Η Ρωσία βοηθά κρυφά το Ιράν να αποκτήσει υπερηχητικούς πυραύλους

Η Ρωσία βοηθά μυστικά το Ιράν να αναπτύξει μια νέα γενιά προηγμένων πυραύλων κρουζ, ικανών να πετούν με ταχύτητα πολλαπλάσια εκείνης του ήχου και να απειλήσουν αμερικανικά πολεμικά πλοία στη Μέση Ανατολή. Πρόκειται για ένα πολυετές πρόγραμμα με την κωδική ονομασία C430L, το οποίο ξεκίνησε το 2023 και, σύμφωνα με έρευνα των Financial Times, συνεχίστηκε ακόμη και μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν.

Η αποκάλυψη βασίζεται σε διαρροές ρωσικής αλληλογραφίας, στοιχεία από ταξίδια ρώσων αξιωματούχων και μηχανικών, καθώς και σε ανάλυση στρατιωτικών διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Κεντρικός στόχος του προγράμματος είναι να αποκτήσει το Ιράν την τεχνογνωσία για την κατασκευή κινητήρα ramjet, ενός συστήματος πρόωσης που επιτρέπει σε έναν πύραυλο κρουζ να διατηρεί για μεγάλο διάστημα ταχύτητα αρκετές φορές μεγαλύτερη από την ταχύτητα του ήχου.

Ο Φάμπιαν Χιντς, ειδικός στους ιρανικούς πυραύλους, χαρακτηρίζει την τεχνολογία εξαιρετικά στρατηγικής σημασίας. Οπως εξηγεί, πρόκειται για τεχνογνωσία που το Ιράν επιδιώκει να αποκτήσει εδώ και δεκαετίες και ένα πρόγραμμα σαν το C430L θα απαιτούσε πολιτική έγκριση από την κορυφή της ρωσικής ηγεσίας. Οι FT επισημαίνουν ότι δεν υπάρχουν μέχρι στιγμής στοιχεία πως υπερηχητικoί πύραυλοι κρουζ που αναπτύχθηκαν με ρωσική βοήθεια έχουν ήδη ενταχθεί στο ιρανικό οπλοστάσιο.

Μια νέα απειλή για τα αμερικανικά πλοία

Η αξία ενός τέτοιου όπλου βρίσκεται στον συνδυασμό ταχύτητας και χαμηλής πτήσης, σημειώνουν οι FT. Ενας υπερηχητικός πύραυλος κρουζ μπορεί να πλησιάζει τον στόχο του πετώντας χαμηλά, περιορίζοντας έτσι τον χρόνο που διαθέτουν τα συστήματα αεράμυνας και αντιπυραυλικής άμυνας για να τον εντοπίσουν και να τον αναχαιτίσουν.

Αυτό αποκτά ιδιαίτερη σημασία στον Περσικό Κόλπο, όπου οι ΗΠΑ και οι περιφερειακοί σύμμαχοί τους διαθέτουν προηγμένα συστήματα άμυνας στη στεριά και στη θάλασσα. Ο Τζιμ Λάμσον, πρώην αναλυτής της CIA για το Ιράν, εκτιμά ότι ένα τέτοιο όπλο θα προσέφερε στην Τεχεράνη μια «ποιοτικά αναβαθμισμένη» στρατηγική δυνατότητα, με την οποία θα μπορούσε να απειλήσει πλοία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού.

Το Ιράν έχει ήδη κατασκευάσει και έχει δοκιμάσει σε πτήση το σύστημα πρόωσης ramjet. Το κρίσιμο βήμα τώρα είναι η μετατροπή αυτής της τεχνολογίας σε αξιόπιστο επιχειρησιακό όπλο. Σύμφωνα με τους FT, η ρωσική βοήθεια αφορά ακριβώς αυτό το στάδιο: την επίλυση τεχνικών προβλημάτων και τη βελτίωση ενός συστήματος που το Ιράν έχει ήδη αναπτύξει.

