Μητσοτάκης στο Reuters: «Άκυρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο»

Μήνυμα προς την Τουρκία και τη Λιβύη έστειλε από τη Νέα Υόρκη ο Κυριάκος Μητσοτάκης, χαρακτηρίζοντας, σε δηλώσεις του στο Reuters, το τουρκολιβυκό μνημόνιο «κατάφωρα παράνομο, άκυρο και ανυπόστατο» και ξεκαθαρίζοντας ότι οι ελληνικές έρευνες για φυσικό αέριο νοτίως της Κρήτης θα συνεχιστούν.

Ο πρωθυπουργός ζήτησε παράλληλα διεθνή θαλάσσια εκεχειρία στη Μαύρη Θάλασσα, μετά τις επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, ενώ λίγη ώρα αργότερα, από το βήμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, επανέλαβε ότι το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά και έθεσε εκ νέου στο επίκεντρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης προήδρευσε στη Νέα Υόρκη σε ανοιχτή συζήτηση υψηλού επιπέδου του Συμβουλίου Ασφαλείας, με αντικείμενο τις αναδυόμενες τεχνολογίες και τη θαλάσσια ασφάλεια, χρησιμοποιώντας την ελληνική παρέμβαση για να αναδείξει τόσο τις προκλήσεις για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα όσο και τις ελληνικές θέσεις στην Ανατολική Μεσόγειο.

«Το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται επιλεκτικά»

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης υπογράμμισε ότι το πλαίσιο που διέπει τις θάλασσες δεν μπορεί να προσαρμόζεται στις επιδιώξεις κάθε κράτους, σημειώνοντας ότι ο σεβασμός των κοινών κανόνων αποτελεί βασική προϋπόθεση για την ειρήνη, τη σταθερότητα και το διεθνές εμπόριο.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε στη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας, επισημαίνοντας ότι αποτελεί το βασικό νομικό πλαίσιο για τη διασφάλιση της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των κρατών.

«Το Διεθνές Δίκαιο δεν μπορεί να εφαρμόζεται με επιλεκτικό τρόπο», τόνισε, προσθέτοντας ότι οι κανόνες που διέπουν τις θάλασσες δεν μπορούν να ξαναγράφονται ώστε να εξυπηρετούν τις φιλοδοξίες μεμονωμένων κρατών.

Στο στόχαστρο το τουρκολιβυκό μνημόνιο

Ο πρωθυπουργός χρησιμοποίησε ως χαρακτηριστικό παράδειγμα το τουρκολιβυκό μνημόνιο για την οριοθέτηση θαλάσσιων ζωνών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Το χαρακτήρισε «παράνομο», «αυθαίρετο» και αντίθετο με τη γεωγραφία, υποστηρίζοντας ότι παραβιάζει θεμελιώδεις αρχές του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας.

Όπως ανέφερε, η Ελλάδα και η Λιβύη διαθέτουν αντικείμενες ακτές και μπορούν να προχωρήσουν σε συμφωνία οριοθέτησης των μεταξύ τους θαλάσσιων ζωνών. Αντίθετα, υποστήριξε ότι Τουρκία και Λιβύη δεν έχουν αντικείμενες ή παρακείμενες ακτές και ότι η χάραξη μιας «διαγώνιας» θαλάσσιας γραμμής μεταξύ των δύο δεν έχει προηγούμενο.

Μάλιστα, κατά τη διάρκεια της παρέμβασής του παρουσίασε και χάρτη της Ανατολικής Μεσογείου, επιχειρώντας να καταδείξει τη γεωγραφική θέση της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Λιβύης.

«Καμία συμφωνία δύο κρατών δεν μπορεί να στερήσει δικαιώματα τρίτου»

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης σημείωσε επίσης ότι μία διμερής συμφωνία δεν μπορεί να παράγει αποτελέσματα εις βάρος κυριαρχικών δικαιωμάτων τρίτου κράτους.

