Εκλογές σε Ισραήλ και ΗΠΑ με παγκόσμιες συνέπειες

Οι εκλογές της Τρίτης στο Ισραήλ, όπως και οι ενδιάμεσες στις ΗΠΑ για τον έλεγχο του Κογκρέσου, στις 3 Νοεμβρίου, ενδέχεται να έχουν βαθιές συνέπειες για όλο τον πλανήτη, σημείωσε το BBC.

Οι Ισραηλινοί ψηφίζουν από το πρωί της Τρίτης στις πρώτες γενικές εκλογές μετά την σφαγή της 7ης Οκτωβρίου από τη Χαμάς. Τις πρώτες ώρες, η προσέλευση ήταν η υψηλότερη από το 1981.

Περίπου 7,3 εκατομμύρια Ισραηλινοί καλούνται να προσέλθουν στις κάλπες μέχρι τις 22:00 για την ψηφοφορία αυτή, η οποία προαναγγέλλεται στήθος με στήθος ανάμεσα στον συνασπισμό της Δεξιάς και της Ακρας Δεξιάς του Νετανιάχου και τον κύριο συνασπισμό της αντιπολίτευσης με επικεφαλής έναν πρώην αρχηγό των ενόπλων δυνάμεων, τον κεντρώο Γκάντι Αϊζενκοτ.

Η μελλοντική διακυβέρνηση του Ισραήλ θα έχει μακροπρόθεσμη επίδραση στη Μέση Ανατολή και στους πολέμους που μαίνονται σε ολόκληρη την περιοχή.

Και οποιαδήποτε αλλαγή στον εκλογικό χάρτη των ΗΠΑ, θα μπορούσε να διαμορφώσει όχι μόνο αυτούς τους πολέμους, αλλά και το μέλλον της παγκόσμιας οικονομίας.

Μεταξύ των δύο υπάρχει μια φυσική σύνδεση: η ομάδα πίεσης «Republicans Overseas Israel» εκτιμά ότι περίπου μισό εκατομμύριο Ισραηλινοί με αμερικανικά διαβατήρια μπορούν να ψηφίσουν και στις δύο εκλογές.

Ο Μαρκ Ζελ, πρόεδρος της ομάδας, δήλωσε ότι αυτοί οι ψηφοφόροι θα μπορούσαν να επηρεάσουν τις αμφίρροπες εκλογικές αναμετρήσεις στις ΗΠΑ, όπως η αναμέτρηση για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν, στην οποία, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις του, θα καταμετρηθούν 10.000 ψηφοδέλτια από το Ισραήλ. «Μπορούν πραγματικά να κάνουν τη διαφορά», δήλωσε στο BBC.

Ωστόσο, η πολιτική σύνδεση είναι ίσως βαθύτερη –και ιδιαίτερα έντονη όσον αφορά τον πόλεμο των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Η μαζική αεροπορική επίθεση, που ξεκίνησε τον Φεβρουάριο, κατέστρεψε πολλούς στρατιωτικούς στόχους και σκότωσε μεγάλο μέρος της ηγεσίας του Ιράν. Ωστόσο, δεν κατάφερε να ανατρέψει το καθεστώς, το οποίο αντεπιτέθηκε σφοδρά σε ολόκληρο τον Κόλπο και ανέλαβε τον έλεγχο των Στενών του Ορμούζ και των ενεργειακών πόρων που διακινούνται μέσω αυτού.

Το ζήτημα του Ιράν

Το ίδιο το γεγονός των εκλογών έχει ήδη διαμορφώσει τη λήψη αποφάσεων. Ο Νετανιάχου χρησιμοποίησε την προεκλογική εκστρατεία για να αναδείξει το ενδεχόμενο νέας επίθεσης κατά του Ιράν.

Εκανε νέες δηλώσεις –χωρίς να προσκομίσει αποδεικτικά στοιχεία– σχετικά με την πυρηνική απειλή του Ιράν, επιμένοντας εκ νέου ότι το ισλαμικό καθεστώς πρέπει να ανατραπεί. Εφτασε μάλιστα να δείξει μία εικόνα ΤΝ με πυρηνική βόμβα να εκρήγνυται στο Τελ Αβίβ.

Στόχος του να ενισχύσει τη φήμη του ως ηγέτη σε θέματα ασφάλειας, η οποία υπέστη σοβαρό πλήγμα μετά τη σφαγή της Χαμάς στο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023, ανέφερε το BBC.

