Βικτώρια Σκαρλάτου: «Όταν η πνευματική διαδρομή συνάντησε την τέχνη μου, η ζωγραφική μου άλλαξε»

«Προσπαθώ και θέλω να φέρνω ένα μήνυμα, να μεταφέρω ένα μήνυμα με τη ζωγραφική μου πάνω στον καμβά και να το μεταδώσω στον κόσμο», λέει η ζωγράφος Βικτώρια Σκαρλάτου στο CNN Greece, με αφορμή την ατομική, αναδρομική έκθεσή της, «Ανάμεσα στον ουρανό και στη γη», στην Πινακοθήκη του Δήμου Αθηναίων. Έπειτα από περισσότερα από 60 χρόνια δημιουργίας, 61 έργα της παρουσιάζονται για πρώτη φορά στο κοινό, αποκαλύπτοντας μια διαδρομή από την καθημερινή εμπειρία και τις ανθρώπινες σχέσεις έως τη γεωμετρία, την αφαίρεση και την πνευματική αναζήτηση.

«Βλέπω μια συνοχή και βλέπω τον εαυτό μου και την πορεία μου και τα πράγματα που με ενδιέφεραν να έχουν αναπτυχθεί και νιώθω πως είμαι κοντά σε αυτά που αναζήτησα, τα τόλμησα και τα ζωγράφισα», λέει η Βικτώρια Σκαρλάτου, ανατρέχοντας σε έξι δεκαετίες δημιουργίας που συναντιούνται για πρώτη φορά σε μια ενιαία έκθεση. Η συγκέντρωση των έργων της τής έδωσε τη δυνατότητα να αντιληφθεί πιο καθαρά την έκταση της δουλειάς της και τη συνοχή μιας πορείας που εξελίχθηκε μέσα στον χρόνο, ενώ η ζωγραφική παρέμενε σταθερά στο επίκεντρο της ζωής της.

«Παρατηρούσα τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τις γυναίκες και το πώς είναι κάποια μέρη του σώματός τους και αυτά τα πράγματα δείχνανε τον εαυτό τους, το χαρακτήρα τους, προσπαθούσα να δω πίσω από τη μορφή τους, να δω πώς είναι, τι δείχνουν», εξηγεί, περιγράφοντας τον τρόπο με τον οποίο η παρατήρηση του ανθρώπινου σώματος και της καθημερινότητας μετασχηματίστηκε σταδιακά σε ζωγραφική γλώσσα.

Η πόλη, η πολιτική πραγματικότητα, οι πνευματικές αναζητήσεις και η γεωμετρία συνυπάρχουν σε αυτή τη διαδικασία, οδηγώντας την από την αναπαράσταση προς πιο αφαιρετικές και εσωτερικές μορφές.

Η πρώτη δημόσια παρουσίαση του έργου της αποτελεί, παράλληλα, μια πρόσκληση προς τον θεατή να αναζητήσει τις δικές του εμπειρίες και συναισθήματα μέσα στους πίνακες.

«Είμαι ανοιχτή στο να νιώσει οικειότητα, να ταυτιστεί ή ακόμα και να μην του αρέσει, και αυτό είναι δεκτό», λέει η ζωγράφος, η οποία δεν επιδιώκει να υπαγορεύσει μία συγκεκριμένη ανάγνωση των έργων της. Αυτό που επιθυμεί είναι η ζωγραφική της να λειτουργήσει ως πεδίο συνάντησης, να προκαλέσει μια προσωπική ανταπόκριση και να μεταδώσει κάτι από όσα την απασχόλησαν, την προβλημάτισαν και την οδήγησαν στη δημιουργία.

Η συνέντευξη της Βικτώριας Σκαρλάτου στο CNN Greece

Έπειτα από περισσότερα από εξήντα χρόνια δημιουργίας, το έργο σας παρουσιάζεται για πρώτη φορά στο κοινό μέσα από μια αναδρομική έκθεση. Πώς είναι για εσάς να βλέπετε συγκεντρωμένες διαφορετικές περιόδους της ζωής σας και να ανακαλύπτετε ίσως ξανά τη συνοχή ανάμεσα σε έργα που δημιουργήθηκαν με απόσταση δεκαετιών;

Βικτώρια Σκαρλάτου: Δουλεύω καθημερινά πολλά χρόνια και ήμουν κοντά στο έργο και τη ζωγραφική. Όταν ξεκίνησα να συζητάω με τον Κοσμά Νικολάου, άρχισα να βλέπω το μέγεθος της δουλειάς και τον χρόνο που έχει πάρει. Τώρα που φτάσαμε στην παρουσίασή τους και οι συναντήσεις και η δουλειά έγιναν πιο εντατικές, συνειδητοποίησα πόσα πολλά χρόνια δουλειάς είναι αυτό. Βλέπω μια συνοχή και βλέπω τον εαυτό μου και την πορεία μου και τα πράγματα που με ενδιέφεραν να έχουν αναπτυχθεί και νιώθω πως είμαι κοντά σε αυτά που αναζήτησα, τα τόλμησα και τα ζωγράφισα.