Το πρόγραμμα οργανώθηκε από τη ρωσική κρατική εταιρεία εξαγωγών όπλων Rosoboronexport σε συνεργασία με την NPO Mashinostroyenia. Η δεύτερη είναι μεγάλη ρωσική εταιρεία πυραυλικής τεχνολογίας, την οποία οι ΗΠΑ είχαν ήδη θέσει υπό κυρώσεις το 2014 λόγω της εμπλοκής της σε πυραυλικά συστήματα που εκτοξεύονται από πλοία, υποβρύχια και επίγειες πλατφόρμες, αλλά και σε έργα που συνδέονται με τις στρατηγικές πυρηνικές δυνάμεις της Ρωσίας.

Εγγραφα που εξέτασαν οι FT δείχνουν ότι ρώσοι αξιωματούχοι και ανώτεροι μηχανικοί της NPO Mashinostroyenia ταξίδευαν επανειλημμένα στο Ιράν πριν από την επίσημη υπογραφή της συμφωνίας, τον Νοέμβριο του 2023. Ανάμεσά τους ήταν ο Αλεξάντερ Ντεργκατσόφ, τότε αναπληρωτής επικεφαλής της εταιρείας και επικεφαλής σχεδιαστής πυραύλων θαλάσσιας εκτόξευσης, καθώς και ο Αλεξάντερ Τσεμπάκοφ, επικεφαλής του τμήματος σχεδιασμού συστημάτων πρόωσης που χρησιμοποιούν αέρα από την ατμόσφαιρα.

Ο Τσεμπάκοφ είχε επισκεφθεί την Τεχεράνη τρεις φορές το 2023. Ρωσικά έγγραφα τον καταγράφουν ως ειδικό στην υπερηχητική πρόωση ramjet για πυραύλους κρουζ. Ενας ακόμη μηχανικός, ο Γιούρι Προχορτσούκ, επικεφαλής του τμήματος αεροδυναμικής και βαλλιστικής της NPO, είχε εργαστεί σε πυραυλικά συστήματα υψηλών ταχυτήτων και αναφέρεται ως εφευρέτης πατέντας για υπερηχητικό πύραυλο κρουζ με ramjet, σχεδιασμένο να πλήττει πλοία και χερσαίους στόχους.

Το 2025 η NPO Mashinostroyenia είχε ήδη λάβει σημαντικό όγκο ιρανικού τεχνικού υλικού σχετικά με το σύστημα ramjet. Ρώσοι μηχανικοί ανέλυσαν στοιχεία από ιρανική δοκιμή πτήσης και έστειλαν στην Τεχεράνη λεπτομερείς ερωτήσεις για τη συμπεριφορά του κινητήρα. Ενδιαφέρθηκαν για το σύστημα καυσίμου, τη σταθερότητα της καύσης, την εισαγωγή αέρα και το ακροφύσιο του κινητήρα. Ρώτησαν ακόμη αν το ramjet συνέχισε να λειτουργεί μετά τη διακοπή της τηλεμετρίας, λιγότερο από ένα λεπτό μετά την έναρξη της δοκιμής.

Η διαδικασία, γράφουν οι FT, δείχνει ότι η ρωσική συμβολή δεν περιορίζεται στην παράδοση σχεδίων ή εξαρτημάτων. Πρόκειται για μεταφορά τεχνογνωσίας: Ρώσοι ειδικοί εξετάζουν ένα σύστημα που το Ιράν έχει ήδη κατασκευάσει, εντοπίζουν προβλήματα και προτείνουν τρόπους βελτίωσής του. Οπως σημειώνει ο Χιντς, ένας έμπειρος μηχανικός που ταξιδεύει στη χώρα και λύνει προβλήματα αξιοποιώντας δεκαετίες πείρας, μπορεί να είναι πολύ πιο πολύτιμος από την απλή μεταφορά σχεδίων.