Η ελληνική θέση είναι ότι το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν παράγει έννομα αποτελέσματα σε ό,τι αφορά τα ελληνικά κυριαρχικά δικαιώματα.

Παράλληλα, ο πρωθυπουργός υποστήριξε ότι η πρόσφατη επικύρωση του μνημονίου από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Λιβύης δεν μπορεί να μεταβάλει τον νομικό του χαρακτήρα.

«Όσος χρόνος κι αν περάσει, αυτό που είναι παράνομο παραμένει παράνομο», ήταν το μήνυμα που έστειλε από το Συμβούλιο Ασφαλείας.

Το μήνυμα προς τη Λιβύη

Η Αθήνα επιμένει ότι η επίλυση των διαφορών στην Ανατολική Μεσόγειο πρέπει να προκύπτει μέσα από διαπραγματεύσεις στη βάση του Διεθνούς Δικαίου.

Ο Μητσοτάκης κάλεσε ουσιαστικά τη Λιβύη να προχωρήσει σε απευθείας διάλογο με την Ελλάδα για την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών μεταξύ των δύο χωρών.

Παράλληλα ξεκαθάρισε ότι, κατά την ελληνική θέση, το τουρκολιβυκό μνημόνιο δεν μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση για να αμφισβητηθούν νόμιμες δραστηριότητες στη θάλασσα ή στρατηγικά ενεργειακά και διασυνδετικά έργα στην περιοχή.

Η απάντηση της Τουρκίας

Η παρέμβαση του Έλληνα πρωθυπουργού προκάλεσε αντίδραση από την τουρκική πλευρά και η συνεδρίαση εξελίχθηκε σε διπλωματική αντιπαράθεση Αθήνας και Άγκυρας.

Ο Μόνιμος Αντιπρόσωπος της Τουρκίας στον ΟΗΕ, Αχμέντ Γιλντίζ, υποστήριξε ότι το Συμβούλιο Ασφαλείας «δεν είναι δικαστήριο οριοθέτησης θαλάσσιων ζωνών» και υπερασπίστηκε το μνημόνιο Τουρκίας–Λιβύης.

Ο Τούρκος πρέσβης υποστήριξε επίσης ότι η συμφωνία δεν προδικάζει τα δικαιώματα τρίτων κρατών και ότι η διαφωνία αφορά την επήρεια που πρέπει να έχουν τα νησιά κατά την οριοθέτηση των θαλάσσιων ζωνών.

Στις τουρκικές αιτιάσεις απάντησε η Μόνιμη Αντιπρόσωπος της Ελλάδας στον ΟΗΕ, Αγλαΐα Μπαλτά, επαναλαμβάνοντας ότι η Αθήνα θεωρεί το μνημόνιο άκυρο και ότι μία συμφωνία ανάμεσα σε δύο χώρες δεν μπορεί να θίγει τα κυριαρχικά δικαιώματα τρίτου κράτους.

Η Ελληνίδα πρέσβης σημείωσε παράλληλα ότι η Ελλάδα παραμένει προσηλωμένη στον διάλογο και στην ειρηνική επίλυση των διαφορών, υπό την προϋπόθεση του σεβασμού του Διεθνούς Δικαίου, της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων.

«Οι θάλασσες δεν μπορούν να μετατραπούν σε ζούγκλα»

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επιχείρησε να εντάξει το ζήτημα της Ανατολικής Μεσογείου σε ένα ευρύτερο πλαίσιο παγκόσμιας θαλάσσιας ασφάλειας.

Τόνισε ότι πάνω από το 80% του παγκόσμιου εμπορίου σε όγκο μεταφέρεται μέσω θαλάσσης, γεγονός που καθιστά την ασφάλεια των θαλάσσιων οδών κρίσιμη για την παγκόσμια οικονομία.

Προειδοποίησε ότι διαταραχές στη ναυσιπλοΐα οδηγούν σε αύξηση του κόστους μεταφοράς και των ασφαλίστρων, επιβαρύνοντας τελικά τις τιμές ενέργειας, αγαθών και τροφίμων για τους πολίτες.