Στα έργα σας, η καθημερινή εμπειρία, το σώμα, η οικογένεια και οι ανθρώπινες σχέσεις μετασχηματίζονται σταδιακά σε σύμβολα, γεωμετρικές μορφές και εικόνες που παραπέμπουν σε μια μεταφυσική αναζήτηση. Πώς γεννιούνται αυτές οι εικόνες και σε ποιο σημείο η ζωγραφική παύει να αποτυπώνει τον ορατό κόσμο και αρχίζει να αναζητά κάτι πέρα από αυτόν;

Βικτώρια Σκαρλάτου: Παρατηρούσα τους ανθρώπους και ιδιαίτερα τις γυναίκες και το πώς είναι κάποια μέρη του σώματός τους και αυτά τα πράγματα δείχνανε τον εαυτό τους, το χαρακτήρα τους. Προσπαθούσα να δω πίσω από τη μορφή τους, να δω πώς είναι, τι δείχνουν. Ταυτόχρονα παρατηρούσα και τον κόσμο γύρω μου, την πόλη, την πολιτική πραγματικότητα και κάπως όλα αυτά έρχονταν σε μια ζύμωση με τις πνευματικές μου αναζητήσεις και τη γεωμετρία. Αυτή η συνάντηση άλλαξε το βλέμμα μου. Δεν μπορώ να πω ότι στράφηκα τελείως σε κάτι πιο αφαιρετικό, αλλά σίγουρα, όταν η πνευματική διαδρομή συνάντησε την τέχνη μου, η ζωγραφική μου άλλαξε τελείως.

Έχετε αναφέρει ως βασική ιδιότητά σας τη «σχεδιάστρια», ενώ η εκπαίδευση και η εργασία σας στο Γραφείο Δοξιάδη στα τέλη της δεκαετίας του 1960 αποτέλεσαν μέρος της επαγγελματικής σας διαδρομής. Πόσο καθόρισε αυτή η εμπειρία τον τρόπο με τον οποίο οργανώνετε τις μορφές, τις γραμμές και τα χρώματα στους πίνακές σας; Και πώς συνυπάρχει αυτή η σχεδιαστική ακρίβεια με τη διαίσθηση και το συναίσθημα;

Βικτώρια Σκαρλάτου: Είμαι σχεδιάστρια, διότι αυτό σπούδασα και ως τέτοια εργάστηκα, σε ένα περιβάλλον που ήταν πολύ ιδιαίτερο και μοναδικό, με πολλή ευγένεια και πολύ ωραίους ανθρώπους. Η σχέση με τη ζωγραφική, όμως, υπήρχε πριν από τη σχολή. Ο τρόπος που οργανώνω την εργασία και φτιάχνω τα προσχέδια έχει κάποια συγγένεια. Αλλά νομίζω πως αυτά που αποτύπωνα στο αρχιτεκτονικό σχέδιο δεν έχουν καμία σχέση με τη ζωγραφική διαδικασία. Σχεδιάζω συνέχεια και φτιάχνω σχέδια και προσχέδια, αλλά όταν έρχεται η ώρα να φτιάξω ένα έργο είμαι καθαρή και αποφασισμένη. Ξεκινάω αποφασισμένη. Αυτή η απόφασή μου δίνει μια δύναμη να αφεθώ και έτσι μπορώ να λειτουργήσω και να αφήσω τη διαίσθησή μου και το συναίσθημά μου να εμφανιστούν. Από τη στιγμή που αυτό ξεκινάει, λειτουργεί σαν αυτόματη γραφή, την οποία εξυπηρετούν οι σχεδιαστικές ικανότητες και διαδικασίες. Προσπαθώ και θέλω να φέρνω ένα μήνυμα, να μεταφέρω ένα μήνυμα με τη ζωγραφική μου πάνω στον καμβά και να το μεταδώσω στον κόσμο.

Ο τίτλος «Ανάμεσα στον ουρανό και στη γη» μοιάζει να συμπυκνώνει την ένταση ανάμεσα στο καθημερινό και το υπερβατικό που διατρέχει το έργο σας. Παράλληλα, η έκθεση φέρνει στο φως μια εκτενή καλλιτεχνική παραγωγή που για δεκαετίες παρέμενε κυρίως σε ιδιωτικούς χώρους και συλλογές. Τι σημαίνει για εσάς αυτή η πρώτη δημόσια συνάντηση με το έργο σας και τι θα θέλατε να αναζητήσει ο θεατής πέρα από αυτό που βλέπει στον καμβά;

Βικτώρια Σκαρλάτου: Αυτή η πρώτη δημόσια συνάντηση είναι κάτι που προέκυψε από συζητήσεις με τους ανθρώπους της οικογένειάς μου, καθώς και με τον Κοσμά Νικολάου, με τον οποίο τα οργανώσαμε βήμα-βήμα όλα μαζί. Είμαι πολύ χαρούμενη για τη συνεργασία και έχει γίνει μια πολύ ωραία δουλειά. Είμαι ανοιχτή στο να τη δει ο κόσμος και να τη γνωρίσει και μέσα από αυτό να δει και εμένα, την πορεία μου, τα πιστεύω μου και τα συναισθήματά μου. Είμαι ανοιχτή στο να νιώσει οικειότητα, να ταυτιστεί ή ακόμα και να μην του αρέσει, και αυτό είναι δεκτό. Οι καμβάδες περιγράφουν πράγματα που με κεντρίζουν μέχρι πράγματα πιο αφαιρετικά, εσωτερικά και πνευματικά. Εύχομαι το μήνυμα που θα δώσουν να ακουστεί, να νιώσει ο κόσμος ταύτιση και να μπορέσει να αισθανθεί και να δει δικά του συναισθήματα και εσωτερικά πράγματα στα έργα.