Τον Απρίλιο του 2025 η Rosoboronexport πρότεινε να στείλει στο Ιράν περίπου είκοσι ρώσους ειδικούς για τεχνικές διαβουλεύσεις. Η ίδια αλληλογραφία συνέδεε την αποστολή με την ανάλυση των αποτελεσμάτων των ιρανικών δοκιμών.

Η συνεργασία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική προσέγγιση Μόσχας και Τεχεράνης, η οποία έχει ενισχυθεί τα τελευταία χρόνια. Το Ιράν προμήθευσε τη Ρωσία με επιθετικά drones Shahed, τα οποία απέκτησαν σημαντικό ρόλο στον πόλεμο στην Ουκρανία, ενώ βοήθησε και στην εγκατάσταση παραγωγής τους στη Ρωσία. Παράλληλα, δυτικοί και ουκρανοί αξιωματούχοι έχουν κατηγορήσει τη Μόσχα ότι παρέχει στο Ιράν βοήθεια στο πεδίο της μάχης, μεταξύ άλλων δορυφορικές εικόνες, υποστήριξη drones και εξαρτήματα όπλων.

Οι FT συνδέουν το C430L και με άλλες προσπάθειες του Ιράν να καλύψει τεχνολογικά κενά μέσω Ρωσίας και Κίνας. Η Μόσχα έχει συμφωνήσει να προμηθεύσει την Τεχεράνη με φορητά συστήματα αεράμυνας «Βέρμπα», ενώ το Ιράν απέκτησε μυστικά κινεζικό δορυφόρο υψηλής ανάλυσης, τον οποίο χρησιμοποίησε για την παρακολούθηση αμερικανικών στρατιωτικών βάσεων στη Μέση Ανατολή.

Το Ιράν διαθέτει ήδη προηγμένους βαλλιστικούς πυραύλους και δική του παραγωγή κινητήρων για βραδύτερους πυραύλους κρουζ. Η ανάπτυξη όμως ενός υπερηχητικού πυραύλου κρουζ με ramjet παρέμενε σημαντικό τεχνολογικό κενό. Οι προσπάθειες να καλυφθεί αυτό το κενό ξεκινούν εδώ και δεκαετίες. Το 2016 η τότε ιρανική ηγεσία του υπουργείου Αμυνας ανακοίνωσε ότι η χώρα θα αναπτύξει υπερηχητικούς αντιπλοϊκούς πυραύλους.

Το 2018 δύο ιρανοί διπλωμάτες συνελήφθησαν στην Ουκρανία ενώ προσπαθούσαν να προμηθευτούν εξαρτήματα και τεχνικά έγγραφα για τον σοβιετικό πύραυλο Χ-31Α. Το 2019 η ιρανική πλευρά παρουσίασε στον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ έναν κινητήρα ramjet εγχώριας ανάπτυξης, ενώ το 2023 ανακοινώθηκε ότι είχε αρχίσει η δοκιμή πρωτοτύπου υπερηχητικού πυραύλου κρουζ.

Οπως εκτιμά ο Λάμσον, αν η Ρωσία καταφέρει να βοηθήσει το Ιράν να λύσει τα τεχνικά προβλήματα του κινητήρα, η συνεργασία αυτή μπορεί να αποδειχθεί μία από τις σημαντικότερες μορφές ρωσικής στρατιωτικής τεχνικής βοήθειας προς την Τεχεράνη τα τελευταία χρόνια και να έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες για την αμυντική βιομηχανία της χώρας.

Η αλληλογραφία που εξέτασαν οι FT δείχνει ότι το πρόγραμμα συνεχιζόταν και το 2026, ήδη μετά την έναρξη του πολέμου ΗΠΑ και Ισραήλ εναντίον του Ιράν. Τον Ιούνιο του 2026 η Rosoboronexport εξακολουθούσε να διαπραγματεύεται στοιχεία της επόμενης φάσης και να σχεδιάζει νέες συζητήσεις γύρω από ρωσικές τεχνικές εκθέσεις. Το αν αυτή η επόμενη φάση έχει τελικά ξεκινήσει δεν είναι γνωστό.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google