Εκλογές στη Σερβία: Οι φοιτητές στο κατώφλι της κυβέρνησης

Ο Αλεξάνταρ Βούτσιτς έχει κερδίσει όλες τις εκλογές στις οποίες έχει συμμετάσχει από το 2012, αλλά την Κυριακή, ένα κίνημα με επικεφαλής τους φοιτητές έχει σημαντικές πιθανότητες να ξεπεράσει το κυβερνών Σερβικό Προοδευτικό Κόμμα (SNS) στις κοινοβουλευτικές εκλογές της χώρας.

Μια ανεξάρτηση δημοσκόπηση που δημοσιοποιήθηκε την Τρίτη, έδειξε τη «Φοιτητική Λίστα» να προηγείται οριακά του κυβερνώντος κόμματος, με 44,5% έναντι 42,7%.

Είναι η πρώτη φορά εδώ και περισσότερα από 10 χρόνια, που ένα κόμμα της αντιπολίτευσης προηγείται σε εθνική δημοσκόπηση πριν από τις εκλογές.

«Η Γενιά Ζ και οι φοιτητές ξεσηκώνονται και αγωνίζονται για μια κυβέρνηση που θα επενδύσει στο μέλλον τους, αντί να μας υπονομεύει ενεργά πριν καν ξεκινήσουμε σωστά την ενήλικη ζωή μας», δήλωσε στο Politico ο Κόστα Γκολούμποβιτς, ένας 21χρονος φοιτητής νομικής στο Πανεπιστήμιο του Νόβι Σαντ.

Το μεγαλύτερο κίνημα διαμαρτυρίας στη σύγχρονη ιστορία της Σερβίας ξεκίνησε τον Νοέμβριο του 2024, όταν κατέρρευσε η πρόσφατα ανακαινισμένη σκεπή του σιδηροδρομικού σταθμού στο Νόβι Σαντ, με αποτέλεσμα να χάσουν τη ζωή τους 16 άτομα, μεταξύ των οποίων και δύο μικρά παιδιά.

Οι αγρυπνίες για τους νεκρούς μετατράπηκαν σε μαζικές διαδηλώσεις, τροφοδοτούμενες από την άρνηση της κυβέρνησης να παραδεχτεί ευθύνες, η οποία οδήγησε στην παραίτηση του προηγούμενου πρωθυπουργού.

Οι διαδηλώσεις προσέλκυσαν τεράστια πλήθη, με αποκορύφωμα μια συγκέντρωση τον Μάρτιο του 2025 στο Βελιγράδι, στην οποία συμμετείχαν πάνω από 325.000 άνθρωποι. Από τότε, οι διαδηλωτές απαιτούν πρόωρες εκλογές.

Μια τεταμένη προεκλογική εκστρατεία

Ο συντάκτης του «New Serbian Political Thought», Ντόρντε Βουκαντίνοβιτς, προειδοποίησε ότι τα στοιχεία των δημοσκοπήσεων που δημοσίευσε το μέσο του δεν αποτελούν πρόβλεψη, προσθέτοντας ότι είχε σκεφτεί να μην δημοσιεύσει καθόλου τα αποτελέσματα, δεδομένων των, όπως τα χαρακτήρισε, «σχεδόν υστερικών» επιθέσεων και αντιδράσεων της κυβέρνησης στα προηγούμενα ευρήματά του.

Οι φιλοκυβερνητικές εφημερίδες και υψηλόβαθμα στελέχη του Προοδευτικού Κόμματος πέρασαν την προεκλογική εκστρατεία επιτιθέμενοι στους ανεξάρτητους δημοσκόπους, χαρακτηρίζοντάς τους «ψεύτικους ερευνητές».

Για τη «Φοιτητική Λίστα» όμως, η δημοσκόπηση αντανακλά μήνες συντονισμένης εκστρατείας πόρτα-πόρτα για να φτάσουν σε κάθε γωνιά της χώρας, καθώς και κάτι που ίσως λείπει από τα καθιερωμένα κόμματα της αντιπολίτευσης της Σερβίας μετά από περισσότερο από μια δεκαετία αγώνα ενάντια στην πανταχού παρουσία του SNS στη χώρα: την επιμονή της νεολαίας.

«Εχουμε την ενέργεια. Αρνηθήκαμε να δεχτούμε ότι ήταν χαμένη υπόθεση ή ότι υπήρχαν “νεκρές ζώνες” υπέρ του SNS στις οποίες δεν καταφέραμε να φτάσουμε», δήλωσε ο Γκολούμποβιτς, εξηγώντας ότι το Προοδευτικό Κόμμα ήταν το μόνο κόμμα που είχε στο παρελθόν την ικανότητα να οργανώνει εκστρατείες σε εθνικό επίπεδο.

Ο Βούτσιτς, ο οποίος βρίσκεται στην εξουσία ως πρόεδρος ή πρωθυπουργός εδώ και 12 χρόνια και παραιτήθηκε από την προεδρία για να θέσει υποψηφιότητα για πρωθυπουργός στις επικείμενες εκλογές, έχει επίσης βγει στον δρόμο για την προεκλογική του εκστρατεία.

Μερικές φορές, οδηγούσε ο ίδιος προς τις προεκλογικές συγκεντρώσεις με ένα μαύρο Škoda, τραγουδώντας λαϊκά τραγούδια, τα οποία αναρτώνται όλα στον λογαριασμό του στο TikTok, όπου διοργανώνει ζωντανές συνεδρίες ερωτήσεων και απαντήσεων με πολίτες.