Ο Ντόναλντ Τραμπ ενίσχυσε τις εικασίες για νέες επιθέσεις κατά του Ιράν, υποστηρίζοντας την εκστρατεία επανεκλογής του Νετανιάχου και δηλώνοντας ότι και οι δύο άνδρες πρέπει «σύντομα να ολοκληρώσουν το έργο» στο Ιράν.

Ωστόσο, παρά τις πολεμικές απειλές, έχουν κυκλοφορήσει και αντιφατικές αναφορές ότι ο Τραμπ παρενέβη για να εμποδίσει τον Νετανιάχου να επιτεθεί στο Ιράν πριν από την ημέρα των εκλογών, φοβούμενος ότι μια νέα άνοδος στις τιμές της ενέργειας θα υπενθύμιζε στους αμερικανούς ψηφοφόρους τον αντιδημοφιλή πόλεμό του.

Μήπως, λοιπόν, μια επίθεση εναντίον του Ιράν θα αναβληθεί μέχρι μετά τις εκλογές; Τα ισραηλινά ΜΜΕ είναι γεμάτα εικασίες ότι ο Νετανιάχου θα μπορούσε να προσπαθήσει να εξασφαλίσει την επιβίωσή του επιτιθέμενος στο Ιράν ως υπηρεσιακός πρωθυπουργός μετά τις εκλογές.

Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, θα υποστήριζε τη δημιουργία μιας κυβέρνησης εθνικής ενότητας –στην οποία θα συμμετείχε και ο ίδιος– αντί για μια συμμαχία μεταξύ των κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Ο Νετανιάχου έχει επιβιώσει από πολλές κρίσεις στην ισραηλινή πολιτική σκηνή. Αν χάσει την εξουσία, θα βρεθεί αντιμέτωπος με επίσημη έρευνα για τις ενέργειές του πριν από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου, την οποία έχει καταφέρει να αναβάλει τόσα χρόνια, καθώς και νέες νομικές διαδικασίες που αφορούν κατηγορίες για διαφθορά, ανέφερε το BBC.

Ο αντίπαλος του Νετανιάχου, ο πρώην αρχηγός των ενόπλων δυνάμεων Γκάντι Αϊζενκοτ, έχει ήδη αποκλείσει το ενδεχόμενο να συμμετάσχει σε οποιαδήποτε κυβέρνηση εθνικής ενότητας. Όπως όλοι οι ισραηλινοί πολιτικοί, ο Αϊζενκοτ θεωρεί το Ιράν υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ και υποστηρίζει τη στρατιωτική δράση εναντίον του ισλαμικού καθεστώτος. Ωστόσο, έχει προειδοποιήσει ρητά ενάντια στην κλιμάκωση του πολέμου για πολιτικούς σκοπούς.

Η υστεροφημία του Τραμπ

Σύμφωνα με αναλυτές, ο Τραμπ μπορεί να είναι πιο πρόθυμος να επιτεθεί στο Ιράν μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, αν δεν έχει εκλογικούς περιορισμούς και ελπίζει να ξεφύγει από τον πόλεμο που ο ίδιος ξεκίνησε, με μια ακόμη προσπάθεια.

Ορισμένοι αναλυτές πιστεύουν ότι το Ιράν είναι τόσο οικονομικά αποδυναμωμένο από τον πόλεμο και τις οικονομικές κυρώσεις, ώστε ένας νέος γύρος στρατιωτικών επιθέσεων να ενθαρρύνει τους Ιρανούς να ανατρέψουν το καθεστώς.

Αλλοι το αποκλείουν. Είναι μια στρατηγική που έχει αποτύχει επανειλημμένα, αλλά εξακολουθεί να έχει απήχηση στην Ουάσινγκτον.

«Μετά τις ενδιάμεσες εκλογές, o Τραμπ θα σκέφτεται την κληρονομιά που θέλει να αφήσει πίσω του», είπε ένας δυτικός διπλωμάτης στο BBC. «Θα θέλει να δείξει πρωτοβουλία σε οτιδήποτε δεν έχει να κάνει με το αδιέξοδο στην εγχώρια πολιτική σκηνή».

