Βραβείο Γκονκούρ: Τα 8 μυθιστορήματα της βραχείας λίστας πέρασαν από ανιχνευτή Τεχνητής Νοημοσύνης

Το Βραβείο Γκονκούρ μπαίνει στην τελική ευθεία, αλλά φέτος η κούρσα για το σημαντικότερο γαλλικό λογοτεχνικό βραβείο έχει ένα επιπλέον, ασυνήθιστο χαρακτηριστικό: τα οκτώ μυθιστορήματα της δεύτερης επιλογής ελέγχθηκαν για πιθανή χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης.

Μετά την υπόθεση του Τελισόν Ορελιέν, η Ακαδημία Γκονκούρ έλεγξε με το λογισμικό Pangram 4 τα βιβλία που συνεχίζουν στη διεκδίκηση του σημαντικότερου γαλλικού λογοτεχνικού βραβείου.

Η Ακαδημία Γκονκούρ ανακοίνωσε την Τρίτη 6 Οκτωβρίου τη βραχεία λίστα των οκτώ μυθιστορημάτων, σε μια διαδικασία που πραγματοποιείται υπό τη σκιά της υπόθεσης του Τελισόν Ορελιέν. Το μυθιστόρημα του Αϊτινοκαναδού συγγραφέα, «C’était ça ou mourir», είχε αρχικά συμπεριληφθεί στη μακρά λίστα, όμως αποσύρθηκε στις 25 Σεπτεμβρίου μετά τις υποψίες που διατυπώθηκαν για χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης στη συγγραφή του.

Η φετινή διαδικασία αποκτά έτσι μια διάσταση που μέχρι πρόσφατα θα έμοιαζε αδιανόητη για ένα από τα ιστορικότερα λογοτεχνικά βραβεία της Ευρώπης: οι κριτές δεν αξιολογούν πλέον μόνο το λογοτεχνικό αποτέλεσμα, αλλά καλούνται παράλληλα να εξετάσουν και το κατά πόσο ένα έργο έχει παραχθεί από άνθρωπο.

Τα οκτώ μυθιστορήματα της βραχείας λίστας

Boris Bergmann, «Minotaure» (Albin Michel)
Sonia Devillers, «Le fabuleux piano» (Robert Laffont)
Anne Godard, «Nous aussi» (Actes Sud)
Yannick Haenel, «La solitude des professeurs est infinie» (Gallimard)
Philippe Jaenada, «L’inconnue du Quai de Javel» (Flammarion)
Clémentine Mélois, «Choses que je croyais perdues» (L’Arbalète/Gallimard)
Sylvain Prudhomme, «De l’autre côté du lac» (Minuit)
Olivier Rolin, «La Guerre éternelle» (Gallimard)

Ανάμεσα στους υποψηφίους υπάρχουν και συγγραφείς που έχουν ήδη παρουσία στην Ελλάδα. Από τον Φιλίπ Ζανεντά έχουν κυκλοφορήσει στα ελληνικά ο «Κοσμοναύτης» και η «Νεφερτίτη σε ένα χωράφι με ζαχαροκάλαμα», ενώ γνωρίζουμε τον Συλβέν Πρυντόμ από το «Στους δρόμους». Ο Ολιβιέ Ρολέν έχει επίσης μεταφραστεί στη χώρα μας με βιβλία όπως τα «Μερόη», «Πορτ-Σουδάν», «Τοπία καταγωγής – Αφηγήματα» και «Χάρτινη τίγρη».

Η Ακαδημία είχε ξεκινήσει τη φετινή διαδικασία με 16 μυθιστορήματα στη μακρά λίστα. Μετά την απομάκρυνση του Ορελιέν, τα βιβλία που παρέμεναν στη διεκδίκηση ήταν 15, πριν περιοριστούν πλέον στα οκτώ.

Ο έλεγχος με λογισμικό ανίχνευσης Τεχνητής Νοημοσύνης

Η εξέλιξη που ξεχωρίζει περισσότερο στη φετινή διαδικασία είναι ο έλεγχος των βιβλίων με το λογισμικό Pangram 4, το οποίο χρησιμοποιείται για την ανίχνευση πιθανής χρήσης εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης.

Σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ακαδημίας Γκονκούρ, Φιλίπ Κλοντέλ, τα βιβλία της μακράς λίστας εξετάστηκαν μέσω του συγκεκριμένου ανιχνευτή. Ο ίδιος δήλωσε σε γαλλικά μέσα ότι τα μυθιστορήματα «πέρασαν τη δοκιμασία με άριστα, με εξαίρεση μερικά μικρά ελαττώματα».

