Εκλογές ΗΠΑ: Το «Δημοκρατικό κύμα» περιορίζει την ισχύ του Τραμπ – Πώς αλλάζουν οι ισορροπίες

Με την ανάκτηση, τόσο της Βουλής των Αντιπροσώπων, όσο και της Γερουσίας, οι Δημοκρατικοί αποκτούν τη δυνατότητα να μπλοκάρουν κυβερνητικές πρωτοβουλίες, να διεξάγουν κοινοβουλευτικές έρευνες και να ασκούν ουσιαστικό έλεγχο στον Λευκό Οίκο.

Σύμφωνα με ανάλυση του CNNi, το αποτέλεσμα αποτελεί μία από τις ισχυρότερες εκλογικές αποδοκιμασίες εν ενεργεία Αμερικανού προέδρου στη σύγχρονη ιστορία. Η δυσαρέσκεια για το κόστος ζωής, ο πόλεμος με το Ιράν και οι αντιδράσεις στην πολιτική της κυβέρνησης συνέβαλαν σε μια εκλογική ανατροπή που επεκτάθηκε ακόμη και σε παραδοσιακά ρεπουμπλικανικές πολιτείες.

Η δυσαρέσκεια που οδήγησε στην ανατροπή

Το αποτέλεσμα των εκλογών ανέδειξε τα όρια της πολιτικής επιρροής του Τραμπ, ο οποίος είχε αναλάβει προσωπικά την προσπάθεια ενίσχυσης των Ρεπουμπλικανών κατά τις τελευταίες εβδομάδες της προεκλογικής εκστρατείας.

Παρά τις επανειλημμένες αναφορές του στις επιτυχίες της κυβέρνησής του, η οικονομική πίεση που αντιμετωπίζουν τα αμερικανικά νοικοκυριά παρέμεινε καθοριστικό ζήτημα για τους ψηφοφόρους.

Η αύξηση των τιμών της βενζίνης και του ντίζελ, σε μεγάλο βαθμό εξαιτίας του πολέμου με το Ιράν, επιβάρυνε περαιτέρω το κόστος ζωής, παρά τις δεσμεύσεις του Τραμπ το 2024 ότι θα περιόριζε την ακρίβεια.

Στο επίκεντρο της δυσαρέσκειας βρέθηκαν επίσης η μεταναστευτική πολιτική, οι αμφιλεγόμενες παρεμβάσεις της κυβέρνησης και οι καταγγελίες για συγκρούσεις συμφερόντων.

Η εκλογική ήττα απέκτησε ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα καθώς οι Ρεπουμπλικανοί δεν κατάφεραν να διατηρήσουν έδρες ακόμη και σε περιοχές όπου ο Τραμπ είχε καταγράψει σημαντικές νίκες στις προεδρικές εκλογές του 2024.

Οι ιστορικές ανατροπές σε Τέξας και Τζόρτζια

Το μέγεθος της νίκης των Δημοκρατικών αποτυπώθηκε ιδιαίτερα στο Τέξας, όπου ο Τζέιμς Ταλαρίκο κέρδισε την έδρα της Γερουσίας απέναντι στον Ρεπουμπλικανό Κεν Πάξτον, πετυχαίνοντας την πρώτη νίκη των Δημοκρατικών στη συγκεκριμένη αναμέτρηση εδώ και σχεδόν τέσσερις δεκαετίες.

Στην ίδια πολιτεία, η Δημοκρατική Τζίνα Ινοχόσα επικράτησε του Ρεπουμπλικανού κυβερνήτη Γκρεγκ Άμποτ, ο οποίος διεκδικούσε τέταρτη θητεία, και έγινε η πρώτη γυναίκα λατινοαμερικανικής καταγωγής που εκλέγεται κυβερνήτης του Τέξας.

Ιστορική πρωτιά σημειώθηκε και στην Τζόρτζια, όπου η Κίσα Λανς Μπότομς έγινε η πρώτη μαύρη γυναίκα που εκλέγεται κυβερνήτης στις Ηνωμένες Πολιτείες. Στο Μίσιγκαν, ο Αμπντούλ Ελ Σαγιέντ επικράτησε του Ρεπουμπλικανού Μάικ Ρότζερς, εξασφαλίζοντας την πρώτη εκλογή μουσουλμάνου στη Γερουσία.

Οι ανατροπές αυτές, μαζί με τις νίκες των Δημοκρατικών σε πολιτείες όπως η Νότια Καρολίνα, το Κάνσας και η Αϊόβα, δείχνουν ότι η μετατόπιση των εκλογικών συσχετισμών ξεπέρασε τις παραδοσιακά αμφίρροπες περιοχές.

Παράλληλα, οι προσπάθειες των Ρεπουμπλικανών να ενισχύσουν τις πιθανότητές τους μέσω της αναχάραξης εκλογικών περιφερειών δεν απέδωσαν στον βαθμό που επιδίωκαν, καθώς η μεταβολή της εκλογικής συμπεριφοράς ανέτρεψε αρκετούς από τους σχεδιασμούς τους.

Η αποστασιοποίηση Τραμπ από την ήττα στις ενδιάμεσες εκλογές

Ο Αμερικανός πρόεδρος επιχείρησε να περιορίσει την προσωπική του ευθύνη για το αποτέλεσμα, υποστηρίζοντας ότι η απουσία του από τα ψηφοδέλτια αποτέλεσε καθοριστικό παράγοντα.

«Δεν ήμουν υποψήφιος και, αν ήμουν, θα είχα κερδίσει με σαρωτική διαφορά», έγραψε στο Truth Social.