Στο πλαίσιο αυτό χρησιμοποίησε τη χαρακτηριστική διατύπωση ότι οι θάλασσες δεν μπορούν να μετατραπούν σε «ζούγκλα», όπου κάθε κράτος επιλέγει ποιον κανόνα θα εφαρμόσει και ποιον θα αγνοήσει.

Αναφορά στην επίθεση κατά ελληνικού πλοίου στη Μαύρη Θάλασσα

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στη νέα κλιμάκωση στη Μαύρη Θάλασσα.

Ο πρωθυπουργός καταδίκασε την επίθεση με drone σε εμπορικό πλοίο ελληνικών συμφερόντων που βυθίστηκε ανοιχτά της Βουλγαρίας, χαρακτηρίζοντας απαράδεκτες τις επιθέσεις εναντίον της πολιτικής εμπορικής ναυτιλίας.

Παράλληλα απηύθυνε έκκληση για μία διεθνή θαλάσσια εκεχειρία, ώστε να διασφαλιστεί η ασφαλής διέλευση των εμπορικών πλοίων στη Μαύρη Θάλασσα και να προστατευθούν οι θαλάσσιες οδοί μέσω των οποίων μεταφέρονται, μεταξύ άλλων, σιτηρά και άλλα κρίσιμα εμπορεύματα.

Τεχνητή νοημοσύνη, δορυφόροι και θαλάσσια επιτήρηση

Κεντρικό θέμα της συνεδρίασης ήταν επίσης ο ρόλος των νέων τεχνολογιών στη θαλάσσια ασφάλεια.

Ο Μητσοτάκης σημείωσε ότι η τεχνητή νοημοσύνη, οι δορυφόροι και οι προηγμένοι αισθητήρες μπορούν να ενισχύσουν τη θαλάσσια επιτήρηση, να επιταχύνουν την έγκαιρη προειδοποίηση και να βελτιώσουν την αντιμετώπιση απειλών.

Παράλληλα όμως προειδοποίησε ότι η τεχνολογία από μόνη της «δεν αποτελεί στρατηγική», τονίζοντας ότι απαιτούνται στενότερη συνεργασία μεταξύ των κρατών και καλύτερη ανταλλαγή πληροφοριών.

Η Ελλάδα, όπως ανέφερε, επενδύει σε συστήματα δορυφορικής επιτήρησης, αισθητήρες και παρακολούθηση πλοίων, με στόχο τη δημιουργία μιας ολοκληρωμένης εικόνας της θαλάσσιας δραστηριότητας σε πραγματικό χρόνο.

Η θαλάσσια ασφάλεια ψηλά στην ελληνική ατζέντα

Ο πρωθυπουργός συνέδεσε το ζήτημα και με την επόμενη ευρωπαϊκή Προεδρία της Ελλάδας, επισημαίνοντας ότι η θαλάσσια ασφάλεια θα βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα όταν η Αθήνα αναλάβει την Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ το δεύτερο εξάμηνο του 2027.

Καθώς, παράλληλα, πλησιάζει η ολοκλήρωση της ελληνικής θητείας στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ, ο Μητσοτάκης επανέλαβε ότι η Ελλάδα θα συνεχίσει να στηρίζει το Διεθνές Δίκαιο και την ελευθερία της ναυσιπλοΐας.

Το κεντρικό μήνυμα της ελληνικής παρέμβασης ήταν ότι η ασφάλεια στη θάλασσα δεν αποτελεί μόνο στρατιωτικό ή διπλωματικό ζήτημα, αλλά συνδέεται άμεσα με το παγκόσμιο εμπόριο, την ενεργειακή ασφάλεια και το κόστος ζωής.

«Η θάλασσα μπορεί να μας ενώνει, αλλά μπορεί και να μας χωρίζει», σημείωσε ο πρωθυπουργός, υποστηρίζοντας ότι η επιλογή μεταξύ συνεργασίας και αντιπαράθεσης ξεκινά από τον σεβασμό του Διεθνούς Δικαίου.