Στο Ισραήλ υπάρχει ευρεία συναίνεση μεταξύ των περισσότερων κομμάτων, όσον αφορά την απειλή που αποτελεί το Ιράν και την ανάγκη να περιοριστεί. Ωστόσο, αν οι ψηφοφόροι εκλέξουν νέα κυβέρνηση, ενδέχεται να έχουν έναν πρωθυπουργό με μικρότερη πολιτική και προσωπική δέσμευση σε νέες επιθέσεις.

Υπό αυτές τις συνθήκες, ο Τραμπ έχει υποδείξει ότι και η δική του στάση ενδέχεται να αλλάξει. «Αν το Ισραήλ έχει λάθος ηγέτη, δηλαδή οποιονδήποτε εκτός από τον Μπίμπι [όπως αποκαλούν τον Νετανιάχου οι Ισραηλινοί], η Αμερική θα πρέπει να αναλάβει αυτή τη δουλειά μόνη της, και δεν έχω καμία διάθεση να το κάνω», έγραψε στα κοινωνικά δίκτυα.

Δεν αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι οι υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής στην Τεχεράνη παρακολουθούν τις αμερικανικές δημοσκοπήσεις με την ίδια προσοχή που δείχνουν οι αναλυτές στο πολιτικό κέντρο της Ουάσινγκτον. Ο κίνδυνος, φυσικά, είναι ότι τυχόν επιθέσεις μετά τις εκλογές θα βυθίσουν τη Μέση Ανατολή σε νέο χάος, αν το Ιράν προβεί σε σκληρά αντίποινα.

Ιρανοί αξιωματούχοι έχουν απειλήσει να χτυπήσουν αεροδρόμια, αγωγούς, υποβρύχια καλώδια, ενεργειακές εγκαταστάσεις, μονάδες αφαλάτωσης, καθώς και αμερικανικές βάσεις και πολεμικά πλοία.

Ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν, Αμπάς Αραγτσί, έγραψε στους Financial Times ότι νέες επιθέσεις θα έθεταν «σε μεγάλο κίνδυνο τις ζωές των αμάχων, την ευημερία όλων των κρατών της περιοχής και την παγκόσμια οικονομία».

Ο ρόλος της οικονομίας

Οι δύο εκλογικές διαδικασίες έχουν κοινό χαρακτηριστικό τις πιθανές συνέπειες στην παγκόσμια οικονομία. Το κόστος διαβίωσης έχει κυριαρχήσει στην προεκλογική εκστρατεία για τις ενδιάμεσες εκλογές, καθώς επιδεινώθηκε από τον πόλεμο του Τραμπ.

Η οικονομία αποτελεί επίσης προεκλογικό ζήτημα στο Ισραήλ, όπου οι ψηφοφόροι αντιμετωπίζουν υψηλό κόστος διαβίωσης και χαμηλούς μισθούς. Αλλά και εδώ ο πόλεμος παίζει τον ρόλο του, με τις εκτοξευόμενες αμυντικές δαπάνες να ασκούν ακόμη μεγαλύτερη πίεση στα δημοσιονομικά.

Ο Τραμπ προσπάθησε να κατευνάσει τους ψηφοφόρους εν όψει των ενδιάμεσων εκλογών, προχωρώντας σε άρση των κυρώσεων κατά της Ρωσίας, ελπίζοντας μάταια ότι με την εισαγωγή ντίζελ από τη Μόσχα, οι τιμές θα μπορούσαν να μειωθούν σημαντικά. Εχει υιοθετήσει σκληρή στάση απέναντι στην Ουκρανία, καλώντας την ηγεσία της να κάνει παραχωρήσεις με την ελπίδα –επίσης μάταιη μέχρι στιγμής– να διεκδικήσει μια νίκη στην εξωτερική πολιτική.

Ωστόσο, η οργή των Ρεπουμπλικανών για την αμφιλεγόμενη στρατηγική του αυξάνεται. Ο γερουσιαστής Τομ Τίλις της Βόρειας Καρολίνας, συχνός επικριτής του Τραμπ, δήλωσε στο CBS News: «Αν ο Πρόεδρος θέλει πραγματικά να μειώσει τις τιμές της ενέργειας, μπορεί να το κάνει επιλύοντας το πρόβλημα του Ιράν, όχι κάνοντας μια μεγάλη [χάρη] στον Βλαντίμιρ Πούτιν».