Η απόφαση να χρησιμοποιηθεί το Pangram ήρθε μετά την υπόθεση Ορελιέν. Το βιβλίο του είχε ελεγχθεί με το ίδιο λογισμικό από τον λογαριασμό «Balance ton Claude» στα κοινωνικά δίκτυα, προκαλώντας έντονη συζήτηση γύρω από το κατά πόσο η Τεχνητή Νοημοσύνη είχε χρησιμοποιηθεί στη συγγραφή του.

Η Ακαδημία στη συνέχεια προχώρησε στην αφαίρεση του μυθιστορήματος από τη λίστα και τώρα ο πρόεδρός της έχει προαναγγείλει αλλαγή του κανονισμού, ώστε να απαγορεύεται ρητά η χρήση Τεχνητής Νοημοσύνης.

Το ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι τόσο απλό όσο ένας τεχνικός έλεγχος ενός κειμένου. Τα εργαλεία ανίχνευσης Τεχνητής Νοημοσύνης δεν μπορούν από μόνα τους να αποτελέσουν αλάνθαστη απόδειξη για την προέλευση ενός λογοτεχνικού έργου. Η ίδια η φετινή διαδικασία του Γκονκούρ δείχνει, πάντως, ότι η συζήτηση για το τι σημαίνει «ανθρώπινη γραφή» έχει πλέον φτάσει στην καρδιά της λογοτεχνικής αξιολόγησης.

Τι προβλέπει το Γκονκούρ

Για να είναι ένα μυθιστόρημα επιλέξιμο για το Βραβείο Γκονκούρ, πρέπει να είναι γραμμένο στα γαλλικά και να έχει εκδοθεί από γαλλόφωνο εκδότη με δίκτυο διανομής στα βιβλιοπωλεία. Η Ακαδημία δεν δέχεται αυτοεκδόσεις ή μεταφράσεις. Τα βιβλία πρέπει επίσης να βρίσκονται στα βιβλιοπωλεία κατά την πρώτη εβδομάδα του Σεπτεμβρίου.

Το Γκονκούρ δεν είναι ένα βραβείο με μεγάλο χρηματικό έπαθλο. Ο νικητής ή η νικήτρια λαμβάνει μόλις 10 ευρώ, όμως η εμπορική και συμβολική αξία της διάκρισης είναι τεράστια. Η ανακοίνωση του νικητή παραδοσιακά προκαλεί μεγάλη αύξηση των πωλήσεων του βραβευμένου βιβλίου και αποτελεί μία από τις σημαντικότερες στιγμές της γαλλικής εκδοτικής αγοράς.

Η τελική τετράδα των υποψηφίων θα ανακοινωθεί στις 27 Οκτωβρίου, ενώ ο νικητής ή η νικήτρια θα ανακοινωθεί στις 3 Νοεμβρίου, στην καθιερωμένη τελετή στο εστιατόριο Drouant στο Παρίσι. Οι ημερομηνίες επιβεβαιώνονται από το επίσημο ημερολόγιο της Ακαδημίας Γκονκούρ.

Το Γκονκούρ αντιμέτωπο με μια νέα εποχή

Η φετινή διαδικασία μπορεί τελικά να μείνει στην ιστορία όχι μόνο για το βιβλίο που θα κερδίσει, αλλά και για τον τρόπο με τον οποίο ένα από τα σημαντικότερα λογοτεχνικά βραβεία στον κόσμο προσπαθεί να προσαρμοστεί στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης.

Η Ακαδημία έχει ήδη καταστήσει σαφές ότι θέλει να προστατεύσει τη λογοτεχνική δημιουργία που προέρχεται από ανθρώπους συγγραφείς. Το ερώτημα που μένει είναι πώς μπορεί να το κάνει αυτό με τρόπο αξιόπιστο, καθώς η τεχνολογία εξελίσσεται ταχύτερα από τους κανόνες που καλούνται να την αντιμετωπίσουν.

Και ενώ οι οκτώ συγγραφείς της βραχείας λίστας περιμένουν πλέον την τελική ετυμηγορία των κριτών, το Γκονκούρ βρίσκεται ήδη μπροστά σε ένα διαφορετικό είδος ερωτήματος: όχι μόνο ποιο βιβλίο αξίζει να κερδίσει, αλλά και τι σημαίνει, στην εποχή της Τεχνητής Νοημοσύνης, ένα βιβλίο να είναι πραγματικά γραμμένο από έναν άνθρωπο.