Η κλιματική κρίση θρέφει τα σούπερ μικρόβια

Μια από τις πιο επικίνδυνες πιθανές επιπτώσεις της κλιματικής κρίσης αναδεικνύει επιστημονική μελέτη η οποία συνδέει τις κλιματικές συνθήκες με την αύξηση της μικροβιακής αντοχής.

Η μικροβιακή αντοχή αφορά την ανθεκτικότητα των παθογόνων στα διαθέσιμα αντιβιοτικά φάρμακα και αποτελεί παγκοσμίως μείζον πρόβλημα για τα συστήματα υγείας. Η χώρα μας, μάλιστα, είναι διαχρονικά ανάμεσα στους πρωταθλητές Ευρώπης στα ανθεκτικά μικρόβια τα οποία προκαλούν σοβαρές λοιμώξεις και πολλούς θανάτους.

Η νέα μελέτη, που δημοσιεύεται στο Lancet Planetary Health, εξέτασε την αντοχή της σαλμονέλας στα αντιβιοτικά, αναλύοντας δεδομένα από 139 χώρες για την περίοδο 1940 – 2023. Οι ερευνητές από Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Αυστραλία, Ελβετία και Κίνα διαπίστωσαν ότι κατά το διάστημα αυτό, η μέση συγκέντρωση γονιδίων αντοχής στα αντιβιοτικά στη σαλμονέλα αυξήθηκε κατά 38%, σε παγκόσμιο επίπεδο. Η κλιματική αλλαγή συνδέεται με μια παγκόσμια αύξηση κατά 10% στα γονίδια αυτά και μάλιστα σε τουλάχιστον 80% των χωρών που εξετάστηκαν.

Οι επιστήμονες προβλέπουν μάλιστα ότι μέχρι το 2100, η αντοχή της σαλμονέλας θα αυξηθεί ακόμη περισσότερο, συσχετιζόμενη και με την υπερθέρμανση του πλανήτη.

«Τα συσσωρευμένα στοιχεία υποδηλώνουν ότι η κλιματική αλλαγή λειτουργεί ως επιταχυντική δύναμη πίσω από την παγκόσμια εξάπλωση της μικροβιακής αντοχής», έγραψαν οι συγγραφείς της μελέτης, σύμφωνα με τον Guardian.

«Τα ευρήματά μας υποστηρίζουν την υπόθεση ότι η άνοδος της θερμοκρασίας και οι μεταβολές στα πρότυπα βροχοπτώσεων ενισχύουν με μη γραμμικό τρόπο την αφθονία και τη διασπορά γονιδίων αντοχής σε παθογόνα όπως η σαλμονέλα. Ενισχύουν την ιδέα ότι η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει την οικολογική σταθερότητα των μικροβίων και επιταχύνει την εξέλιξη της αντοχής σε ανθρώπινες, ζωικές και περιβαλλοντικές δεξαμενές»

Οι ερευνητές τονίζουν ακόμη ότι είναι επείγον να εφαρμοστούν οι πολιτικές που ευθυγραμμίζονται με τη συμφωνία του Παρισιού για το κλίμα, σε συνδυασμό με ενισχυμένη αντιμικροβιακή επιτήρηση, ώστε να ανακοπεί η αύξηση της μικροβιακής αντοχής. Με τέτοια μέτρα, υπολόγισαν ότι τα γονίδια αντοχής της σαλμονέλας θα μπορούσαν να μειωθούν κατά 24% ως το τέλος του αιώνα μας.

Παγκοσμίως η μικροβιακή αντοχή σκοτώνει 1,3 εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο. Τα ανθεκτικά βακτήρια και τα πιο πρόσφατα υπέρ-ανθεκτικά βακτήρια – ή σούπερ μικρόβια, όπως συνηθίζεται να λέγονται τα τελευταία χρόνια – προκαλούν σοβαρές λοιμώξεις που αντιμετωπίζονται δύσκολα με πολλά από τα διαθέσιμα φάρμακα, ενώ η παρασκευή και διάθεση νέων αντιβιοτικών είναι παγκοσμίως φειδωλή. Εκτός από τα βακτήρια, υπάρχουν και ανθεκτικοί μύκητες που αντιστέκονται στις διαθέσιμες θεραπείες.

Κύρια αιτία της μικροβιακής αντοχής είναι η αλόγιστη χρήση αντιβιοτικών όχι μόνο στην ανθρώπινη ιατρική αλλά και στην κτηνιατρική, ακόμη και στη γεωργική παραγωγή. Η όλη κατάσταση περιγράφεται ως ένας φαύλος κύκλος όπου η υπέρμετρη χρήση αντιβιοτικών δημιουργεί τα σούπερ μικρόβια τα οποία με τη σειρά τους χρειάζονται ακόμη περισσότερα αντιβιοτικά για να αντιμετωπιστούν!

Η νέα μελέτη προσθέτει, λοιπόν έναν ακόμη παράγοντα επιδείνωσης του προβλήματος, καθώς οι αυξανόμενες θερμοκρασίες και οι μεταβολές στα πρότυπα βροχοπτώσεων μπορούν να επηρεάσουν τον τρόπο με τον οποίο τα βακτήρια επιβιώνουν, μεταλλάσσονται και εξαπλώνονται, επιταχύνοντας παράλληλα την προσαρμογή των βακτηρίων στα αντιβιοτικά.

Προφανώς δεν πρόκειται για άμεση σύνδεση μεταξύ της κλιματικής αλλαγής και της μικροβιακής αντοχής. Ωστόσο, οι συγγραφείς της μελέτης τόνισαν ότι τα ευρήματά τους αναδεικνύουν την ανάγκη να λαμβάνεται υπόψη η κλιματική αλλαγή στις παγκόσμιες προσπάθειες αντιμετώπισης του προβλήματος.

. . .