυμα ολοκληρώθηκε το 1938 και χρησιμοποιούνταν κυρίως για την υποδοχή και τον εντυπωσιασμό κρατικών προσκεκλημένων, διπλωματών και επιλεγμένων ξένων δημοσιογράφων. Σε μικρή απόσταση, στη χαμηλότερη βουνοκορφή Ομπερσάλτσμπεργκ, βρισκόταν το Μπέργκχοφ, η προσωπική κατοικία του Χίτλερ, στην οποία πέρασε το ένα τέταρτο της 12ετούς θητείας του στην εξουσία.

Γερμανοί ιστορικοί αναφέρουν στον Guardian ότι η «Αετοφωλιά» χρησιμοποιήθηκε ως σκηνικό για την οικοδόμηση της εικόνας του Χίτλερ ως «Φίρερ», ενώ ήταν και τόπος λήψης σημαντικών αποφάσεων του ναζιστικού καθεστώτος, που οδήγησαν σε εγκλήματα πολέμου και στο Ολοκαύτωμα. Προσέφερε εντυπωσιακή, επιβλητική θέα, και αναδείκνυε μια τεχνική δεινότητα ικανή να υποτάξει ακόμη και το άγριο φυσικό περιβάλλον.

Στο εσωτερικό της υπήρχαν πολλά από τα στοιχεία της ναζιστικής επίδειξης πλούτου και ισχύος – μάρμαρο από το αλπικό όρος Ούντερσμπεργκ (δωρεά του Μουσολίνι), βενετσιάνικοι καθρέφτες, και ογκώδεις πολυθρόνες από πράσινο δέρμα, που θύμιζαν αγγλική εξοχική έπαυλη.

Ο Μπορ αναφέρει στον Guardian ότι ο Χίτλερ επισκέφθηκε την «Αετοφωλιά» μόλις 14 φορές έως το 1939, αλλά δεν ξαναπήγε μετά το ξέσπασμα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, καθώς επιθυμούσε να προβάλλει την εικόνα του «πολεμιστή πολιτικού». Ωστόσο, στενοί του συνεργάτες, ανάμεσά τους και η σύντροφός του Εύα Μπράουν, συνέχισαν να το χρησιμοποιούν τακτικά.

Μετά τον πόλεμο το Ομπερσάλτσμπεργκ μετατράπηκε σε κέντρο αναψυχής για τα αμερικανικά στρατεύματα κατοχής, ωστόσο τα τελευταία απομεινάρια του Μπέργκχοφ κατεδαφίστηκαν και στη θέση τους φυτεύτηκαν εκατοντάδες δέντρα, στους φλοιούς των οποίων οι νεοναζί επισκέπτες άρχισαν να χαράζουν ναζιστικούς αγκυλωτούς σταυρούς.

Οι ιστορικοί τονίζουν στον Guardian ότι η ριζική στροφή των Αρχών, με τη σαφή σήμανση του Μπέργκχοφ και την ανάδειξη της ιστορίας και του ρόλου του για το ναζιστικό καθεστώς, ήταν η πιο ορθή προσέγγιση. Η δημόσια πρόσβαση διασφαλίζει τη διαφάνεια, ενώ τα εμπόδια και οι περιφράξεις τροφοδοτούν φήμες και θρύλους. Σήμερα, ένα μονοπάτι στην περιοχή είναι δημοφιλές στις τάξεις των πεζοπόρων και εμποδίζει στη μετατροπή του σε χώρο λατρείας για τους νεοναζί.

Ο Μπορ δεν μπορεί να φανταστεί ότι οι αξιωματούχοι του κρατιδίου θα αναδημιουργήσουν τη ναζιστική αρχιτεκτονική της κατεστραμμένης «Αετοφωλιάς», αλλά ούτε και πως θα αφήσουν τον χώρο με ερείπια. Θεωρεί ότι πρέπει να γίνει σημείο με εκπαιδευτική χροιά, αναδεικνύοντας το παρελθόν της – τόσο κατά τη ναζιστική εποχή όσο και ως τουριστικό προορισμό την τελευταία 70ετία.

Ο Guardian σημειώνει ότι για την απόφαση θα πρέπει να ληφθούν υπόψη και οι νέες πολιτικές πραγματικότητες στη Γερμανία και στην Αυστρία, όπου το ακροδεξιό κόμμα Εναλλακτική για τη Γερμανία (AfD) και το Κόμμα των Ελευθέρων της αυστριακής Ακροδεξιάς προηγούνται στις αντίστοιχες εθνικές δημοσκοπήσεις. Ο Μπορ αναφέρει ότι υπό αυτές τις πολιτικές συνθήκες κάθε σκέψη ανακατασκευής της «Αετοφωλιάς» οφείλει να εγκαταλειφθεί.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google