Ενδιάμεσες εκλογές στις ΗΠΑ: Τι είναι και γιατί είναι σημαντικές για τον Τραμπ

Στις κάλπες της 3ης Νοεμβρίου προσέρχονται οι Αμερικανοί ψηφοφόροι για τις κρίσιμες ενδιάμεσες εκλογές (midterms), οι οποίες διεξάγονται στο μέσο της θητείας του εκάστοτε προέδρου και καθορίζουν ποιο κόμμα θα ελέγχει τα δύο νομοθετικά σώματα του Κογκρέσου: τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία.

Με τον Ντόναλντ Τραμπ να καλεί τους υποστηρικτές του να ψηφίσουν σαν να βρίσκεται ο ίδιος στο ψηφοδέλτιο, η αναμέτρηση αποκτά χαρακτήρα δημοψηφίσματος για την κυβερνητική του πολιτική, καθώς το εκλογικό σώμα πιέζεται από το αυξημένο κόστος ζωής, τις επιπτώσεις του πολέμου στο Ιράν στις τιμές καυσίμων, τη σκληρή μεταναστευτική ατζέντα και τις αμφίρροπες μονομαχίες σε πολιτείες-κλειδιά που μπορούν να ανατρέψουν τις ισορροπίες στην Ουάσιγκτον.

Τι είναι οι ενδιάμεσες εκλογές και τι κρίνεται στην κάλπη

Ο Ντόναλντ Τραμπ θα εξακολουθεί να βρίσκεται στον Λευκό Οίκο το πρωί της 4ης Νοεμβρίου, ωστόσο το πολιτικό περιβάλλον μέσα στο οποίο θα ασκεί την εξουσία ενδέχεται να μεταβληθεί ριζικά.

Οι εκλογές διεξάγονται κάθε δύο χρόνια και, όταν λαμβάνουν χώρα στο μέσο της τετραετούς προεδρικής θητείας, ονομάζονται «Ενδιάμεσες Εκλογές».

Λειτουργούν ως άτυπο δημοψήφισμα για τη μέχρι τότε πορεία της κυβέρνησης, κάτι που ο ίδιος ο Αμερικανός Πρόεδρος ενθαρρύνει λέγοντας προς τους ψηφοφόρους «κάντε σαν να βρίσκομαι εγώ στο ψηφοδέλτιο».

Το πραγματικό διακύβευμα είναι ο έλεγχος του Κογκρέσου, του νομοθετικού πυλώνα της χώρας που συγκροτείται από τη Βουλή των Αντιπροσώπων και τη Γερουσία. Και τα δύο σώματα οφείλουν να εγκρίνουν την ομοσπονδιακή νομοθεσία πριν αυτή καταστεί νόμος του κράτους, ενώ ασκούν ουσιαστικό έλεγχο στην Εκτελεστική Εξουσία.

Στη συγκεκριμένη εκλογική διαδικασία κρίνονται:

• Και οι 435 έδρες της Βουλής των Αντιπροσώπων: Η θητεία είναι διετής. Οι Ρεπουμπλικανοί υπερασπίζονται μια οριακή πλειοψηφία (218 έδρες συν έναν ανεξάρτητο βουλευτή που συμπράττει μαζί τους), ενώ οι Δημοκρατικοί χρειάζονται καθαρό κέρδος τεσσάρων εδρών για να ανακτήσουν τον έλεγχο.

• 35 έδρες στη Γερουσία (από τις 100 συνολικά): Οι 33 αφορούν τακτικές εκλογές για εξαετή θητεία και δύο είναι ειδικές αναπληρωματικές εκλογές στη Φλόριντα και το Οχάιο για πρόωρα κενωθείσες θέσεις. Οι Ρεπουμπλικανοί διαθέτουν σήμερα 53 έδρες έναντι 47 των Δημοκρατικών και συνεργαζόμενων ανεξάρτητων. Οι Δημοκρατικοί χρειάζονται τέσσερις επιπλέον έδρες (ώστε να φτάσουν τις 51) για να εξασφαλίσουν αυτοδύναμη πλειοψηφία, παρακάμπτοντας την αποφασιστική ψήφο του Αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς σε περίπτωση ισοψηφίας 50-50.

• 39 θέσεις κυβερνητών: Σε 36 πολιτείες και τρεις αμερικανικές επικράτειες.

• Χιλιάδες θέσεις σε τοπικό επίπεδο: Έδρες σε πολιτειακά κοινοβούλια, δικαστικά αξιώματα, καθώς και τοπικά δημοψηφίσματα για τη φορολογία, το δικαίωμα στην άμβλωση και τους εκλογικούς κανόνες.

