Διαρροή του ιού από εργαστήριο υποψιάζονταν κατ’ ιδίαν κορυφαίοι επιστήμονες

Οι επιστήμονες που πρωταγωνίστησαν στην απόρριψη της θεωρίας ότι ο Covid-19 προήλθε από εργαστηριακή διαρροή, παραδέχονταν σε ιδιωτικό επίπεδο ότι δεν θα απέκλειαν ένα τέτοιο ενδεχόμενο, όπως αποκαλύπτουν πρόσφατα δημοσιοποιημένα μηνύματα που αντηλλάγησαν μεταξύ τους.

Πρόκειται για ιολόγους που τον Μάρτιο του 2020 δημοσίευσαν ένα άρθρο στο Nature Medicine και στο οποίο υποστήριζαν ότι η πανδημία πιθανότατα προκλήθηκε από μετάδοση του ιού από ζώο στον άνθρωπο.

Το άρθρο, υπό τον τίτλο «The Proximal Origins of Covid», κατέληγε με το εξής συμπέρασμα: «Δεν πιστεύουμε ότι οποιοδήποτε σενάριο που μιλά για διαρροή από εργαστήριο είναι πιθανό». Θεωρήθηκε δε ιδιαίτερα πειστικό καθώς συνέβαλε σημαντικά στον να περιοριστεί η σχετική συζήτηση παγκοσμίως.

Σε ιδιωτικό επίπεδο ωστόσο, σύμφωνα με μηνύματα που δημοσίευσε ο Αμερικανός γερουσιαστής Ραντ Πολ, οι ίδιοι επιστήμονες εξέφραζαν ανησυχίες ότι το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν στην Κίνα πραγματοποιούσε πειράματα με κορωνοϊούς υπό ανεπαρκή επίπεδα βιοασφάλειας.

Τρεις μήνες μετά τη δημοσίευση της μελέτης του 2020, ένας από τους συγγραφείς της, ο καθηγητής Κρίστιαν Άντερσεν του Ινστιτούτου Scripps στην Καλιφόρνια, έγραψε στην πλατφόρμα επικοινωνίας Slack:

«Στο τέλος της ημέρας, πραγματικά δεν έχουμε κανένα αδιάσειστο στοιχείο προς τη μία ή την άλλη κατεύθυνση και ειδικά με ορισμένα από τα πρόσφατα στοιχεία, δεν μπορούμε επίσης να αποκλείσουμε ότι κάποιος πράγματι έβαλε τον ιό εκεί. Αυτό φυσικά δεν σημαίνει ότι κάποιος ‘το έκανε’, αλλά δεν μπορούμε να το αποκλείσουμε. Η εργασία μας ήταν αρκετά κατηγορηματική λέγοντας «δεν υπάρχει περίπτωση», αλλά πλέον έχω λιγότερη εμπιστοσύνη σε αυτή τη διατύπωση».

Εξίσου πιθανά

Στη μελέτη του Nature Medicine, οι συγγραφείς υποστήριζαν ότι η πειράματα κορωνοϊών με νυχτερίδες πραγματοποιούνταν σε διάφορα μέρη του κόσμου, επομένως δεν ήταν δίκαιο να στοχοποιείται το Ινστιτούτο Ιολογίας της Γουχάν (WIV). Ωστόσο, ο καθηγητής Κρίστιαν Άντερσεν έλεγε άλλα ιδιωτικά.

«Αυτό δεν είναι αλήθεια. Τα πειράματα γινόταν αποκλειστικά στη Γουχάν», έγραψε, προσθέτοντας ότι θεωρούσε τόσο το σενάριο της φυσικής προέλευσης όσο και εκείνο της εργαστηριακής προέλευσης «εξίσου πιθανά».

Ο καθηγητής Άντερσεν εκτίμησε ότι η πιθανότητα διαρροής από εργαστήριο ήταν περίπου 30%, ενώ ο εκ των συγγραφέων της μελέτης, καθηγητής Έντι Χολμς του Πανεπιστημίου του Σίδνεϊ, την υπολόγιζε μεταξύ 10% και 20%.

Τα μηνύματα αποκαλύπτουν επίσης ότι οι συγγραφείς της μελέτης γνώριζαν ότι μία επικεφαλής ερευνήτρια ανησυχούσε και η ίδια ότι ο Covid-19 ενδέχεται να είχε προκληθεί από εργαστηριακό ατύχημα.

Τον Σεπτέμβριο του 2021, η Δρ Ζενγκλί είχε υποβάλει αίτηση χρηματοδότησης για την εισαγωγή μιας θέσης διάσπασης από τη φουρίνη (furin cleavage site – FCS) σε κορωνοϊούς νυχτερίδων — της ίδιας ακριβώς γενετικής προσθήκης που έκανε τον Covid-19 τόσο μεταδοτικό στους ανθρώπους.

Αν και η Υπηρεσία Προηγμένων Ερευνητικών Προγραμμάτων Άμυνας των ΗΠΑ (DARPA) απέρριψε την πρόταση, κρίνοντάς την υπερβολικά επικίνδυνη, τα μηνύματα στο Slack έδειχναν ότι οι επιστήμονες φοβούνταν πως το έργο ίσως προχώρησε ούτως ή άλλως.

Ο καθηγητής Άντριου Ρέϊμπο του Πανεπιστημίου του Εδιμβούργου ανέφερε:

«Δεν είναι πέρα από τα όρια του πιθανού κάποιος να προχώρησε και δοκίμασε ορισμένα από αυτά τα πράγματα»,
προσθέτοντας:

«Απλώς πρέπει να πείσουμε ξανά τους εαυτούς μας ότι πρόκειται για σύμπτωση.»
Ο καθηγητής Χολμς πρόσθεσε ότι ήταν «εντυπωσιακό» το γεγονός πως ένας κορωνοϊός προερχόμενος από νυχτερίδες, ο οποίος διέθετε θέση διάσπασης από τη φουρίνη, εμφανίστηκε σε μια πόλη όπου υπήρχε εργαστήριο που «πρότεινε να πειραματιστεί» με τέτοιες θέσεις διάσπασης σε κορωνοϊούς νυχτερίδων.