Σε τηλεοπτική διαφήμιση, ο Βούτσιτς υποδύεται έναν σερβιτόρο εστιατορίου που παίρνει παραγγελίες από μια σερβική οικογένεια. Ο παππούς ζητά να μην επιβληθούν κυρώσεις στη Ρωσία, ενώ οι άλλοι ζητούν νέους αυτοκινητόδρομους, υψηλότερους μισθούς και καλύτερες συντάξεις.

Η ΕΕ έκανε τα στραβά μάτια

Το Προοδευτικό Κόμμα του Βούτσιτς έχει περάσει 14 χρόνια ως ο άβολος, αλλά απαραίτητος εταίρος της Δύσης στα Βαλκάνια.

Η Σερβία, υποψήφια χώρα για ένταξη στην ΕΕ, αρνήθηκε να επιβάλει κυρώσεις στη Ρωσία. Ο Βούτσιτς ταξίδεψε στη Μόσχα για την παρέλαση της Ημέρας της Νίκης του Βλαντίμιρ Πούτιν πέρυσι.

Οι ευρωπαίοι ηγέτες «κάνουν τα στραβά μάτια», προτιμώντας ένα προβλέψιμο Βελιγράδι από ένα δημοκρατικό, σημειώνει το Politico. Καθώς οι φοιτητικές διαμαρτυρίες εντείνονταν, πήραν θέση με χαρακτηριστική καθυστέρηση.

Στο παρελθόν, η αντιπολίτευση δεν ήταν σε θέση να ασκήσει διαρκή πίεση στο κυβερνών κόμμα —ειδικά καθώς η εξουσία του Βούτσιτς και ο έλεγχός του επί των μέσων ενημέρωσης και των βασικών θεσμών αυξάνονταν, εξήγησε ο Ιγκορ Νοβάκοβιτς από το Κέντρο Θεμάτων Ασφαλείας και Διεθνών Υποθέσεων.

Ωστόσο, το κίνημα υπό την ηγεσία των φοιτητών είναι «σε μεγάλο βαθμό από-προσωποποιημένο», ανέφερε ο Νοβάκοβιτς, και επικεντρώνεται σε ζητήματα με ευρεία εκλογική απήχηση.

«Κατάφεραν να δημιουργήσουν μια ενιαία πλατφόρμα που επικεντρώνεται κυρίως σε ζητήματα που σχετίζονται με το κράτος δικαίου. Ολα τα ζητήματα που στο παρελθόν δίχαζαν το σερβικό εκλογικό σώμα δεν συμπεριλήφθηκαν», πρόσθεσε.

Η πρώτη γραμμή επίθεσης της κυβέρνησης εναντίον του αναπτυσσόμενου πολιτικού κινήματος ήταν να υποστηρίξει ότι οι φοιτητές δεν μπορούν να διοικήσουν μια χώρα. Ετσι, οι διαδηλωτές κατάρτισαν έναν κατάλογο προσεκτικά επιλεγμένων υποψηφίων, μεταξύ των οποίων γιατροί, μηχανικοί και καθηγητές —άνθρωποι που έκαναν καριέρα εκτός της πολιτικής.

«Πολλοί άνθρωποι χαίρονται όταν ακούνε ότι κάποιος δεν είναι πολιτικός, αλλά, ας πούμε, γιατρός», είπε ο Γκολούμποβιτς. «Δεν είναι δύσκολο να προωθήσεις την ιδέα ότι ένας ειδικός θα βοηθήσει περισσότερο από κάποιον του οποίου η κύρια ικανότητα είναι να μιλάει σε ένα μικρόφωνο για 30 χρόνια αδιάκοπα».

Κυρίως, οι φοιτητές έχουν δημιουργήσει ένα δίκτυο στα κοινωνικά μέσα που, σύμφωνα με τις δικές τους εκτιμήσεις, περιλαμβάνει περίπου 900 influencers με συνολική εμβέλεια που ξεπερνά τα 40 εκατομμύρια ακόλουθους.

Το αποτέλεσμα είναι ορατό σε κάθε ανάρτηση του κυβερνώντος κόμματος στο TikTok ή στο X, όπου τα πρώτα σχόλια, το καθένα με εκατοντάδες ή ακόμα και χιλιάδες «likes», επαναλαμβάνουν το σύνθημα της εκστρατείας: «oι φοιτητές θα νικήσουν».

Αν η «Φοιτητική Λίστα» νικήσει στις εκλογές, υποστηρίζει ο Νοβάκοβιτς, θα βρεθεί αντιμέτωπη με «ένα βαθιά εδραιωμένο σύστημα και γραφειοκρατία, και αυτό θα μπορούσε να είναι πραγματικά απαιτητικό. Η μετάβαση δεν θα είναι εύκολη».

Μια νίκη για τον Βούτσιτς και το κόμμα του, εν τω μεταξύ, θα συνοδευόταν από προκλήσεις. «Το SNS και η κυβέρνηση έχουν πληγεί σοβαρά», πρόσθεσε. «Ακόμη και αν δεν ηττηθούν οριστικά, θα αντιμετωπίσουν μια περίοδο αποδυναμωμένης νομιμότητας και εξουσίας», ανέφερε ο ίδιος.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google