Ισλανδία: Αύριο το δημοψήφισμα για την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την ΕΕ

Ενώπιον μιας ιστορικής καμπής βρίσκεται η Ισλανδία, καθώς οι ψηφοφόροι προσέρχονται στις κάλπες αύριο Σάββατο 29 Αυγούστου για να απαντήσουν στο κρίσιμο ερώτημα σχετικά με την επανέναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων με την Ευρωπαϊκή Ένωση.

Με τις δημοσκοπήσεις να αποτυπώνουν οριακή μάχη και το στρατόπεδο του «ναι» να αναμετράται στήθος με στήθος με το «όχι», η κυβέρνηση διαμηνύει πως η απόφαση είναι «ή τώρα ή ποτέ».

Την ίδια ώρα, οι Βρυξέλλες παρακολουθούν διακριτικά τις εξελίξεις, ελπίζοντας σε ένα «success story» διεύρυνσης εν μέσω αυξημένων γεωπολιτικών αναταράξεων στην Αρκτική.

Οι Δημοσκοπήσεις και το πολιτικό σκηνικό

Το τοπίο γύρω από την ετυμηγορία των 400.000 κατοίκων της νησιωτικής χώρας παραμένει εξαιρετικά αμφίρροπο. Ενώ αρχικές μετρήσεις έδιναν καθαρό προβάδισμα στο «ναι», οι νεότερες δημοσκοπήσεις καταγράφουν οριακή ισορροπία, με τα δύο στρατόπεδα να κινούνται σε απόσταση αναπνοής και τους αναποφάσιστους να ρυθμίζουν το τελικό αποτέλεσμα.

Στο πολιτικό πεδίο, ο κεντροαριστερός κυβερνητικός συνασπισμός συμφώνησε στη διεξαγωγή του δημοψηφίσματος ύστερα από πρωτοβουλία του φιλοευρωπαϊκού κόμματος Viðreisn. Ωστόσο, οι Σοσιαλδημοκράτες διατηρούν χαμηλούς τόνους, το Λαϊκό Κόμμα που συμμετέχει στην κυβέρνηση εκφράζει επιφυλάξεις, ενώ το αντιπολιτευόμενο Κόμμα της Ανεξαρτησίας ηγείται ενεργά της εκστρατείας του «όχι».

Το ακανθώδες ζήτημα της αλιείας: Το «Μπρα-ντε-φερ» για τα Σκουμπριά

Στην καρδιά της δημόσιας αντιπαράθεσης βρίσκεται ο τομέας της αλιείας, ο οποίος αποτελεί το θεμέλιο της εθνικής κυριαρχίας, της οικονομικής αυτονομίας και της ταυτότητας της Ισλανδίας:

Οι Ισλανδοί αλιείς προειδοποιούν ότι η υιοθέτηση της κοινής αλιευτικής πολιτικής της ΕΕ θα απειλήσει το εγχώριο μοντέλο, το οποίο διατηρεί το σύνολο της επεξεργασίας και της προστιθέμενης αξίας εντός της χώρας, ανοίγοντας παράλληλα τα τοπικά ύδατα σε ευρωπαϊκούς στόλους.

Κεντρικό σημείο τριβής αποτελούν οι ποσοστώσεις αλιείας σκουμπριού, είδους που μεταναστεύει συστηματικά βορειότερα εξαιτίας της ανόδου της θερμοκρασίας των ωκεανών.

Οι Βρυξέλλες κατηγορούν το Ρέικιαβικ για υπεραλιεία, ενώ οι Ισλανδοί αναλυτές επισημαίνουν ότι καμία κυβέρνηση δεν θα μπορούσε να υπογράψει μια συνθήκη που θα παραχωρούσε τον έλεγχο των θαλάσσιων πόρων της χώρας.

Γεωπολιτική, ασφάλεια και ο «παράγοντας Τραμπ»

Η συζήτηση για την Ευρωπαϊκή Ένωση αναζωπυρώθηκε λόγω της αύξησης του κόστους ζωής, του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά και της αβεβαιότητας στο διεθνές γεωπολιτικό πεδίο.

Οι δηλώσεις και οι πιέσεις γύρω από τον έλεγχο της γειτονικής Γροιλανδίας προκάλεσαν ισχυρό προβληματισμό στο Ρέικιαβικ, αναγκάζοντας τους Ισλανδούς να επανεξετάσουν την απόλυτη εξάρτησή τους από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αν και το ΝΑΤΟ και η διμερής αμυντική συμφωνία του 1951 με την Ουάσινγκτον παραμένουν ο βασικός πυλώνας στρατιωτικής προστασίας, καθώς η Ισλανδία δεν διαθέτει δικό της στρατό, η ένταξη στην ΕΕ αντιμετωπίζεται από πολλούς ως μια κρίσιμη «ασπίδα» οικονομικής και θεσμικής σταθερότητας.

Επιπλέον, η Ισλανδία κατέχει κομβική θέση στον στρατηγικό θαλάσσιο διάδρομο Γροιλανδίας – Ισλανδίας – Βρετανίας (GIUK), ο οποίος θεωρείται ζωτικής σημασίας για την παρακολούθηση των ναυτικών κινήσεων στον Βόρειο Ατλαντικό.

Η ισλανδική διπλωματία επισημαίνει ότι οι αυξημένες δραστηριότητες στην Αρκτική καθιστούν την περιφερειακή συνεργασία πιο αναγκαία από ποτέ.

Τι κερδίζει η Ισλανδία και τι ελπίζει η ΕΕ

Η Ευρωπαϊκή Ένωση διατηρεί αυστηρά διακριτική στάση, κατόπιν παράκλησης των ισλανδικών αρχών, προκειμένου να αποφευχθεί κάθε κατηγορία για εξωτερική παρέμβαση στην εγχώρια εκλογική διαδικασία.

Για την Ισλανδία, η ένταξη υπόσχεται την ενδεχόμενη υιοθέτηση του ευρώ προς αντικατάσταση της ασταθούς κορώνας, τη μείωση των επιτοκίων, την πλήρη ένταξη στην Τελωνειακή Ένωση και την απόκτηση απευθείας λόγου στα κέντρα λήψης αποφάσεων των Βρυξελλών, δεδομένου ότι η χώρα συμμετέχει ήδη στον Ευρωπαϊκό Οικονομικό Χώρο (ΕΟΧ) και στη Συνθήκη Σένγκεν.

Για τις Βρυξέλλες, που αναζητούν ένα θετικό σήμα διεύρυνσης μετά από χρόνια στασιμότητας, η Ισλανδία αποτελεί έναν «έτοιμο» εταίρο. Η ενσωμάτωσή της θεωρείται τεχνικά πολύ πιο βατή συγκριτικά με άλλες υποψήφιες χώρες, ενώ παράλληλα θα ενισχύσει σημαντικά την ευρωπαϊκή παρουσία και επιρροή στη γεωστρατηγική περιοχή της Αρκτικής.

Tomorrow Saturday referendum in deeply divided Iceland, not about EU membership, but starting talks about it. Fishing is the great stumbling block, 20% jobs related to it. Great advantage: security (Trump!) and cost of living, 50% higher than EU. Polls 51-49 yes-no. pic.twitter.com/fQivOvc1Mb

— Abraham van Helsing (@Abraham02782754) August 28, 2026

On Aug. 29, Icelanders will head to the polls for a national referendum on whether the country should restart negotiations to join the European Union as its 28th member.https://t.co/9DmvFiLKZC

— Foreign Policy (@ForeignPolicy) August 27, 2026