Η ακρίβεια, ο πόλεμος στο Ιράν, η μετανάστευση και η Τεχνητή Νοημοσύνη

Το κόστος ζωής κυριαρχεί απόλυτα στην κρίση των ψηφοφόρων:

• Κόστος διαβίωσης και πληθωρισμός: Σύμφωνα με δημοσκόπηση του AP-NORC (22 Οκτωβρίου), 8 στους 10 ψηφοφόρους θέτουν ως κορυφαία προτεραιότητα του νέου Κογκρέσου τη μείωση του κόστους ζωής. Τα ποσοστά έγκρισης των χειρισμών Τραμπ στην οικονομία περιορίζονται στο 26% και στην πολιτική για την ακρίβεια στο μόλις 17%, με τα δύο τρίτα των πολιτών να του καταλογίζουν ευθύνες. Ενώ ο πληθωρισμός είχε υποχωρήσει στο 2,3% τον Απρίλιο του 2025, ενισχύθηκε εκ νέου υπό το βάρος των εμπορικών δασμών και του πολέμου.

• Ο πόλεμος στο Ιράν: Περίπου 7 στους 10 ψηφοφόρους ζητούν να δοθεί προτεραιότητα στον τερματισμό της σύγκρουσης που ξεκίνησαν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ τον Φεβρουάριο. Ο πόλεμος επηρέασε άμεσα τις τιμές της ενέργειας, οδηγώντας τη μέση τιμή της βενζίνης στα 4,32 δολάρια ανά γαλόνι στα μέσα Οκτωβρίου.

• Μετανάστευση και κοινωνικά δικαιώματα: Οι Ρεπουμπλικανοί προβάλλουν την ενίσχυση των συνόρων και την αυστηρή εκστρατεία μαζικών απελάσεων, την ώρα που οι αμβλώσεις και τα αναπαραγωγικά δικαιώματα κινητοποιούν έντονα το εκλογικό σώμα.

• Τεχνητή Νοημοσύνη (AI): Υψηλόβαθμα στελέχη και των δύο κομμάτων συγκλίνουν στην ανάγκη θέσπισης ρυθμιστικού πλαισίου για την ανάπτυξη της AI και τα data centers, ευρισκόμενα σε αντίθεση με τον Τραμπ που απορρίπτει τέτοιες νομοθετικές παρεμβάσεις.

Οι Πολιτείες-κλειδιά που θα κρίνουν τη Γερουσία

Η μάχη για την Άνω Βουλή κρίνεται σε περιορισμένο αριθμό πολιτειών. Σύμφωνα με το Cook Political Report, επτά έδρες χαρακτηρίζονται απολύτως αμφίρροπες: Αλάσκα, Αϊόβα, Κάνσας, Μέιν, Μίσιγκαν, Οχάιο και Τέξας.

Ειδικότερα:

• Μίσιγκαν: Ο προοδευτικός Αμπντούλ Ελ-Σαγέντ επιδιώκει να διατηρήσει για τους Δημοκρατικούς την έδρα του απερχόμενου Γκάρι Πίτερς.

• Τζόρτζια: Ο Δημοκρατικός Τζον Όσοφ καταγράφει προβάδισμα έναντι του Ρεπουμπλικανού Μάικ Κόλινς.

• Μέιν: Η Ρεπουμπλικανή Σούζαν Κόλινς δίνει σκληρή μάχη υπεράσπισης της έδρας της απέναντι στον Δημοκρατικό Τρόι Τζάκσον.

• Οχάιο: Ο Σέροντ Μπράουν επιχειρεί την επιστροφή του στη Γερουσία απέναντι στον Τζον Χάστεντ.

• Τέξας: Ιδιαίτερο ενδιαφέρον συγκεντρώνει η αναμέτρηση του Δημοκρατικού Τζέιμς Ταλαρίκο με τον Ρεπουμπλικανό Κεν Πάξτον, σε μια πολιτεία όπου οι Δημοκρατικοί δεν έχουν κερδίσει πολιτειακή κάλπη από το 1994.

• Λοιπές κρίσιμες μάχες: Βόρεια Καρολίνα και Νιου Χάμσαϊρ παραμένουν στο μικροσκόπιο των αναλυτών.

Οι συνέπειες για τον Τραμπ

Εάν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν έστω και ένα εκ των δύο σωμάτων:

1. Νομοθετικό φρένο: Ο Λευκός Οίκος θα αδυνατεί να περάσει νομοσχέδια χωρίς διακομματικές συναινέσεις.