Μια συνέπεια του πολέμου στο Ιράν –μαζί με τις στρατιωτικές επιχειρήσεις του Ισραήλ στη Γάζα και στην κατεχόμενη Δυτική Οχθη– είναι ότι η παραδοσιακή διακομματική υποστήριξη στις ΗΠΑ έχει διαρραγεί. Ο Αμπντούλ Ελ-Σαγιέντ, ο αριστερός υποψήφιος των Δημοκρατικών για τη Γερουσία στο Μίσιγκαν, βασίζει την προεκλογική του εκστρατεία στη μείωση της στρατιωτικής βοήθειας προς το Ισραήλ. «Ενας σύμμαχος που παίρνει τα χρήματά σου, για να σε ωθήσει σε πολέμους που δεν θα έπρεπε να πολεμάς, δεν είναι σύμμαχος», δήλωσε στο ABC News.

Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν αρχικά στο Ιράν για να καταστρέψουν τους βαλλιστικούς πυραύλους του, να υποβαθμίσουν την πυρηνική του ικανότητα, να αποδυναμώσουν τη στήριξή του προς τις παραστρατιωτικές ομάδες και ακόμη και να ανατρέψουν ολόκληρο το καθεστώς. Εκτοτε, οι πολεμικοί τους στόχοι έχουν αλλάξει και επικεντρώνονται στην επαναλειτουργία του Ορμούζ.

Ο Μπραντ Λάντερ, υποψήφιος των Δημοκρατικών για το Κογκρέσο στη Νέα Υόρκη, ο οποίος επίσης τοποθετείται στην αριστερή πτέρυγα του κόμματός του, επέλεξε μάλιστα να ταξιδέψει στη Δυτική Οχθη λίγες μόνο ημέρες πριν τις εκλογές. Βοήθησε τους Παλαιστινίους στη συγκομιδή ελιών και κρατήθηκε για λίγο από τις ισραηλινές δυνάμεις. Ολα αυτά αποτελούν τροφή για την προεκλογική του εκστρατεία στα social media.

Στην ιστορία της αμερικανικής πολιτικής, αυτό δεν είναι φυσιολογικό. Ακόμη και ο Νετανιάχου προειδοποιεί ότι το Ισραήλ ενδέχεται στο μέλλον να χρειαστεί να επιβιώσει χωρίς την «ασφαλιστική κάλυψη» των ΗΠΑ.

Η σχέση Τραμπ – Νετανιάχου έχει περάσει από πολλά κύματα. Την περασμένη εβδομάδα ο αμερικανός πρόεδρος χαρακτήρισε τον ισραηλινό πρωθυπουργό «μεγάλο πολεμιστή». Το καλοκαίρι, είχε πει ότι ο Νετανιάχου ήταν «τελείως τρελός». Ενας νέος ισραηλινός ηγέτης θα έπρεπε να χτίσει μια νέα σχέση με έναν απερχόμενο πρόεδρο των ΗΠΑ, μια πολύ διαφορετική δυναμική.

Αν οι Δημοκρατικοί κερδίσουν μεγαλύτερο έλεγχο στο Κογκρέσο, αυτό θα μπορούσε να θέσει κάποιο φρένο στην αμέριστη υποστήριξη των ΗΠΑ προς το Ισραήλ.

Το Κογκρέσο διαθέτει παραδοσιακές εξουσίες που μπορεί να χρησιμοποιήσει για να περιορίσει τις στρατιωτικές δαπάνες. Θα μπορούσε επίσης να μειώσει τη στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ.

Ωστόσο, ως πρόεδρος, ο Τραμπ θα διατηρούσε σημαντική εκτελεστική εξουσία –και δικαίωμα βέτο– για να συνεχίσει να διεξάγει τη σύγκρουση όπως ο ίδιος κρίνει σκόπιμο.

Η απόφαση του Ισραήλ και των ΗΠΑ να κηρύξουν πόλεμο στο Ιράν νωρίτερα φέτος, μεταμόρφωσε την παγκόσμια οικονομία και τη διεθνή γεωπολιτική. Οι επιλογές που θα κάνουν οι ψηφοφόροι και στις δύο χώρες αυτή την Τρίτη και την επόμενη, ενδέχεται να καθορίσουν την πορεία του κόσμου στο μέλλον, κατέληξε το BBC.

Ακολούθησε το . .

Πρόσθεσε το . ως προτιμώμενη πηγή στη Google