Η δήλωση ήρθε σε αντίθεση με την προεκλογική του στάση, καθώς μόλις δύο ημέρες νωρίτερα είχε ζητήσει από τους υποστηρικτές του στην Αϊόβα να ψηφίσουν σαν να βρισκόταν ο ίδιος στο ψηφοδέλτιο. Ωστόσο, μετά την έκταση της ήττας, ο Τραμπ εμφανίστηκε περισσότερο διαλλακτικός ως προς τη συνεργασία με την αντιπολίτευση.

«Θα συνεργαστούμε με τους Δημοκρατικούς για να διασφαλίσουμε ότι τα πράγματα θα πάνε καλά για τη χώρα μας. Είναι πολύ σημαντικό», δήλωσε στο Politico.

Σύμφωνα με την ανάλυση του CNNi, η σαφής έκταση της επικράτησης των Δημοκρατικών περιόρισε επίσης τα περιθώρια αμφισβήτησης του αποτελέσματος, καθώς δεν εκδηλώθηκε η οργανωμένη προσπάθεια δικαστικής ή πολιτικής αμφισβήτησης που φοβούνταν στελέχη των Δημοκρατικών πριν από τις εκλογές.

Το Κογκρέσο αποκτά ξανά τη δυνατότητα ελέγχου του Λευκού Οίκου

Η σημαντικότερη συνέπεια του αποτελέσματος αφορά τη λειτουργία της αμερικανικής εξουσίας. Από τον Ιανουάριο, όταν αναλάβει καθήκοντα το νέο Κογκρέσο, ο Τραμπ θα βρεθεί αντιμέτωπος με μια Βουλή των Αντιπροσώπων και μια Γερουσία που θα ελέγχονται από τους Δημοκρατικούς.

Αυτό σημαίνει ότι η κυβέρνηση δεν θα μπορεί πλέον να προωθεί με την ίδια ευκολία το νομοθετικό της πρόγραμμα, ενώ οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να ξεκινήσουν κοινοβουλευτικές έρευνες για τον πόλεμο με το Ιράν, τη λειτουργία των ομοσπονδιακών υπηρεσιών και τις καταγγελίες για οικονομικές δραστηριότητες που συνδέονται με τον πρόεδρο και το περιβάλλον του.

Ιδιαίτερη σημασία έχει και ο έλεγχος της Γερουσίας, καθώς οι Δημοκρατικοί θα μπορούν να εμποδίζουν την επικύρωση υπουργικών διορισμών και υποψηφιοτήτων για την ομοσπονδιακή Δικαιοσύνη, συμπεριλαμβανομένων πιθανών διορισμών στο Ανώτατο Δικαστήριο.

Παράλληλα, ο Χακίμ Τζέφρις αναμένεται να αναλάβει την προεδρία της Βουλής των Αντιπροσώπων, αποτελώντας τον πρώτο μαύρο πολιτικό στο συγκεκριμένο αξίωμα.

Η νέα ισορροπία δυνάμεων ενισχύει τους θεσμικούς ελέγχους απέναντι στον Λευκό Οίκο, χωρίς όμως να στερεί από τον Τραμπ τις εκτελεστικές εξουσίες του ή το δικαίωμα να ασκεί βέτο σε νομοσχέδια.

Μια δύσκολη διετία και η μάχη για το 2028

Η περίοδος που ακολουθεί αναμένεται να χαρακτηρίζεται από έντονες αντιπαραθέσεις για τον ομοσπονδιακό προϋπολογισμό, τη μεταναστευτική πολιτική και τη συνέχιση των στρατιωτικών επιχειρήσεων στο Ιράν. Το Κογκρέσο θα μπορεί να ασκεί μεγαλύτερη πίεση στην κυβέρνηση, ωστόσο ο Τραμπ εξακολουθεί να διαθέτει σημαντικά εργαλεία άσκησης εξουσίας, ιδιαίτερα στην εξωτερική πολιτική.

Την ίδια στιγμή, η ήττα δημιουργεί νέα δεδομένα για τους Ρεπουμπλικανούς ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2028. Ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, που θεωρείται ένας από τους πιθανούς διαδόχους του Τραμπ, θα πρέπει να αποφασίσει κατά πόσο θα διατηρήσει την πλήρη πολιτική ταύτισή του με τον πρόεδρο. Αντίστοιχα, η νέα κατάσταση ενδέχεται να ενισχύσει τις φιλοδοξίες άλλων στελεχών, όπως ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο.

Αλλά και για τους Δημοκρατικούς, η σαρωτική νίκη δεν συνεπάγεται ότι μπορούν να υλοποιήσουν άμεσα τις προσδοκίες των ψηφοφόρων. Παρά τον έλεγχο του Κογκρέσου, θα χρειαστούν τη συνεργασία του Λευκού Οίκου για την εφαρμογή σημαντικών νομοθετικών πρωτοβουλιών.

Το βασικό πολιτικό μήνυμα, όπως αναδεικνύει η ανάλυση του CNNi, είναι ότι δύο χρόνια μετά τη θριαμβευτική επιστροφή του στην προεδρία, ο Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με τους περιορισμούς που επιβάλλει το ίδιο το αμερικανικό πολιτικό σύστημα.

Η αναμέτρηση της 3ης Νοεμβρίου δεν αλλάζει τον ένοικο του Λευκού Οίκου. Αλλάζει, όμως, τις ισορροπίες στην Ουάσινγκτον και τον τρόπο με τον οποίο θα κυβερνηθούν οι Ηνωμένες Πολιτείες έως τις επόμενες προεδρικές εκλογές.