2. Κοινοβουλευτικός έλεγχος: Οι επιτροπές του Κογκρέσου θα περάσουν σε Δημοκρατικά χέρια, ανοίγοντας έρευνες για καταγγελίες διαφθοράς, τις επιχειρήσεις της ICE και τη νέα αίθουσα δεξιώσεων του Λευκού Οίκου, ενώ αναζωπυρώνεται η συζήτηση για ενδεχόμενη κίνηση διαδικασίας παραπομπής (impeachment).

3. Διορισμοί: Έλεγχος της Γερουσίας από τους Δημοκρατικούς θα μπλοκάρει ή θα καθυστερήσει διορισμούς υπουργών, πρεσβευτών και ομοσπονδιακών δικαστών.

Αντίθετα, διατήρηση του ελέγχου από τους Ρεπουμπλικάνους επιτρέπει στον Τραμπ να συνεχίσει ανεμπόδιστος το πρόγραμμά του, αν και μία οριακή πλειοψηφία απαιτεί απόλυτη εσωκομματική πειθαρχία.

Την ίδια στιγμή, η ακεραιότητα της διαδικασίας βρίσκεται στο επίκεντρο αντιπαραθέσεων. Ομοσπονδιακός δικαστής έκρινε παράνομη την απόπειρα του Υπουργείου Δικαιοσύνης να ελέγξει μη ανωνυμοποιημένους εκλογικούς καταλόγους πολιτειών, ενώ η οργάνωση NAACP προσέφυγε δικαστικά κατά της παρουσίας ομοσπονδιακών παρατηρητών στα εκλογικά τμήματα. Ανησυχίες εκφράζονται επίσης για καθυστερήσεις στην επικύρωση αποτελεσμάτων και μπαράζ δικαστικών προσφυγών.

Λόγω των διαφορετικών κανόνων καταμέτρησης επιστολικών και πρόωρων ψήφων ανά πολιτεία, τα οριστικά αποτελέσματα ενδέχεται να μην ανακοινωθούν το βράδυ της Τρίτης. Σε κάθε περίπτωση, με τον Τραμπ να μην έχει δικαίωμα νέας υποψηφιότητας, το αποτέλεσμα θα ανοίξει αυτόματα την κούρσα διαδοχής για τις προεδρικές εκλογές του 2028.

Ο υποψήφιος κυβερνήτης των Δημοκρατικών στην Καλιφόρνια, Ξαβιέ Μπεσέρα, μιλάει κατά τη διάρκεια προεκλογικής εκδήλωσης την Κυριακή 1 Νοεμβρίου 2026, στην περιοχή Χόλιγουντ του Λος Άντζελες

Ο Ντόναλντ Τραμπ μιλάει σε προεκλογική συγκέντρωση ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών

Ιστορικό προηγούμενο, δημοσκοπήσεις και εκλογικοί συσχετισμοί

Ιστορικά, οι ενδιάμεσες κάλπες τείνουν να «τιμωρούν» το κόμμα του εκάστοτε Προέδρου: το κόμμα που κατοικεί στον Λευκό Οίκο έχει χάσει έδρες στη Βουλή στις 18 από τις τελευταίες 20 ενδιάμεσες εκλογές (ποσοστό 90% από το 1946 και μετά). Παρότι υπήρξαν εξαιρέσεις (όπως το 2002 για τους Ρεπουμπλικανούς μετά την 11η Σεπτεμβρίου), βαριές απώλειες κατέγραψαν οι Δημοκρατικοί το 2010 και οι Ρεπουμπλικανοί του Τραμπ το 2018.

Στις αρχές Οκτωβρίου, ο μέσος όρος των εθνικών δημοσκοπήσεων του RealClearPolitics έδινε στους Δημοκρατικούς προβάδισμα 8,2 μονάδων, υποχρεώνοντας τον Τραμπ να πραγματοποιήσει συγκεντρώσεις, ακόμη και σε παραδοσιακά ασφαλείς για το κόμμα του περιοχές. Σύμφωνα με το Silver Bulletin, η δημοτικότητα του προέδρου, από επίπεδα άνω του 50% στην εκκίνηση της δεύτερης θητείας του, κατήλθε στο 37%, με το 61% των πολιτών να εκφράζει αποδοκιμασία.

Παρά ταύτα, η έντονη πολιτική πόλωση και οι νέες χαράξεις εκλογικών περιφερειών έχουν περιορίσει τις πραγματικά αμφίρροπες μάχες στη Βουλή των Αντιπροσώπων σε μόλις 40 έως 50 Περιφέρειες (κατά την εκτίμηση του Reuters), ενώ το CBS News εστιάζει σε 42 αναμετρήσεις για τη Βουλή και 9 για τη Γερουσία.